II SAB/Sz 105/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura Sędzia WSA Ewa Wojtysiak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS w przedmiocie bezczynności organu administracji publicznej oddala skargę. R. P. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. W dniu [...] lipca 2019 r. wpłynął do Organu wniosek Strony z [...] lipca 2019 r. o umorzenie należności z tytułu składek w całości. Decyzją z [...] września 2019 r. nr [...] Organ odmówił umorzenia należności z tytułu składek, objętych postępowaniem dotyczącym okresów: od maja 2018 r. do maja 2019 r. Od powyższej decyzji Strona złożyła wniosek z 15 października 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności. Decyzją z [...] stycznia 2020 r. nr [...] Organ utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2019r. Strona wniosła następnie skargę na wymienioną wyżej decyzję Organu do WSA w Szczecinie. Wyrokiem z 4 czerwca 2020 r., I SA/Sz 193/20 tutejszy Sąd uchylił decyzję z 14 stycznia 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. W dniu 16 lipca 2020 r. Organ wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Strona wnosiła do Organu o cofnięcie skargi kasacyjnej pismami z 29 lipca, 25 sierpnia oraz 21 września 2020 r., określonych przez wnoszącego jako ponaglenia, żądając umorzenia należności z tytułu składek przez Organ. W odpowiedzi na powyższe pisma (ponaglenia) Organ poinformował Stronę o braku podstaw do cofnięcia skargi kasacyjnej, a także wskazał, że po zwrocie akt zostanie przeprowadzone ponowne postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu składek. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 grudnia 2020 r., I GSK 1254/20 oddalił skargę kasacyjną Organu. Tym samym, zakresem postępowania przed Organem została objęta sprawa wywołana wnioskiem Strony z 15 października 2019 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu składek rozstrzygniętej decyzją z [...] września 2019 r. nr [...]. W dniu [...] stycznia 2021 r. Strona, powołując się na wydany w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, utrzymany w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny, wniosła do WSA w Szczecinie skargę na przewlekłość prowadzonego postępowania oraz brak wydania rozstrzygnięcia w sprawie umorzenia należności z tytułu składek. Po rozpatrzeniu skargi Strony na przewlekłość postępowania WSA w Szczecinie wyrokiem z 28 kwietnia 2021 r., I SAB/Sz 5/21 oddalił skargę. Następnie po otrzymaniu akt administracyjnych, Organ pismem z 18 maja 2021 r., doręczonym Stronie 14 czerwca 2021 r. – wykonując wyrok Sądu – poinformował Stronę o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty celem wykazania przez niego sytuacji majątkowej i rodzinnej w sprawie umorzenia należności z tytułu składek. Ponadto poinformowano Stronę o możliwości czynnego udziału w postępowaniu oraz wglądu do akt wskazując pracownika do ewentualnego kontaktu. W dniu [...] czerwca 2021 r. Strona wniosła do Organu: 1) pismem z [...] 2021 r. wniosek o udzielenie informacji: - jakie czynności podejmował Organ w sprawie po wyroku z 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I GSK 1254/20; - dlaczego mija 6 miesięcy od wydanego prawomocnego wyroku i Strona nie odnotowała żadnej korespondencji oprócz tej z [...] maja 2021 r.; - o wskazanie osoby winnej zaniedbania bezczynności urzędu w tym zakresie; 2) ponaglenie z [...] czerwca 2021 r. na niezałatwienie sprawy z wniosku z [...] października 2019 r. w terminie oraz bezwzględne umorzenie wszelkich zaległości. Pismem z [...] lipca 2021 r. Organ wskazał, że 15-go dnia od daty odebrania przez Stronę pisma z [...] maja 2021 r. otrzymał od Strony dokumenty (PIT-36L za 2020 r. oraz UPO z [...] kwietnia 2021 r.) wraz z pismem, w którym Strona zwraca uwagę na fakt, że dysponuje znacznie szerszym materiałem, który chciałaby zamieścić w aktach sprawy. Jednocześnie Organ poinformował, że sprawa została przekazana do Centrum Umorzeń wraz z przesłanymi przez Stronę dokumentami. Reasumując Organ wskazał, że obecnie ponownie rozpatruje wniosek Strony z 8 lipca 2019 r. o umorzenie należności wymagalnych na dzień wpływu wniosku. Sprawa została przekazana do Centrum Umorzeń i na każdym etapie Strona może skorzystać z prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Pismem z [...] 