II SAB/Sz 103/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi B. M. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do udzielenia informacji żądanej wnioskiem z dnia [...] r., II. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. oddala skargę w pozostałym zakresie, IV. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego B. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. B. M. pismem z dnia 21 października 2019 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zaskarżonemu organowi zarzucił naruszenie: - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę do udostępniania informacji o działalności jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa; - art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1764) w zakresie, w którym organ jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji publicznej przez skarżony organ. Wobec powyższego skarżący wniósł o: - zobowiązanie Wójta Gminy do rozpatrzenia wniosku z dnia 1 października 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni, - zasądzenie od podmiotu zobowiązanego kosztów postępowania wedle norm przepisanych - nadto, o wymierzenie organowi grzywny. W uzasadnieniu skargi B. M. opisał przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, że w dniu 1 października 2019 r. złożył, za pośrednictwem poczty e-mail, wniosek do Urzędu Gminy w R. (Biuro Rady) o udostępnienie następujących informacji publicznych, tj. o przesłanie nagrania z posiedzenia komisji skarg, wniosków i petycji, podczas której rozpatrywano skargę, którą złożył na działanie Kierownika GOPS w R. . Skarżący podał dalej, że w związku z brakiem reakcji ze strony Urzędu w dniu 21 października 2019 r. o godzinie 7.17 wystosował wiadomość e-mail z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, nie otrzymał jednak żadnej informacji zwrotnej. Urząd Gminy w R. nie wystosował żadnej odpowiedzi do dnia 21 października 2019 r., nie odmówił również udzielenia odpowiedzi, ani nie zakwestionował wskazanego zakresu, o jaki wnioskował. Zdaniem skarżącego, nie ulega wątpliwości, że Urząd Gminy jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, co zostało potwierdzone w licznym orzecznictwie. Nie budzi wątpliwości także charakter informacji, o których udostępnienie wnosił. Działanie komisji skarg, wniosków i petycji jest jawne, dane mogą jedynie podlegać anonimizacji, co dotąd Urząd czynił. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o odrzucenie skargi w całości, względnie o jej oddalenie. Wójt wyjaśnił między innymi, że wniosek został skierowany na adres poczty e-mail:biurorady@[...].pl. W związku ze zmianami kadrowymi na stanowisku obsługi rady gminy wszystkie wiadomości przychodzące na e-maila rady gminy były przekierowywane na adres [...]@[...].pl. Dopiero z treści skargi i załączników Wójt powziął informację, że taki wniosek został przez B. M. złożony, ponieważ nie wpłynął on na skrzynkę odbiorczą poczty e-mail urzędu. Organ wyjaśnił dalej, że niezwłocznie podjęto czynności zmierzające do wyjaśnienia, dlaczego wniosek nie dotarł do adresata. Pracownik, który miał dostęp do e -maila biura rady był nieobecny w pracy od 14 do 27 października 2019 r. Po ustaleniu, że taki e -mail nie wpłynął na skrzynkę biurorady@[...].pl w dniu 1 października 2019 r., informatyk wystąpił z zapytaniem do home.pl o ustalenie, czy na pocztę rady gminy wpłynął e -mail B. M.. W postępowaniu wyjaśniającym okazało się, że wniosek został doręczony na serwer urzędu do skrzynki biurorady@[...].pl z przekierowaniem na skrzynkę. Jednocześnie jednak, powziąwszy z treści skargi informację o złożonym wniosku o udostępnienie informacji publicznej, Wójt [...] udzielił skarżącemu odpowiedzi. Odpowiedź wysłana została w dniu 31 października 2019 r. Potwierdzeniem okoliczności, że skarżący otrzymał odpowiedź, jest informacja przekazana pocztą e-mail przez skarżącego. W świetle powyższego Wójt [...] uznał, że nie dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego, skoro udzielił odpowiedzi w najkrótszym możliwym terminie, tj. po otrzymaniu wniosku. Tym samym, zdaniem Wójta, nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Wójt