II SAB/Sz 102/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. P. i J. P. na bezczynność Wójta Gminy S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy S. do załatwienia wniosku skarżących z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej, II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżących o udostępnienie informacji publicznej, III. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądza od Gminy S. na rzecz skarżących M. P. i J. P. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 7 sierpnia 2017 r. M. P. i J. P. zwrócili się w trybie art. 61 Konstytucji RP oraz art.1 - 23 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2014 r., poz. 782 ze zm.) do Wójta Gminy S, o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: 1/ w ilu przypadkach (poza dotyczącą nas bezpośrednio decyzją z dnia [...]) w ostatnich trzech latach, wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia mieszkańcom gminy opłaty adiacenckiej zakończone orzeczeniem o jej ustaleniu? 2/ czy w ostatnich trzech latach i jeśli tak, to w ilu przypadkach miało miejsce odstąpienie przez organ wykonawczy Gminy od orzeczenia ustalenia opłaty adiacenckiej pomimo wcześniej wszczętego postępowania co do jej ustalenia i, jeśli takie odstąpienia miały miejsce, co było ich przyczyną? W odpowiedzi na powyższy wniosek Wójt Gminy S pismem z dnia 5 września 2017 r. poinformował wnioskodawców, że: - w roku 2014 wszczęto z urzędu 13 postępowań zakończonych wydaniem decyzji w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej w związku ze wzrostem wartości nieruchomości w wyniku podziału geodezyjnego, - w roku 2015 wszczęto z urzędu 9 postępowań zakończonych wydaniem decyzji w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej w związku ze wzrostem wartości nieruchomości w wyniku podziału geodezyjnego, - w roku 2016 wszczęto z urzędu 20 postępowań zakończonych wydaniem decyzji w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej w związku ze wzrostem wartości nieruchomości w wyniku podziału geodezyjnego oraz 2 postępowania zakończone wydaniem decyzji w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej w związku ze wzrostem wartości nieruchomości wskutek stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej. Nadto organ poinformował, że nie było przypadku odstąpienia od naliczenia opłaty adiacenckiej w związku ze wzrostem wartości nieruchomości w wyniku podziału geodezyjnego jak i wzrostem wartości nieruchomości wskutek stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury. Z uwagi na nieudzielenie przez organ żądanej informacji w ustawowo określonym terminie, M. P. i J. P. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Urzędu Gminy S. w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej wnosząc o zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy S wniósł o odrzucenie skargi podnosząc, że wskazany w niej podmiot Urząd Gminy S. nie ma zdolności sądowej. Odnosząc się natomiast do samej treści skargi, Wójt wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że żądana informacja dotycząca ustalenia mieszkańcom gminy opłaty adiacenckiej w ostatnich trzech latach wymagała zgromadzenia obszernego materiału, również archiwalnego, z którego należało następnie wyselekcjonować postępowania zakończone jej ustaleniem. Specyfika sprawy i konieczność analizy materiału archiwalnego spowodowała udzielenie skarżącym odpowiedzi na wniosek w dniu 6 września 2017 r. (data wysłania). Z przedstawionego stanu faktycznego wynika zatem, że informacja publiczna została udzielona skarżącym przed wniesieniem skargi na bezczynność i w dniu jej złożenia, tj. 11września 2017 r., organ nie pozostawał w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności za nietrafione i pozbawione podstaw prawnych uznać należy stanowisko organu w przedmiocie niedopuszczalności skargi z uwagi na błędne oznaczenie jej podmiotu, tj. Urzędu Gminy zamiast Wójta. Wywody Wójta dotyczące właściwości organów gminy są oczywiste dla osób zajmujących się tą problematyką, jednak strona niebędąca profesjonalistą nie musi być tego świadoma, ważne są rzeczywiste zastrzeżenia obywatela wobec działania administracji publicznej, których treść w tym przypadku jest niewątpliwa. Uznać zatem należy, że pismo M. P. i J. P. stanowi skargę na bezczynność organu administracji publicznej, jakim jest Wójt Gminy S, mimo nieprawidłowego sformułowania zawartego w skardze. Przechodząc do merytorycznego badania skargi wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i obejmuje również bezczynność organów. Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność Wójta Gminy S w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wskazać należy, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust. 1). Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1764), dalej zwana "u.d.i.p.", będąca rozwinięciem konstytucyjnego prawa do informacji publicznej, reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, stanowi, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu, i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Zgodnie z art. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie. W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Do tych czynności należy zaliczyć: udzielenie informacji publicznej co przybiera formę czynności materialno-technicznej, wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej lub umarzającej postępowanie w sprawie, a także pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 września 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2), stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (§ 2). Poza sporem w rozpoznawanej sprawie jest, że informacja wnioskowana przez skarżących stanowiła informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., zaś Wójt Gminy S jako organ administracji publicznej, zobowiązany był do jej udzielenia (4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p). W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy (w sprawie organ nie zastosował art. 13 ust. 2 u.i.d.p. - jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku). Jak wynika z akt sprawy, M. P. i J. P. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej zwrócili się do organu w dniu 7 sierpnia 2017 r., a więc termin do załatwienia wniosku minął z dniem 21 sierpnia 2017 r. Nie budzi wątpliwości, że żądanej informacji Wójt udzielił w piśmie z dnia 5 września 2017 r., wysłanym do skarżących w dniu 6 września 2017 r. i odebranym przez nich w dniu 12 września 2017 r., po złożeniu w dniu 11 września 2017 r. skargi na bezczynność organu. W związku z tym należało przyjąć, że organ udzielając informacji w dniu 5 września 2017 r. pozostawał w bezczynności, jednakże ustała ona przed dniem orzekania. Oznacza to, że postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, co stanowi podstawę do jego umorzenia w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie rozpoznawania sprawy już zrealizowana i to nawet jeśli organ przekroczył termin przewidziany do jej dokonania. Umorzenie postępowania sądowego nie zwalnia jednak Sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi, w tym rozważenia, czy bezczynność, której dopuścił się organ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie, co wprost wynika z treści art. 149 § 1a P.p.s.a. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości, oczywistość stwierdzonego naruszenia. Ocena ta powinna być dokonywana z uwzględnieniem wszelkich okoliczności konkretnej sprawy, w tym czasu bezczynności, jak i jej powodów. Poddając analizie uchybienie terminom udostępnienia informacji publicznej należało przede wszystkim wziąć pod uwagę, że organ pozostawał w bezczynności w stosunkowo krótkim, bo zaledwie dwutygodniowym okresie (odpowiedź wysłano w 16. dniu po upływie ustawowego terminu). Stąd też należało uznać, że bezczynność Wójta Gminy S nie miała miejsca z rażącym naruszenia prawa, o czym orzeczono w pkt III sentencji niniejszego wyroku. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie umorzył postępowanie sądowe (pkt I wyroku) na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W pkt II i III sentencji wyroku Sąd orzekł, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 i 1a P.p.s.a, że organ dopuścił się bezczynności, która jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego, zawarte w pkt IV wynikało, natomiast z treści art. 201 § 1 P.p.s.a. z uwzględnieniem, że koszty te sprowadzały się wyłącznie do zwrotu uiszczonego przez skarżących wpisu w kwocie [...]zł.