II SA/Sz 999/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie: Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk- Gawęcka Asesor WSA Kazimierz Maczewski /spr./ Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 r. sprawy ze skargi B. i H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia[...] . Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego o d d a l a skargę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 7 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734), po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] r., Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił H. P. przyznania dodatku mieszkaniowego, uzasadniając takie rozstrzygnięcie ustaloną w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego dysproporcją między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji o dochodach, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. W uzasadnieniu decyzji wskazano także, iż wnioskodawca jest właścicielem [...] , działki na [..] i działki [...] (budowa domku letniskowego). Zdaniem organu I instancji utrzymanie takich nieruchomości wymaga ponoszenia dodatkowych kosztów, których posiadanie nie jest konieczne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny. Organ uznał w związku z tym, że przyznanie pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe jest nieuzasadnione. W odwołaniu od tej decyzji małżonkowie B. i H. P. podnieśli, iż do posiadanego majątku doszli własną wieloletnią pracą zawodową i oszczędnym trybem życia. Sytuacja finansowa rodziny uległa jednak zasadniczemu pogorszeniu, bowiem B. P. została zwolniona z pracy w [...] r., natomiast H. P. utracił pracę w [...] r. – z przyczyn ekonomicznych dotyczących zakładu pracy. Ponadto wskazano w odwołaniu, że garaże i domek letniskowy położone są w miejscach nieatrakcyjnych, w związku z tym nie jest możliwa ich sprzedaż. Po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżona decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, powołując się na wymieniony przepis ustawy o dodatkach mieszkaniowych, że w sprawie niniejszej występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, uzasadniająca odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego. Organ odwoławczy wskazał dalej, że z ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego wynika, iż w trakcie otrzymywania dodatku mieszkaniowego rodzina wnioskodawcy wykupiła mieszkanie oraz zakupiła działkę o powierzchni [...] m2, na której postawiony został garaż, a na działce rekreacyjnej domek letniskowy. W takiej sytuacji, zdaniem Kolegium, przyznanie pomocy finansowej ze środków publicznych w postaci dodatku mieszkaniowego byłoby sprzeczne z celami ustawy, bowiem pomoc państwa w tej formie ma być udzielana osobom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej i których dochód nie starcza na bieżącą egzystencję. Ponadto, nabycie nieruchomości w formie mieszkania w okresie ubiegania się o przyznanie dodatku przemawia, zdaniem Kolegium, za wystąpieniem przesłanki o której mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Skarżąc decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie B.i H. P. zarzucili organowi I instancji przeprowadzenie postępowania w sposób wadliwy i nierzetelny, w wyniku czego zostali skrzywdzeniu decyzjami obu organów. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że wykup mieszkania zakładowego nastąpił w dniu [...] r. za kwotę [...] zł (wraz z wyceną). Podejmując decyzję o zakupie kierowali się niska ceną wykupu oraz kalkulacją kosztów czynszu, bowiem kwota tego czynszu i opłat eksploatacyjnych po wykupie mieszkania uległa zmniejszeniu z[...] zł do [...] zł, co jest korzystne dla ich gospodarstwa domowego. Na wykup mieszkania skarżący pożyczyli pieniądze od rodziny, a oddali je, zaciągając odnawialny kredyt bankowy. Działka garażowa została zakupiona w dniu [...] r., lecz nie jest prawdą, iż wybudowany został na niej [...] , natomiast domek letniskowy budowany był od [...] r. "rękoma całej rodziny" za pieniądze zarobione w zakładzie pracy oraz z różnych pożyczek. Domek ten mógłby zostać zgłoszony do nadzoru budowlanego pod koniec roku [...] , ale skarżący nie dokonali tego z uwagi na brak środków finansowych. Skarżący powtórzyli ponadto argumenty podniesione w odwołaniu dotyczące utraty pracy oraz wskazali, iż rodzina utrzymuje się obecnie z zasiłku przedemerytalnego B. P., przy czym skarżący posiadają na utrzymaniu dwóch uczących się [...] którzy nie otrzymują stypendiów. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w[...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, iż decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję – w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia – poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, a skarga nie jest zasadna. Sąd nie znalazł bowiem podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – co pozwoliłoby, w myśl przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., na uchylenie tej decyzji. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) dodatek mieszkaniowy przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) członkom spółdzielni mieszkaniowych zamieszkującym na podstawie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, 3) osobom zajmującym lokale mieszkalne w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Ustawa uzależnia przyznanie tego dodatku od wysokości dochodu w gospodarstwie domowym wnioskodawcy, stanowiąc w art. 3 ust. 1, iż "dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8" – zastrzeżenie to nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy "dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty". Ponadto w myśl art. 7 ust. 3 "organ, o którym mowa w ust. 1, może odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniająca przyznania pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe". Należy stwierdzić, że organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy zgodnie przepisem ustawy i wydanymi na jej podstawie (art. 7 ust. 15) przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. Nr 156, poz. 1828). Z deklaracji o wysokości dochodów gospodarstwa domowego skarżących, stanowiącej załącznik do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wynika, że średni dochód na 1 członka gospodarstwa domowego (za okres [...] r.) wynosi [...] zł miesięcznie. Z karty wywiadu środowiskowego wynika, że H. P. otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, natomiast B. P.zawiesiła od [...] r. pobieranie zasiłku przedemerytalnego z powodu wyjazdu do pracy sezonowej w Hiszpanii (dochody z tej pracy za [...] r. zostały uwzględnione przy obliczniu średnego dochodu rodziny). Na utrzymaniu skarżących pozostają dwaj synowie, w wieku [...] lat – student i [...] lat – uczeń L.O. Ponadto stwierdzono, że mieszkanie skarżących jest "w trakcie remontu (duży pokój jest szykowany do zmiany podłogi, leżą zakupione panele podłogowe). Z oświadczenia o stanie majątkowym, sporządzonym w dniu [...] r. przez skarżącego H. P.wynika, że skarżący posiadają mieszkanie o powierzchni [...] oraz działkę na garaż ([...] ), działkę [...] ([...] m2) z budynkiem rekreacyjnym – budowa nie zakończona, oraz działkę ([...]) określoną jako "grunty rolne", a ponadto dwa garaże o wartości [...] zł. W poprzednim oświadczeniu z dnia [...] r. skarżący określił działkę o pow. [...] jako: działka "do przekształcenia budowlanego, niezagospodarowana", natomiast z zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy w [..] wynika, że działka ta jest działką budowlaną, a na działce o pow [...] postawiony został garaż. Wobec takiego stanu faktycznego sprawy wskazać należy, iż organy obu instancji w swych decyzjach nie kwestionują spełnienia przez skarżących formalnych przesłanek do przyznania dodatku mieszkaniowego, uznały jednak, że jego przyznanie byłoby nieuzasadnione ze względu na wynikającą z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego rażącą dysproporcję między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym skarżących. Należy także stwierdzić, że użyte w powoływanym wyżej art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wyrażenie "rażąca dysproporcja" jest pojęciem nieostrym (ocennym), jednak wykazane w oświadczeniu o stanie majątkowym skarżących składniki tego majątku pozwalają na przyjęcie, iż w sprawie niniejszej wystąpiła taka, rażąca dysproporcja, między niskimi dochodami skarżących, a ich faktycznym stanem majątkowym. Uznać bowiem należy, że w [...] rodzinie (gospodarstwie domowym), w której średni dochód na jedną osobę wynosi [...] zł miesięcznie (w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o dodatek) wykazany majątek pozostaje w rażącej - czyli znacznej i oczywistej w społecznym odbiorze i postrzeganiu - dysproporcji. Dokonana więc w decyzjach obu organów ocena tej dysproporcji nie budzi zastrzeżeń Sądu, wobec czego uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisu art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zauważyć też należy, że przepisy tej ustawy nie wymagają od organów dokładnego ustalania wartości składników majątkowych i zwłaszcza w przypadku takich istotnych składników jakimi są nieruchomości wystarczające może być ich rodzajowe i powierzchniowe określenie. Sąd podzielił też pogląd organu odwoławczego, iż przyznanie pomocy finansowej ze środków publicznych w postaci dodatku mieszkaniowego musi być zgodne z celami ustawy, a więc pomoc ma być udzielana osobom w trudnej sytuacji finansowej, których dochód nie starcza na bieżącą egzystencję. Podkreślenie takiego właśnie przeznaczenia dodatków mieszkaniowych stanowi treść art. 7 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym, nawet w przypadku, gdy wykazywane przez rodzinę dochody mieszczą się w ustawowych limitach, organ może odmówić przyznania takiego dodatku w sytuacji określonej w tym przepisie. Sąd nie podzielił natomiast wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentu, iż nabycie mieszkania w okresie ubiegania się o przyznanie dodatku mieszkaniowego przemawia za wystąpieniem przesłanki o której mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zdaniem Sądu fakt nabycia mieszkania zakładowego w którym dotychczas skarżący zamieszkiwali, za kwotę [...] zł uzyskaną z pożyczek i kredytu, nie świadczy o rażącej dysproporcji między dochodami a stanem majątkowym i z tego tylko powodu fakt ten nie mógłby decydować o odmowie przyznania zasiłku mieszkaniowego. Wykup takiego mieszkania, w przytoczonych okolicznościach w ocenie Sądu uznać należy za racjonalne działanie skarżących, uzasadnione zarówno ze względów ekonomicznych i społecznych, tym bardziej, że skutkiem tego wykupu było zmniejszenie czynszu i opłat eksploatacyjnych za to mieszkanie. Mimo tego zastrzeżenia, dotyczącego użytego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumentu, należy jednak uznać, że decyzja ta nie narusza prawa. Mając wszystko powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji (art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).