zaznaczył, że gdyby wniosek skarżącego trafił na skrzynkę odbiorczą urzędu, odpowiedź otrzymałby on z zachowaniem ustawowego terminu. Jednak, wobec zaistniałej okoliczności, nie miał wiedzy o skierowaniu do niego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Istotnym w sprawie jest również to, że skarżący świadomie wybierając z jednej strony najprostszy, a jednocześnie najbardziej ryzykowny sposób doręczenia pisma, w pewien sposób przyczynił się zaistniałej sytuacji w zakresie możliwości udzielenia odpowiedzi na Jego wniosek. W przypadku braku otrzymania odpowiedzi na swój wniosek skarżący miał też możliwość telefonicznego monitowania wniosku, jak również doręczenia go za zwrotnym potwierdzeniem odbioru, czego jednak nie uczynił. Skarżący mógł również złożyć wniosek za pośrednictwem platformy e-PUAP, do której dostęp jest wskazany na stronie internetowej urzędu. Skoro skarżący wybrał złożenie wniosku za pośrednictwem poczty elektronicznej, powinien był zabezpieczyć potwierdzenie odbioru takiego wniosku. W ocenie Wójta, nie można w tym zakresie odpowiedzialnością obciążać urzędu. Za skuteczne złożenie wniosku nie może być uznane jedynie jego wysłanie, a jest nim doręczenie, zaś załączony do skargi wydruk z poczty elektronicznej, zawierający wniosek o udostępnienie informacji publicznej, stanowi w istocie jedynie dowód wysłania tegoż wniosku do biura rady. W piśmie procesowym z dnia 16 grudnia 2019 r. skarżący wskazał, że kwestia ustawienia przekierowania skrzynki jest sprawą wewnętrzną Urzędu Gminy i z całą pewnością nie powinna wpływać na skuteczność przepływu wiadomości. Wyjaśnił, że skorzystał z adresu e-mail, który został wskazany na stronie Urzędu, dopełniając wszelkiej staranności, żeby prawidłowo wysłać wiadomość. Za naganne skarżący uznał natomiast przerzucanie winy na niego lub system obsługujący pocztę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W przypadku skarg na bezczynność kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy polegająca na nie rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 1 października 2019 r. o udostępnienie informacji publicznej w postaci nagrania z posiedzenia komisji skarg wniosków i petycji, podczas której rozpatrywano skargę na działanie kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. . Z wyjaśnień Wójta Gminy wynika, że wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej wpłynął na serwer Urzędu Gminy w R. , jednakże został prawdopodobnie omyłkowo usunięty przez pracownika Urzędu, który przeglądał pocztę elektroniczną po dłuższej nieobecności. Informacja w postaci nagrania z posiedzenia komisji skarg, wniosków i petycji przekazana skarżącemu w dniu 31 października 2019 r., już po wniesieniu przez niego skargi i okoliczności tej skarżący nie kwestionuje. Wyraził jednak w piśmie z dnia 16 grudnia 2019 r. dezaprobatę dla staranności działania organu w tym zakresie oraz zastrzeżenia do organizacji pracy urzędu w razie nieobecności pracownika odpowiedzialnego m.in. za załatwianie tego rodzaju wniosków, który on złożył. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność istotny jest moment jej wniesienia. W sytuacji, gdy bezczynność istniała w tej dacie, lecz ustała po wniesieniu skargi, czyli tak, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., podlega postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu lub dokonania żądanej czynności (o czym orzeczono w punkcie I wyroku). Jednocześnie sąd ma obowiązek z urzędu orzec, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzona bezczynność podmiotu zobowiązanego nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (punkt II wyroku). Orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że zwłoka w rozpoznaniu wniosku skarżącej nie była skutkiem celowego działania, czy lekceważenia podmiotu wnioskującego. Z tego też powodu sąd oddalił skargę w zakresie żądania wymierzenia Wójtowi R. grzywny. O należnych skarżącemu kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. W poczet zasądzonych kosztów postępowania sądowego sąd zaliczył wpis od skargi w kwocie [...]zł, ustalony zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.