II SA/Sz 996/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie: Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r., Nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w związku z wnioskiem M. K. z dnia [...] r. o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka do zasiłku rodzinnego, przyznanego decyzją nr na dzieci: M. K., K. K. i D. K. działając na podstawie art. 104, art. 130 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) oraz art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 10 ust. 1 pkt 2 i ust 2, art. 12 ust. 1, ust. 3 i ust. 4, art. 13 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 14, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1, art. 26 ust. 1 i ust. 2, art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 ze zm.) oraz upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] r. do postępowania w sprawach realizacji zadań w zakresie świadczeń rodzinnych, odmówił wnioskodawczyni przyznania ww. dodatku. Uzasadniając swoje stanowisko organ pierwszej instancji wskazał, że jest faktem powszechnie znanym, że M. K. zamieszkuje wspólnie z ojcem dzieci – P. K., a zatem, na podstawie art. 77 ust. 4 Kpa, zasadna jest odmowa przyznania jej spornego dodatku do zasiłku rodzinnego. Od decyzji tej M. K. odwołała się, podnosząc, że samotnie wychowuje dzieci, albowiem ojciec dzieci zakończył, łączący go z odwołującą się nieformalny związek i zamieszkał oddzielnie. Ponadto M. K. wskazała, że nie posiada wystarczających środków na utrzymanie i wyżywienie swoich dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] , decyzją z dnia [...] r. nr[...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 12 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz § 1 pkt 16 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925), po rozpatrzeniu ww. odwołania, orzekło o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, samotne wychowywanie dziecka oznacza, wychowywanie dziecka przez osobę stanu wolnego lub pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę, wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Prawo do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka nabywa zatem osoba spełniająca łącznie te warunki czyli taka, która równocześnie nie pozostaje w związku małżeńskim i nie wychowuje dziecka wspólnie z ojcem lub matką dziecka. Tymczasem, jak podkreśliło Kolegium, z akt sprawy wynika, że M. K. wychowuje dzieci wspólnie z ich ojcem dziecka, a więc nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Powyższe ustalenia, w przekonaniu organu odwoławczego, uzasadniają decyzję o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Nie zgadzając się z takim stanowiskiem, M. K. wniosła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] , w której wskazała jedynie, że spełnia wymogi ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania jej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] , w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska, zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli zgodności ostatecznych decyzji administracyjnych z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej, dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255) ilekroć w ustawie jest mowa o: "samotnym wychowywaniu dziecka - oznacza to wychowywanie dziecka przez pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji, orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka." M. K. w złożonym w dniu [...] r. wniosku o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci wskazała, że spełnia wskazane powyżej przesłanki do jego przyznania. Organ pierwszej instancji jednak, powołując się na treść art. 77 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm.) - Kodeks postępowania administracyjnego, stanął na stanowisku, że faktem powszechnie znanym jest, że skarżąca wychowuje swoją [...] wspólnie z ojcem dziecka, tj. P.K. a zatem dodatek przewidziany w art. 12 ustawy ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jej nie przysługuje. Stanowisko takie, jako prawidłowe, podtrzymał organ odwoławczy. Według rozwiązania przyjętego w Kodeksie postępowania administracyjnego nie wymagają dowodu fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu (art. 77 § 4). Nie wymagają zatem dowodu fakty notoryczne, przez które rozumie się "okoliczności, zdarzenia, czynności lub stany, które powinny być znane każdemu rozsądnemu i posiadającemu doświadczenie życiowe mieszkańcowi miejscowości" (W. Siedlecki, Postępowanie cywilne, op. cit., s. 304), w której znajduje się siedziba organu administracji publicznej. Natomiast fakty znane z urzędu, to fakty znane organowi prowadzącemu postępowanie z racji wykonywanych funkcji lub zajmowanego stanowiska (Borkowski, Komentarz, s. 164). Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że fakt zamieszkiwania skarżącej wraz z ojcem jej dziecka mógłby być uznany za znany organowi z urzędu, a zatem nie wymagający dowodu, choć z pewnością nie za fakt powszechnie znany. Jednak zgodnie z treścią art. 77 § 4 Kpa (zdanie drugie) "fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie". Tak więc, jeżeli organ zamierza powołać się na fakty znane mu z urzędu, to powinien zakomunikować to stronie, tak aby mogła się ona o tych faktach wypowiedzieć w trybie art. 10 § 1 Kpa. Tymczasem, w rozpatrywanej sprawie, ani organ pierwszej instancji ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie umożliwiły stronie wypowiedzenia się w kwestii jej zamieszkiwania, w przekonaniu organów, wspólnie z konkubentem. Warunek zakomunikowania stronie faktu znanego organowi z urzędu może nastąpić np. poprzez doręczenie notatki służbowej wyjaśniającej stan prawny i faktyczny. W rozpoznawanej sprawie pismo, zawierające ustalenia wskazujące, że skarżąca zamieszkuje wspólnie z konkubentem, zostało sporządzone przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w dniu [...] r., a zatem już po wydaniu decyzji przez ten organ. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia, że o treści tego pisma powiadomiono skarżącą, podobnie jak nie ma w nich dowodu, że organy zagwarantowały stronie czynny udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji umożliwiły jej wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów. Tymczasem, stosownie do treści art. 10 § 1 Kpa, a także art. 79 Kpa i art. 81 Kpa, do obowiązków organu prowadzącego postępowanie należy zapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył ten obowiązek. Z powyższych względów uznając, że zaskarżona decyzja we wskazanym powyżej zakresie została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), orzekł jak w sentencji, uchylając także decyzję organu pierwszej instancji na zasadzie art. 135. O niewykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152, natomiast o kosztach na podstawie art. 200 ww. ustawy, przyjmując, że wobec braku komunikacji kolejowej między miejscowością [...] a [...] , poniesione przez skarżącą koszty podróży w wysokości w wysokości [...] zł, uznać należy za odpowiadające kosztom przejazdu najtańszym z dostępnych środków lokomocji na tej trasie.