2021 r. Strona wniosła do Organu "ponaglenie ostateczne – przedsądowe" w związku z brakiem odpowiedzi na pytania zawarte w piśmie z [...] czerwca 2021 r. Jednocześnie Strona wniosła o precyzyjne, jednoznaczne odpowiedzi w oczekiwanym zakresie. Następnie pismem z [...] sierpnia 2021 r. Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] czerwca 2021 r. o udzielenie odpowiedzi na pytania w nim zawarte, którą zatytułowała jako skargę "na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej". W skardze Skarżący zarzucił Organowi naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; 2) art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.; dalej: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie jest udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieprawidłowym, gdyż tylko częściowym, zrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej; 3) art. 73 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej "k.p.a.") wgląd w akta. Wskutek powyższego, Skarżący zawnioskował o: 1) wydanie sądowego nakazu udzielenia odpowiedzi na zadane pytania; 2) stwierdzenie bezczynności Organu; 3) przyznanie od organu na cel charytatywny, wskazany przez skarżącego sumy pieniężnej [...] zł; 4) zasądzenie zwrotu kosztów opłaty [...] zł. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że pismem datowanym na [...] czerwca 2021 r. wraz z inną korespondencją, złożył osobiście w dniu [...] czerwca 2021 r. wniosek o uzyskanie informacji publicznej. W dniu [...] lipca 2021 r. otrzymał odpowiedź datowaną na [...] lipca 2021 r. szczegółowo opisującą odpowiedź na inną korespondencję, ale bez odpowiedzi na wszystkie pytania. Skarżący wskazał, że skierował ponowne zapytanie wraz z ponagleniem ("ponaglenie ostateczne – przedsądowe") datowane na [...] lipca 2021 r. wraz z kopią pierwszego wniosku i dostarczył je osobiście do Organu w dniu [...] lipca 2021 r. Skarżący twierdzi w skardze, że pomimo otrzymania dokumentacji w innej sprawie, odpowiedzi na zadane pytania nie otrzymał. Nadto Skarżący zaznaczył w skardze, że ilekroć posłużył się sformułowaniem "inna sprawa/korespondencja", to ma na myśli postępowanie, które toczy się w tutejszym Sądzie pod sygnaturą akt I DK/Sz [...] w której to decyzji Organu oczekuje od 775 dni, czyli 2 lata, 1 miesiąc i 13 dni. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 t.j. ze zm.; dalej "P.p.s.a"). Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - pkt 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Skarżący w tytule skargi wskazał, że skarga dotyczy bezczynności w udzieleniu informacji publicznej. Niemniej jednak z treści uzasadnienia skargi oraz z treści pisma z [...] czerwca 2021 r. będącego przedmiotem skargi, a także z treści ponaglenia do Organu z [...] lipca 2021 r. wynika, że przedmiotem sprawy jest skarga na bezczynność Organu w sprawie udzielenia odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku z [...] czerwca 2021 r., które odnoszą się bezpośrednio do toczącego się wobec Skarżącego postępowania administracyjnego. Skarżący powołując się we wniosku na wgląd w akta sprawy na każdym etapie postępowania oraz na wgląd do informacji publicznej i konstytucyjne prawo w tym zakresie, zwrócił się do Organu z prośbą o wyjaśnienie następujących okoliczności: - udzielenie informacji, jakie czynności podejmował Organ w sprawie dotyczącej Skarżącego po ogłoszeniu wyroku z 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I GSK 1254/20 (sygn. akt WSA w Szczecinie I SA/Sz 193/20); - dlaczego mija sześć miesięcy od wydanego prawomocnego wyroku i Skarżący nie odnotował poza pismem datowanym na 18 maja 2021 r. dostarczonym 14 czerwca 2021 r. żadnej innej korespondencji; - wskazanie osoby winnej zaniedbania bezczynności urzędu w tym zakresie. W związku z powyższym tutejszy Sąd na podstawie treści skargi oraz treści poprzedzających ją pism, był zobowiązany zakwalifikować zawisłą przed Sądem sprawę nie jako bezczynność Organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej, lecz jako bezczynność Organu w sprawie udzielenia odpowiedzi na wniosek Skarżącego z 22 czerwca 2021 r. odnoszący się do postępowania administracyjnego toczącego się