II SAB/Sz 11/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania Burmistrza w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF J. S. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że z zawodu jest rolnikiem uprawiającym owoce miękkie. Sytuacja rynkowa spowodowała, że zbiór produkowanych przez niego [...] był nieopłacalny. Nadto orzeczono wobec niego niezdolność do pracy oraz niepełnosprawność. Powyższe czynniki spowodowały zupełny brak dochodu, niemożność zaspokojenia swoich potrzeb, obsługi zobowiązań kredytowych i innych. Skarżący żyje z pożyczek, nie ma możliwości łożenia na utrzymanie dzieci, ziemia rolna oraz mieszkanie są zajęte przez komornika. Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a posiadany majątek to mieszkanie spółdzielcze o pow. [...] m2 zajęte przez komornika oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Odnośnie dochodu skarżący wskazał, że jeżeli dopisuje pogoda oraz zdrowie to wynosi on [...] zł brutto, natomiast w 2014 r. z uwagi na stan zdrowia i sytuację rynkową dochodu nie osiągnął. Do formularza skarżący dołączył orzeczenie lekarza KRUS kwalifikujące go do skierowania na rehabilitację oraz stwierdzające, że w [...] r. odzyska zdolność do pracy, orzeczenie o stwierdzeniu lekkiego stopnia niepełnosprawności do [...] W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących sytuacji finansowej, skarżący nadesłał wyciąg z księgi wieczystej (numer nieczytelny), zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej , że nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, potwierdzenie przyjęcia wniosku o przyznanie płatności na rok [...] , fakturę za prąd wystawioną na G. S. za okres dwóch miesięcy w wysokości [...] zł, decyzję Burmistrza ustalającą roczny limit do zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, poświadczenie (bez daty), że w lokalu przy ul. [...] zameldowany jest tylko wnioskodawca, zaświadczenie, wskazujące, że dochodowość roczna gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł, decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za [...] rok w wysokości [...] zł, z której wynika, że jest właścicielem budynku mieszkalnego o pow. [...] m2 oraz użytków rolnych o powierzchni [...] ha, wydruk z konta [...] za okres od [...] r. bez operacji. Z treści art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej P.p.s.a. wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Wykładnia zawartego w art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy zwrotu "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest, to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy przyznawane jest osobom charakteryzującym się ubóstwem, ubiegający się o taką pomoc powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku 100 zł i stan faktyczny sprawy, stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków jakimi dysponuje strona z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wyjaśnił wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową. Nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania, przesyłając jedynie fakturę za prąd wystawioną ponadto na G. S., a skoro jak sam wskazuje jest to mieszkanie spółdzielcze, to ponosi opłaty z tytułu czynszu. Skarżący twierdzi, że z uwagi na stan zdrowia i zajęcia komornicze nie prowadzi gospodarstwa rolnego i nie uzyskuje z niego dochodu, tymczasem przesłane dokumenty przeczą powyższemu. Burmistrz decyzją z dnia [...] przyznał mu roczny limit do zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej, a z potwierdzenia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, że złożył również wnioski o przyznanie płatności na rok [...]. Powoływany przez niego fakt zajęcia komorniczego również nie stoi na przeszkodzie prowadzenia działalności rolniczej, bowiem zgodnie z obowiązującymi przepisami zajęta nieruchomość pozostaje w zarządzie dłużnika. Zresztą powyższego faktu wnioskodawca nie udokumentował, a przesłany wyrywkowy fragment z Księgi wieczystej jest nieczytelny. Również powoływana przez skarżącego niepełnosprawność uniemożliwiająca prowadzenie gospodarstwa rolnego stoi w sprzeczności z przesłanymi dokumentami z których wynika, że nie dotyczy ona zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej, a zdolność do pracy w gospodarstwie rolnym odzyska w [...] r. Mimo twierdzenia, o braku dochodów, skarżący nie korzysta z pomocy społecznej, nie udokumentował też wysokości posiadanego zadłużenia. Odnośnie uzyskiwanego dochodu ograniczył się jedynie do przedłożenia zaświadczenia o rocznej dochodowości gospodarstwa wynoszącej [...] zł. Wszystkie powołane okoliczności powodują niemożność oceny faktycznej sytuacji finansowej wnioskodawcy tj. jakim dochodem dysponuje i jakie niezbędne koszty utrzymania ponosi. A gdyby przyjąć, że skarżący uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego, jak wynika z przedłożonego oświadczenia, w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, to uzasadnia twierdzenie, że jest on w stanie na obecnym etapie postępowania uiścić opłatę kancelaryjną w wysokości 100 zł. W świetle powyższego należy przyjąć, że skarżący nie wykazał, że kwalifikuje się do grona osób legitymowanych do uzyskania prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych. Z tych względów na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.