II SA/Sz 998/22
WyrokWSA w Szczecinie2023-03-23
Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Marzena Iwankiewicz, Krzysztof Szydłowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i umorzył postępowanie I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zamiast rozpoznać sprawę merytorycznie lub przekazać ją do ponownego rozpoznania zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. do uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania, gdyż nie wykazał bezprzedmiotowości postępowania. Zamiast tego, powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie lub, w przypadku stwierdzenia braków dowodowych, przekazać ją do ponownego rozpoznania organowi I instancji zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., stosując się do wytycznych sądu zawartych w poprzednim wyroku. Uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w tej sytuacji stanowiło obejście przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie wytycznych sądu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia na Spółkę A obowiązku przedłożenia projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu zamiennego w związku z wykonanymi robotami budowlanymi. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez organ odwoławczy i ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i umorzył postępowanie I instancji, uznając, że decyzja PINB była wadliwa, skierowana do niewłaściwego adresata i naruszała zasadę dwuinstancyjności. Spółka A zaskarżyła tę decyzję, zarzucając m.in. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 153 p.p.s.a.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2022 r. i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu zamiennego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Spółki A kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) nałożył na właściciela i zarządcę nieruchomości – tj. S. Spółkę z o.o. w G., obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do 15 października 2021 r. projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2021 r. nr [...] uchylił opisane wyżej rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ ten wskazał, że adresatem decyzji o pozwoleniu na budowę nie jest skarżąca Spółka, zatem nałożenie na nią obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane wymaga uzasadnienia. Ponadto, w postępowaniu naprawczym w przedmiotowej sprawie, w której nastąpiła zmiana zamierzonego sposobu użytkowania, zaś z poczynionych ustaleń wynika, że obecny sposób użytkowania oddziałuje co najmniej na nieruchomości sąsiednie, nie sposób zgodzić się z oceną organu powiatowego co do tego, że przymiot strony w niniejszym postępowaniu nie przysługuje w szczególności właścicielom sąsiednich nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrokiem z dnia 24 lutego 2022 r. (sygn. akt II SA/Sz 1275/21) uchylił powyższą decyzję, uznając, że organ odwoławczy ani nie powołał się w niej na naruszenie przepisów postępowania ani nie wskazał jakich dowodów on sam nie może przeprowadzić nawet przy zastosowaniu art. 136 k.p.a.
Jak wskazano w uzasadnieniu tego wyroku, uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia tylko z powodu wątpliwości co do adresata decyzji nie jest zasadne. Ustalenia te mógł dokonać we własnym zakresie organ II instancji korzystając z powszechnego dostępu do ksiąg wieczystych oraz dokonując analizy znajdujących się tam wpisów. Powyższe dane zawiera również będąca w dyspozycji starosty ewidencja gruntów i budynków. W razie wątpliwości ZWINB mógł o wyjaśnienie tychże wystąpić do skarżącej.
Sąd nie podzielił również poglądu organu odwoławczego, że sformułowanie obowiązku nałożonego na właściciela i zarządcę nieruchomości w decyzji pierwszoinstancyjnej jest prawidłowe, skoro sprowadza się jedynie do przepisania treści przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane.
Skoro organ zamierzał nałożyć na właściciela i zarządcę nieruchomości obowiązki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 wspomnianej ustawy, to winien je skonkretyzować mając na uwadze swoje dotychczasowe ustalenia.
Jeżeli zatem organ odwoławczy może we własnym zakresie ustalić adresata decyzji oraz w oparciu o zebrany materiał dowodowy wskazać jakie czynności czy roboty budowlane ma wykonać właściciel i zarządca nieruchomości, to winien rozpoznać sprawę wydając merytoryczną decyzję. Organ odwoławczy nie wskazał bowiem zakresu postępowania dowodowego niezbędnego do przeprowadzenia w celu wydania decyzji merytorycznej, co może oznaczać, że materiał ten jest kompletny.
Sąd nie wykluczył, że analiza materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie może jednak skłonić organ odwoławczy do ponownego wydania decyzji kasacyjnej, w której nie tylko oceni prawidłowość i kompletność rozstrzygnięcia organu I instancji ale również zawrze wytyczne dla PINB, których zakres pozostanie w zgodzie z art. 138 § 2 k.p.a.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 k.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji w części dotyczącej wydania decyzji z dnia [...] września 2021 r., znak [...]
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ po raz kolejny powołał się na okoliczność, że adresatem wspomnianej wyżej decyzji nie jest skarżąca Spółka, zatem nałożenie na nią obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane wymaga uzasadnienia. Raz jeszcze wskazał też, że nie można zgodzić się z organem powiatowym, iż przymiot strony w niniejszym postępowaniu nie przysługuje w szczególności właścicielom sąsiednich nieruchomości.
