II SAB/Sz 100/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Szpitala w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe, II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Szpitala w S. na rzecz skarżącej M. K. kwotę [...] ([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. K., reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr [...] [...] w S. w sprawie udostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia 5 lipca 2017 r. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Skarżąca zwróciła się drogą poczty elektronicznej z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, tj.: "Czy Szpital w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego, w wypadku odpowiedzi pozytywnej, proszę o przesłanie kopii tych umów". Wnioskodawczyni oświadczyła, że rezygnuje z doręczania pism drogą elektroniczną i wskazała adres do korespondencji. Zgodnie z urzędowym poświadczeniem przedłożenia pismo zostało nadane 5 lipca 2017 r. W skardze do Sądu, wniesionej za pośrednictwem Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr [...] [...] w S. (data stempla pocztowego – 1 września 2017 r.), skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie Szpitala do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi, 2) stwierdzenie, iż bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenie od Szpitala na rzecz skarżącej kosztów postępowania w łącznej kwocie [...]zł, według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie [...]zł, stosownie do § 14 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. W uzasadnieniu skargi M. K. podniosła, że w przepisanym terminie Szpital nie udostępnił żądanej informacji, nie zawiadomił też o zaistnieniu okoliczności z art. 13 ust. 2 ustawy dostępie do informacji publicznej, ani też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w trybie art. 16 tej ustawy. Wniosek skarżącej nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją Szpitala. Według skarżącej, nie ulega wątpliwości, że Szpital pozostaje bezczynny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, co czyni niniejszą skargę konieczną i zasadną. W odpowiedzi na skargę Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr [...] [...] w S., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o jej odrzucenie w całości ze względu na niewyczerpanie przez skarżącą środka zaskarżenia w postaci ponaglenia. W przypadku nieuwzględnienia tego wniosku Szpital wniósł o oddalenie skargi w całości, gdyż podmiot ten nie pozostawał w bezczynności. Z ostrożności, Szpital wniósł o umorzenie postępowania w zakresie stwierdzenia, że podmiot ten pozostaje w stanie bezczynności w związku z wnioskiem skarżącej o udostępnienie informacji publicznej, a w pozostałej części Szpital wniósł o oddalenie skargi. Szpital podniósł na wstępie, że wniesienie skargi jest w niniejszej sprawie niedopuszczalne, gdyż nie zostały wyczerpane przysługujące stronie środki zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku nieuwzględnienia powyższego, Szpital stwierdził, że pismem z dnia 22 października 2017 r. udzielił skarżącej wnioskowanej informacji publicznej. Oświadczył, że nie pozostawał w bezczynności na żadnym etapie. Wniosek skarżącej przesłany w dniu 5 lipca 2017 r., nie został pierwotnie odczytany przez Szpital. Podmiot ten, pomimo posiadania platformy ePUAP, w zasadzie z niej nie korzysta, gdyż nie jest ona w żadnym zakresie przydatna w jego działalności statutowej. Według Szpitala, pierwszym pismem, które faktycznie do niego dotarło, była skarga na bezczynność, którą Szpital potraktował jako wniosek o udostępnienie informacji publicznej i pismem z dnia 22 października 2017 r. przekazał skarżącej wnioskowane informacje. Z ostrożności procesowej, Szpital wskazał, że skoro wnioskowana informacja została już skarżącej udzielona, to wniosek o zobowiązanie podmiotu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej pozostaje bezprzedmiotowy. Odnosząc się do kwestii bezczynności, Szpital podniósł, że skarżąca w żaden sposób nie wskazała, dlaczego stan ten miał charakter rażącego naruszenia prawa. Szpital wskazał, że ewentualne wymierzenie mu grzywny lub przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w jakiejkolwiek kwocie, byłoby całkowicie bez podstaw, ze względu na całokształt okoliczności niniejszej sprawy i powołał w tym względzie stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego. W uzupełnieniu, Szpital nadesłał pismo przesłane skarżącej w dniu 22 września 2017 r., będące odpowiedzią na wniosek z dnia 5 lipca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sąd dokonał kontroli bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Przedmiotowa skarga dotyczy bezczynności Dyrektor Szpitala w sprawie udostępnienia skarżącej informacji w zakresie korzystania przez ten podmiot z zewnętrznej obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. Sądowa kontrola sprawy ma swoje oparcie w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.), zwanej dalej: "u.d.i.p.", która w art. 1 ust. 1 stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i trybie w tej ustawie określonych. Zgodnie z art. 21 u.d.i.p.,do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a., z uwzględnieniem różnic w terminach przekazania skargi z aktami przez organ oraz rozpoznania skargi przez sąd. Należy zatem wskazać, że szpital, będący samodzielnym publiczny zakładem opieki zdrowotnej, realizuje działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia. Podmiot tego rodzaju wykonuje zadania publiczne i finansowany jest ze środków publicznych, tym samym mieści się w zakresie podmiotowym art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Informacja dotycząca zasad funkcjonowania podmiotu wykonującego zadanie publiczne, w zakresie obsługi prawnej szpitala dotyczy trybu działania publicznych jednostek organizacyjnych, a zatem jest informacją publiczną, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p. Zgodnie z przepisami u.d.i.p. podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji publicznej, może dokonać następujących działań: 1) udzielić informacji publicznej – jest to czynność materialno-techniczna, 2) udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej, organ nie jest w posiadaniu danej informacji lub obowiązuje inny tryb udostępniania informacji, 3) odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie zaś do art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Wbrew twierdzeniom Szpitala, skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia. Z akt sprawy wynika, czego Szpital skutecznie nie zakwestionował, że w dniu 5 lipca 2017 r. wpłynął na jego platformę ePUAP wniosek o udostępnienie informacji publicznej w ww. zakresie przedmiotowym. Skarżąca w dniu 1 września 2017 r. wystąpiła ze skargą na bezczynność Szpitala podnosząc, że złożony przez nią wniosek o udostępnienie informacji publicznej, nie spotkał się z jakąkolwiek reakcją podmiotu publicznego. Stan ten potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Szpital przyznał przy tym, że o wniosku skarżącej dowiedział się dopiero z treści skargi. Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy zobowiązany organ nie podejmuje czynności nakazanej prawem w przewidzianym terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, przez które określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana "zawinioną lub też niezawinioną opieszałością podmiotu". Z tego też względu nie miała znaczenia dla wyniku sprawy argumentacja Szpitala, że w zasadzie nie korzysta z platformy ePUAP. Obowiązek funkcjonowania zaufanego profilu ePUAP w samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej oraz spółkach wykonujących działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej należy wywieść z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. nr 64, poz. 565, ze zm.). Szpital był zatem podmiotem zobligowanym do stworzenia warunków obsługi przypisanego mu adresu poczty elektronicznej w systemie ePUAP i reagować na znajdującą się w nim pocztę. Żadne więc względy podstawowego zakresu prowadzonej działalności przez zaskarżony podmiot, nie mogły uzasadniać braku reakcji na pismo skarżącej kierowane ww. drogą elektroniczną. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji albo dokonania czynności, zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a ponadto stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Jak wynika z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W tym miejscu należy wyjaśnić, że w przypadku bezczynności, Sąd pocenia skargę na moment jej wniesienia, niemniej zobowiązany jest uwzględnić również wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia do chwili orzekania. W ocenie Sądu, bez wątpienia do momentu wniesienia skargi organ pozostawał bezczynny w sprawie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 5 lipca 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej. Jednakże, po wniesieniu przedmiotowej skargi na bezczynność, Szpital udzielił odpowiedzi na wniosek, przesyłając skarżącej pocztą tradycyjną kserokopie umów w zakresie świadczenia usług obsługi prawnej tego podmiotu w latach 2014-2016. (vide: pismo z dnia 20 września 2017 r., k. 26 akt sądowych). Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte. W takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe Z tych też względów Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I wyroku o umorzeniu postępowania sądowego. Jednocześnie Sąd, stosownie do art. 149 § 1a ww. ustawy stwierdził (pkt II wyroku), że bezczynność podmiotu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wziął pod uwagę, że zaskarżony Szpital, po powzięciu wiedzy o złożeniu wniosku drogą poczty elektronicznej uczynił zadość żądaniu skarżącej. Wprawdzie Szpital przekroczył termin 14-dniowy przewidziany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., ale przekroczenia terminu w niniejszej sprawie nie można oceniać jako rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy stan ten nie miał cech notoryczności, lekceważącego traktowania skarżącej i obowiązków nałożonych ustawą, lecz przeświadczenia co do przydatności zastosowania platformy ePUAP w statutowej działalności Szpitala. Mając na uwadze charakter uznaniowy środka w postaci wymierzenia podmiotowi skarżonemu grzywny, a ponadto uznając, że nie znajduje potwierdzenia w tej sprawie stan kwalifikowanego naruszenia prawa wynikający z bezczynności, Sąd odstąpił od stosowania wobec skarżonego podmiotu środka prawnego, o którym mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania zasądzonych na rzecz skarżącej, Sąd orzekł, jak w pkt III wyroku, w oparciu o art. 201 w zw. z art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a., mając na względzie charakter sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika. Sądowi z urzędu wiadome jest, iż skarżąca reprezentowana przez tego samego pełnomocnika wniosła wiele podobnych skarg na bezczynność różnych podmiotów nie tylko do tut. Sądu, ale także do innych sądów administracyjnych, którym zadano tożsame jak w niniejszej sprawie zapytanie, a podmioty te z różnych przyczyn nie udzieliły odpowiedzi w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. Skargi w tych sprawach są podobne, niemal jednobrzmiące zatem nakład pracy pełnomocnika miał charakter powtarzalny. Ponadto należy mieć na względzie, iż kwota 480 zł, o której mowa w § 14 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie obejmuje koszty związane z prowadzeniem danej sprawy przed sądem. W niniejszej sprawie rola pełnomocnika ograniczyła się do sporządzenia skargi o szablonowej treści. Niniejszy wyrok został wydany w trybie uproszczonym, nie wymagającym udziału pełnomocnika. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, iż zachodzą wskazane w art. 206 p.p.s.a. podstawy do miarkowania należnego adwokatowi wynagrodzenia, przyjmując je w wysokości 50 % stawki wskazanej w wyżej przytoczonym przepisie, tj. [...] zł. Sąd orzekł o zwrocie wpisu od skargi oraz wskazanych w spisie kosztów uiszczenia opłaty skarbowej i nadania skargi - w pełnej wysokości.