II SA/Sz 999/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędziowie: Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Protokolant Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2006r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] znak [...], po rozpatrzeniu wniosku A. L., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie własne w łącznej kwocie [...] zł. Organ pouczył A. L., że zgodnie z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. A. L. pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...], które wpłynęło do organu w dniu [...] wniosła o ponowne rozpatrzenie Jej sprawy i umorzenie należności. W uzasadnieniu wniosku A. L. podkreśliła, że nie stać Jej na spłatę długu, a ponadto opisała okoliczności świadczące o trudnej sytuacji materialnej i życiowej Jej rodziny. Decyzją z dnia [...] znak [...] Zastępca Naczelnika Wydziału Realizacji Dochodów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) w związku z art. 134 Kpa - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Zakładu z dnia [...], znak [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z pouczeniem zawartym w powołanej wyżej decyzji, na podstawie art. 127 § 3 Kpa w związku z art. 83 ust.4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, stronie niezadowolonej z decyzji przysługiwało, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, prawo złożenia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ przytoczył dalej treść art. 57 § 5 Kpa i wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie termin do złożenia takiego wniosku upłynął z dniem [...] Z akt sprawy wynika natomiast, że przesyłka pocztowa zawierająca wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy została nadana w placówce pocztowej w [...] w dniu [...], a zatem wniosek A. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony po terminie. W tym stanie organ orzekł jak w sentencji decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie A. L. wniosła o ponowne rozpatrzenie Jej sprawy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż w niej wskazane. Sądowa kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153,poz. 1265), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 P.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] wydana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdzająca uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Zakładu o odmowie umorzenia należności z tytułu skałek na ubezpieczenie własne. Zaskarżoną decyzją należało wyeliminować z obrotu prawnego przez stwierdzenie jej nieważności, gdyż wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Decyzję tą wydał bowiem organ, który nie był właściwy do jej wydania. Zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm. – dalej u.s.u.s.), zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych, określone tą ustawą, wykonuje między innymi Zakład Ubezpieczeń Społecznych – zwanym dalej Zakładem. Stosownie do treści art. 83 ust.1 pkt 3 u.u.u.s – Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalenia wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. Generalnie, od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do sądu powszechnego, o czym stanowi ust.2 art.83 u.s.u.s., zgodnie z którym – od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu, w terminie i według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Jednakże w art. 84 ust.4 u.s.u.s. (w brzmieniu obowiązującym od 24 sierpnia 2005r.), ustawodawca przewidział wyjątki od powyższego trybu zaskarżenia stanowiąc, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku, oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne odwołanie, o którym, mowa w art. 84 ust.2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Z treści przytoczonych przepisów wynika zatem, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, rozpoznaje Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a nie Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmuje również czynności wstępne mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie, a więc podejmuje czynności i wydaje orzeczenie w formie postanowienia określone w art. 134 kpa. W rozpoznawanej sprawie Zakład w wydanej decyzji w dniu [...] zawarł prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie złożenia do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z akt sprawy wynika, że skarżąca stosownie do pouczenia zawartego w decyzji złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który Zakład powinien wraz z aktami sprawy przekazać do rozpatrzenia Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia (art. 83 ust.4 u.s.u.s. w związku z art. 133 kpa). Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości niemożliwym czyni wypowiedzenie się Sądu co do zasadności zarzutów skargi. Mając powyższe okoliczności na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Orzeczenie w punkcie II wyroku zostało wydane na mocy art. 152 P.p.s.a.