Organ odwoławczy podkreślił, że naruszenie przepisów proceduralnych, polegające na nieuwzględnieniu stron postępowania, nie jest możliwe do usunięcia w postępowaniu odwoławczym ponieważ pominięte strony pozbawione zostałyby możliwości wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Z tego względu, naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, przesądza o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i umorzenia postępowania organu powiatowego w części dotyczącej wydania zaskarżonej decyzji, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. Powyższe oznacza, że postępowanie organu powiatowego w tej sprawie nie zostaje umorzone niniejszą decyzją, a zatem organ powiatowy winien je kontynuować.
Odnosząc się do zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 lutego 2022 r., organ wyjaśnił, że odstąpił od przekazania sprawy organowi powiatowemu do ponownego rozpatrzenia, gdyż zarówno obecnie jak i wydając uchyloną przez ten Sąd decyzję z dnia [...] października 2021 r., nie był i nadal nie jest w stanie wykazać braków dowodowych zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a.
Organ dodał, że z uwagi na treść art. 137 k.p.a. nie uwzględnił cofnięcia przez stronę odwołania (pismem z dnia 22 kwietnia 2022 r.) ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo.
W skardze na powyższą decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, S. Spółka z o.o. w G. zarzuciła jej:
1. naruszenie art. 138 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 k.p.a., polegające na pozostawieniu poza zakresem rozstrzygnięcia wydanego na skutek uchylenia decyzji organu I instancji w części sprawy rozstrzygniętej tą decyzją,
2. naruszenie art. 138 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 105 k.p.a. polegające na bezzasadnym umorzeniu postępowania w sytuacji, gdy w sprawie nie zachodzą przesłanki bezprzedmiotowości,
3. naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. polegające na faktycznym przekazaniu części sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji bez wskazania tego w sentencji decyzji, z pominięciem wskazań WSA w Szczecinie, bez wskazania przy tym zakresu postępowania dowodowego niezbędnego do przeprowadzenia w celu dalszego prowadzenia postępowania, pomimo, że nie zachodzą przesłanki określone w tym przepisie bowiem decyzja PINB nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a sprawa została wyjaśniona w pełnym zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie,
4. naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, w tym niewyjaśnieniu czy skarżąca posiada legitymację do występowania w sprawie jako strona postępowania – adresat decyzji PINB, co w konsekwencji doprowadziło do:
- naruszenia art. 52 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na bezzasadnym poddaniu w wątpliwość czy skarżąca powinna być adresatem decyzji PINB skoro nie jest jednocześnie adresatem decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy z literalnego brzmienia tego przepisu wynika, że jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego,
5. naruszenie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z art. 28 k.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że decyzja PINB została wydana z pominięciem stron postępowania podczas gdy, ze zgromadzonego w sprawie materiału nie wynika, jakoby użytkowanie nieruchomości oddziaływało w jakikolwiek sposób na nieruchomości sąsiednie.,
6. naruszenie art. 137 k.p.a., polegające na nieumorzeniu postępowania pomimo cofnięcia przez skarżącą odwołania w terminie bez wydania formalnego postanowienia w tym zakresie, podczas gdy decyzja PINB nie jest sprzeczna z prawem ani też nie narusza interesu społecznego, a w konsekwencji cofnięcie odwołania przez skarżącą było w pełni uprawnione,
7. naruszenie art. 10 ust. 1 k.p.a., polegające na niezawiadomieniu skarżącej o zakończeniu postępowania i uniemożliwieniu jej wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało uniemożliwieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu,
8. naruszenie art. 11 w zw. z art. 107 ust. 3 k.p.a., polegające na sporządzeniu uzasadnienia w sposób lakoniczny i niepełny, z pominięciem przesłanek faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia, co uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania organu i ustalonego przez niego stanu faktycznego, a w konsekwencji również weryfikację zasadności wydanego rozstrzygnięcia.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania odwoławczego oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2023 r., poz. 259 - dalej "p.p.s.a.").
Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Kontroli Sądu podlega decyzja Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylająca w całości zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2021 r. i umarzająca postępowanie organu I instancji w części dotyczącej wydania tej decyzji.
Podzielając w pełni stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 czerwca 2019 r. (sygn. akt II SA/Sz 317/19), należy wskazać, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą jest wyznaczany zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji, a więc musi zachodzić tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy. Organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją.
Zgodnie z przepisem art. 138 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo umarza postępowanie odwoławcze.