w jego sprawie. Stosownie do treści art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Merytoryczne rozpatrzenie skargi przez sąd administracyjny każdorazowo powinno zostać poprzedzone zbadaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: (1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); (2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Zgodnie z art. 37 § 2 k.p.a. ponaglenie zawiera uzasadnienie. Wnosi się je do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, bądź do organu prowadzącego postępowanie, jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (art. 37 § 2 k.p.a.). Chociaż ponaglenie nie ma charakteru środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym w ścisłym rozumieniu, to jego wniesienie jest warunkiem stwierdzenia bezczynności organu lub przewlekłości postępowania przez organ administracji właściwy do jego rozpoznania, a także warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administracyjnego, która może doprowadzić do wydania przez sąd orzeczenia stwierdzającego, że organ administracji dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z akt sprawy wynika, że Skarżący wniósł ponaglenie do Organu pismem z [...] lipca 2021 r. zatytułowanym "ponaglenie ostateczne – przed sądowe", które wpłynęło do Organu [...] lipca 2021 r., a tym samym został spełniony warunek wynikający z art. 53 § 2b P.p.s.a. W treści ponaglenia Skarżący wniósł o precyzyjne, jednoznaczne odpowiedzi w oczekiwanym zakresie. Odnosząc się do powyższego, należy na wstępie wskazać, że bezczynności organu administracji można mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu ani nie podejmuje innej stosownej czynności. Dla oceny zasadności zarzutu bezczynności nie mają znaczenia powody, dla których wymagane prawem czynności lub akt nie zostały podjęte. Celem kwestionowania bezczynności organu jest bowiem przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienia sprawy. Zarzut bezczynności uzasadnia zatem nie tylko niedotrzymanie terminu załatwienia sprawy, lecz także odmowa wydania aktu mimo istnienia ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu konieczne jest więc ustalenie, czy organ administracji był w danej sprawie zobowiązany do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia czynności. Pojęcie bezczynności odnosi się zatem nie tylko do przekroczenia terminu załatwienia sprawy, lecz także do kwestii istnienia normy ustawowej zobowiązującej i równocześnie upoważniającej organ do działania. Celem skargi na bezczynność jest natomiast spowodowanie (wymuszenie) wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego działania w postaci prawnej decyzji, postanowienia, aktu lub podjęcia określonej czynności. Zatem, aby można było mówić o bezczynności organu należy przede wszystkim stwierdzić, że ciąży na nim wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia w postaci decyzji czy też postanowienia, a w odniesieniu do form działania administracji publicznej, które nie są podejmowane w postępowaniu administracyjnym ewentualnie czy organ ma obowiązek podjęcia aktu lub stosownej czynności, a w dalszej kolejności ustalenie, że ciążącego na nim obowiązku organ - w nakazanym prawem terminie - nie wypełnia. W ocenie tutejszego Sądu, na Organie prowadzącym postępowanie w sprawie nie spoczywał obowiązek, wynikający z przepisów prawa, do udzielenia informacji zawartych we wniosku Skarżącego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że do bezczynności nie dochodzi między innymi wówczas, gdy przepis prawa nie zobowiązywał organu do wydania decyzji, postanowienia lub innego aktu bądź podjęcia czynności adresowanej do strony (postanowienie NSA z 12 sierpnia 1999 r., IV SAB 64/99). Okoliczność powyższa ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Wiosek złożony przez Skarżącego w toku prowadzonego przez Organ postępowania dotyczył de facto informacji o czynnościach podejmowanych przez Organ w trakcie toczącego się w jego sprawie postępowania. Z akt sprawy wynika, że Skarżący złożył wniosek o umorzenie składek w dniu [...] lipca 2019 r. Następnie Organ wydał [...] września 2019 r. decyzję nr [...], w której odmówił umorzenia należności z tytułu składek. Od wskazanej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności, który został rozpoznany decyzją nr UP - [...] 2020 r. Od tej decyzji wniesiono skargę do WSA w Szczecinie, który wyrokiem z 4 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 193/20, uchylił decyzję z [...] stycznia 2020 r. nr [...], utrzymującą w mocy odmowę umorzenia należności z tytułu składek. Na powyższy wyrok została wniesiona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 15 grudnia 2020 r., I GSK 1254/20 oddalił skargę kasacyjną Organu. Akta administracyjne zwrócono do organu zarządzeniem z dnia [...] marca 2021 r. Po otrzymaniu akt administracyjnych, Organ pismem z [...] maja 2021 r., doręczonym Skarżącemu [...] czerwca 2021 r. – wykonując wyrok Sądu – poinformował o możliwości uzupełnienia materiału dowodowego o dokumenty celem wykazania przez niego sytuacji majątkowej i rodzinnej w sprawie umorzenia należności z tytułu składek. Ponadto Organ poinformował Skarżącego o możliwości czynnego udziału w postępowaniu oraz wglądu do akt wskazując pracownika do ewentualnego kontaktu. Tym samym Skarżący wiedział, jakie czynności podejmował Organ po wydaniu przez NSA wyroku z 15 grudnia 2020 r., a także który z pracowników Organu został przydzielony do prowadzenia sprawy. Pomijając zatem okoliczność, że Organ nie był prawnie zobowiązany do udzielenia odpowiedzi na wniosek z [...] czerwca 2021 r., to informacje, o które wnosił Skarżący w pytaniu nr 1, 2 i 3 zawarte we wniosku były znane Skarżącemu jeszcze przed złożeniem przedmiotowego wniosku z treści pism nadsyłanych do Skarżącego przez Organ. Nadto, w piśmie z [...] lipca 2021 r. Organ wskazał, że 15-go dnia od daty odebrania przez Stronę pisma z [...] maja 2021 r., tj. [...] czerwca 2021 r. otrzymał od Strony dokumenty (PIT-36L za 2020 r. oraz UPO z 26 kwietnia 2021 r.) wraz z pismem, w którym Strona zwraca uwagę na fakt, że dysponuje znacznie szerszym materiałem, który chciałaby zamieścić w aktach sprawy. Jednocześnie Organ poinformował, że sprawa została przekazana do Centrum Umorzeń wraz z przesłanymi przez Stronę dokumentami. Reasumując Organ wskazał, że obecnie ponownie rozpatruje wniosek Strony z [...] lipca 2019 r. o umorzenie należności wymagalnych na dzień wpływu wniosku. Sprawa została przekazana do Centrum Umorzeń i na każdym etapie Strona może skorzystać z prawa do czynnego udziału w postępowaniu. W dniu [...] lipca 2021 r. korzystając z przysługującego Stronie uprawnienia, Skarżący zapoznał się w siedzibie Organu z aktami sprawy oraz złożył stosowne oświadczenie do akt. Następnie pismem z [...] sierpnia 2021 r Organ poinformował Stronę, że zostało zakończone postępowanie w sprawie o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek, wszczęte [...] października 2019 r. i zawiadomił Stronę o przysługującym prawie do wypowiedzenia się w sprawie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Z akt sprawy wynika, że Skarżący został poinformowany pismami Organu o podejmowanych przez niego czynnościach oraz zawiadomiony o możliwości czynnego udziału strony w postępowaniu, z której to możliwości Skarżący skorzystał. Tym samym – wbrew zarzutom Skarżącego – w sprawie nie doszło do naruszenia art. 73 § 1 k.p.a. W związku z faktem, iż tutejszy Sąd nie dopatrzył się w sprawie bezczynności Organu, wniosek Skarżącego o wydanie nakazu udzielenia odpowiedzi na zadane pytania podlega oddaleniu. W sprawie za bezpodstawny należy uznać zatem i zarzut naruszenia przez Organ art. 61 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek. Bezpodstawny jest również zarzut naruszenie przez Organ art. 10 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniania na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieprawidłowym – gdyż zdaniem Skarżącego tylko częściowym – zrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z uwagi na powyższe, za bezprzedmiotowy należy uznać wniosek Skarżącego o przyznanie od Organu na cel charytatywny, wskazany przez Skarżącego, sumy pieniężnej [...] zł. Mając na uwadze powyższe, skład orzekający nie widzi podstaw do stwierdzenia bezczynności Organu administracji publicznej, dlatego też skargę należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a. Orzeczenia sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.