Sposób sformułowania art. 138 k.p.a. pozwala na stwierdzenie, iż zawiera on zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego, co oznacza, iż rozpoznając sprawę na skutek wniesienia środka odwoławczego, organ rozpatrując sprawę zobowiązany jest do wydania jednej z decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 1, 2 lub 3, względnie § 2 lub § 4 k.p.a.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organ odwoławczy wydał decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję (nakładającą na właściciela i zarządcę nieruchomości obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych) i umorzył w tej części postępowanie I instancji.
W uzasadnieniu decyzji [...]WINB podał, że decyzja PINB jest wadliwa bowiem została skierowana do innego adresata niż decyzja o pozwoleniu na budowę, a zatem wymaga uzasadnienia. Ponadto organ I instancji nie uwzględnił okoliczności, że w prowadzonym postępowaniu naprawczym, gdzie nastąpiła zmiana zamierzonego sposobu użytkowania, obecny sposób użytkowania oddziałuje co najmniej na nieruchomości sąsiednie. Co za tym idzie organ nie uwzględnił wszystkich stron postępowania.
Organ odwoławczy uznał, że samo rozstrzygnięcie organu powiatowego nie jest właściwym rozstrzygnięciem sprawy dotyczącej samowoli budowlanej i z tego powodu należało je uchylić, natomiast umorzenie nie obejmuje samego postępowania prowadzonego przez organ, które według organu odwoławczego winno być kontynuowane.
W ocenie Sądu, takie rozumienie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest właściwe.
W doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że organ odwoławczy może wydać decyzję, o której mowa w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., a więc uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i umarzającą postępowanie w pierwszej instancji, gdy postępowanie pierwszoinstancyjne stało się bezprzedmiotowe. Zasadniczo zgodnie przyjmuje się (vide: m.in. W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 167; podobnie: R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 4, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014 r.), że zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. jest zasadne w przypadku, gdy decyzja organu pierwszej instancji: została wydana w postępowaniu, które należało uznać za bezprzedmiotowe, została wydana na podstawie przepisu prawa materialnego, który utracił moc obowiązującą, dotyczy sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, a także w przypadku, "kiedy nie istnieje już podmiot, który wszczął postępowanie, a rodzaj sprawy administracyjnej wyklucza wstąpienie na miejsce tego podmiotu jego następców prawnych". W doktrynie i judykaturze przyjmuje się zgodnie, że umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, toteż postępowanie to jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku (tak m.in. (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, LEX i cytowana tam literatura). W świetle dotychczasowego orzecznictwa przyjmuje się, że bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Podkreślić należy, że umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości jest obligatoryjne oraz, że decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy oraz kończy jej zawisłość w danej instancji (vide: m.in. wyrok NSA z 24 września 2014 r., sygn. akt I OSK 1317/13).
W rozpoznawanej sprawie, z argumentacji przytoczonej przez [...]WINB w zaskarżonej decyzji, wynika, że zamiarem tego organu w istocie nie było stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania, gdyż nie tylko nie wyjaśnił na czym ta bezprzedmiotowość miałaby polegać, ale także podkreślił, że "postępowanie organu powiatowego w tej sprawie nie zostaje umorzone niniejszą decyzją, a tym samym PINB w K. obowiązany jest je kontynuować". W ocenie Sądu, rzeczywistym celem uchylenia decyzji było przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji jednak bez wskazania braków dowodowych zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. gdyż jak podał sam organ – braków takich nie był on w stanie wykazać.
Zgodnie ze wspomnianym wyżej przepisem, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
Powyższe wskazuje, że organ dokonał swego rodzaju obejścia cytowanego art. 138 § 2 k.p.a. i z uwagi na brak (w ocenie [...]WINB) przesłanek do jego zastosowania, przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie innego przepisu, tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który temu celowi nie służy.
W tym miejscu wskazać należy, że zaskarżona decyzja z dnia [...] sierpnia 2022 r. wydana została po ponownym rozpatrzeniu przez Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego sprawy, po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wcześniejszej decyzji tego organu z dnia [...] października 2022 r. (sygn. akt II SA/Sz 1275/21).
Podkreślenia wymaga, że kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy sprowadza się do oceny, czy organ podporządkował się wskazanym wytycznym i ocenie prawnej wyrażonej przez sąd, gdyż jest głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji (por. wyr. NSA z 20.4.2011 r., II OSK 729/10). Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu.
W ocenie Sądu z takim właśnie naruszeniem mamy w tym wypadku do czynienia bowiem organ ponownie rozpoznając sprawę nie wypełnił wskazań zawartych w opisanym wyżej wyroku z dnia 24 lutego 2022 r.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd ten jednoznacznie wskazał, że uchylenie decyzji organu powiatowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia tylko z powodu wątpliwości co do adresata decyzji nie było zasadne, bowiem ustaleń tych organ mógł dokonać we własnym zakresie. Sąd nie podzielił także poglądu organu odwoławczego, że sformułowanie obowiązku nałożonego na właściciela i zarządcę nieruchomości w decyzji pierwszoinstancyjnej było prawidłowe skoro jest to wyłącznie przepisanie wprost treści przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane bez odniesienia się do stanu faktycznego sprawy. Skoro organ zamierzał nałożyć na właściciela i zarządcę nieruchomości obowiązki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 wspomnianej ustawy, to winien je skonkretyzować mając na uwadze swoje dotychczasowe ustalenia, w tym wskazać jakie czynności lub roboty budowlane strona ma wykonać w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Jednocześnie Sąd nie wykluczył, że analiza materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie, może jednak organ odwoławczy skłonić do ponownego wydania decyzji kasacyjnej.
Zdaniem Sądu, po ponownym rozpoznaniu sprawy organ wskazań tych nie wziął jednak pod uwagę. W dalszym ciągu nie wyjaśnił, kto i w oparciu o jakie przepisy winien być – w jego ocenie – adresatem decyzji, ani też nie wyjaśnił, czy zgormadzony materiał dowodowy jest wystarczający, żeby sformułować obowiązki jakie strona winna spełnić w celu doprowadzenia wykonanych robót budowalnych do stanu zgodnego z prawe, a jeśli tak, to jakie czynności bądź roboty budowalne strona winna wykonać w omawianym zakresie.
W ocenie Sądu, skoro zdaniem organu odwoławczego zasadne było kontynuowanie postępowania w "sprawie wybudowania na działkach nr [...], [...], [...] obręb G. budynku zakładu krawieckiego wraz z budynkiem socjalnym w sposób istotnie odbiegający od ustaleń decyzji pozwolenia na budowę", to rzeczą tego organu było dokonanie analizy postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji pod kątem prawidłowości ustalenia stanu faktycznego czy kompletności zebranych dowodów, jak również zbadanie, czy sposób określenia obowiązków nałożonych na stronę jest precyzyjny i zrozumiały. W wypadku stwierdzenia, że ustalenia te nie są kompletne organ ten miał możliwość – o czym była już wcześniej mowa – ewentualnego zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. W takim przypadku miał też możliwość zawarcia w swoim rozstrzygnięciu zaleceń dotyczących ewentualnego ustalenia stron postępowania, z uwzględnieniem tych, które w jego ocenie pominięto. Z uwagi na lakoniczność uzasadnienia zaskarżonej decyzji w tym zakresie, ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia art. 28 k.p.a. byłoby przedwczesne.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 52 ustawy Prawo budowlane, należy zauważyć, że zgodnie z tym przepisem, obowiązki, w formie nakazów i zakazów, określone w postanowieniach i decyzjach, o których mowa w niniejszym rozdziale, nakłada się na inwestora. Jeżeli roboty budowlane zostały zakończone lub wykonanie postanowienia albo decyzji przez inwestora jest niemożliwe, obowiązki te nakłada się na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Wobec takiego brzmienia przepisu, nie ulega wątpliwości, że jeśli nie ma możliwości wykonania obowiązku przez inwestora to właściciel (lub zarządca) jest osobą odpowiedzialną za stan prawny należącego do niego obiektu budowlanego i tym samym podmiotem powinności ukierunkowanych na doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Z tych przyczyn jako niezrozumiała jawi się sugestia organu, że adresatem mógłby być inwestor, który nie tylko w dacie orzekania ale jeszcze przed wszczęciem postępowania naprawczego utracił tytuł prawny do władania spornym obiektem budowlanym i tym samym nie może chociażby złożyć wraz z projektem budowlanym zamiennym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Z powyższych względów, z uwagi na wadliwe rozstrzygnięcie organu odwoławczego w zestawieniu z argumentacją użytą w jego uzasadnieniu, należy zgodzić się ze skarżącą, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 138 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 105 k.p.a. W ocenie Sądu słuszny jest także zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., z uwagi na niewyjaśnienie kwestii wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, co wiąże się także z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. Powyższe skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., albowiem naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.
Zdaniem Sądu, z uwagi na niewyjaśnienie przez organ omówionych powyżej kwestii, uwzględnienie wniosku strony skarżącej o umorzenie postępowania odwoławczego byłoby przedwczesne. Z tych samych względów nie sposób także przesądzić, czy w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania z uwagi na cofnięcie przez stronę odwołania od decyzji z [...] września 2021 r.
Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) – na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w związku z wystąpieniem przesłanek wymienionych w tym przepisie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło