II SAB/Sz 113/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi V. B. na przewlekłość postępowania Wojewody w przedmiocie rozpoznania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy I. stwierdza przewlekłe prowadzenie postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, II. zobowiązuje organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, III. wymierza Wojewodzie grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych, IV. przyznaje od Wojewody na rzecz skarżącego V. B. sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych, V. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego V. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. V. B., dalej jako "skarżący", reprezentowany przez radcę prawnego, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę, postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy w rozumieniu przepisów ustawy o cudzoziemcach. Skarżący zarzucił organowi rażące naruszenie art. 7 , art. 8, art. 10 § 1, art. 12 i art. 35 k.p.a. oraz art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji RP i domagał się: 1) stwierdzenia, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy administracyjnej; 2) stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) zobowiązania organu do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; 4) wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t. ze zm.), dalej jako "p.p.s.a."; 5) przyznania skarżącemu na podstawi art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu sumy pieniężnej w wysokości [...] zł 6) rozpoznania sprawy w postępowaniu uproszczonym; 7) zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w ty kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty od pełnomocnictwa według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w dniu [...] lutego 2020 r. złożył do Wojewody wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt cudzoziemca na terenie RP. Wniosek ten został złożony w celu umożliwienia mu dalszego legalnego pobytu na terenie RP. Był on kompletny, nie stwierdzono w nim żadnych braków formalnych. Pomimo znacznego upływu czasu organ nie wydał żadnej decyzji w tej sprawie. W dniu [...] lipca 2021 r. skarżący skierował do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie, o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., jednak do dnia wniesienia skargi jego sprawa nie została załatwiona. Nie został wyznaczony termin załatwienia wniosku, skarżący nie był informowany o przyczynach zwłoki, nie została mu udzielona odpowiedź na złożone ponaglenie. W ocenie skarżącego sprawa nie jest skomplikowana i nic nie usprawiedliwia tak długiego procedowania organu, co przesądza – w ocenie skarżącego o rażącym charakterze przewlekłości, której dopuścił się organ i uzasadnia wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł. Uzasadniając wniosek o zasądzenie sumy pieniężnej w wysokości [...] zł, skarżący wyjaśnił, że obecnie mieszka w Polsce, a zaistniała sytuacja uniemożliwia mu planowanie normalnego życia. Ma ograniczoną możliwość zawierania umów, w tym umowy najmu lokalu mieszkalnego, czy umowy kredytu, bowiem nie posiada dokumentów potwierdzających jego legalny pobyt na terenie RP. Nie będzie mógł również otrzymać szczepienia przeciwko COVID 19, do którego otrzymania wymagane jest prawo stałego lub czasowego pobytu. Jest również pozbawiony faktycznej możliwości wyjazdu za granicę, bowiem zgodnie z art. 23 pkt 2 w związku z art. 22 ustawy o cudzoziemcach, dokumentem do tego uprawniającym jest karta pobytu, wydawana na podstawie zezwolenia na pobyt. Z tego powodu skarżący nie może odwiedzić swojego kraju pochodzenia i mieszkających tam bliskich, bowiem wyjazd taki wiązałby się z brakiem możliwości powrotu do Polski. Stąd też, w ocenie skarżącego, suma pieniężna w wysokości [...] zł będzie stanowiła adekwatną rekompensatę za opisaną wyżej sytuację w jakiej się znalazł i która to sytuacja stanowi dla niego źródło stresu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ potwierdził, że wniosek był kompletny, skarżący w siedzibie organu złożył również wymagany odcisk palca. Jednocześnie organ wskazał, że w dacie złożenia wniosku doręczono skarżącemu pismo, z którego wynikało, że termin rozpatrzenia sprawy jest uzależniony od ilości wniosków, które wpłynęły do organu i stopnia skomplikowania sprawy i może być dłuższy aniżeli dwa miesiące. Następnie organ powołał się na przepisy, które wprowadziły stan epidemii wskazując na zawieszenie biegu terminów procesowych w okresie od 14 marca 2020 r. do dnia 24 maja 2020 r. Wyjaśnił, że po dniu [...] maja 2020 r. podejmował szereg czynności zmierzających do załatwienia wniosku skarżącego, między innymi pismem z dnia [...] października 2020 r. wystąpił do komendanta oddziału Straży granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, o udzielenie informacji, o której mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach. Podkreślił, że termin oczekiwania na informację od tych organów wynosi 30 dni, a w przypadkach uzasadnionych 60 dni. Wojewoda dodał również, że pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. wyznaczył termin do załatwienia sprawy na dzień [...] października 2021 r. wzywając jednocześnie skarżącego do przedłożenia brakujących dokumentów, potwierdzających spełnienie przez skarżącego warunków do uzyskania zezwolenia. Organ wyjaśnił, że ze względu na dużą ilość wpływających wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt, przewyższającą możliwość ich niezwłocznego załatwienia, przyjął zasadę ich załatwiania według kolejności wpływu. Zatem rozpoznanie wniosku skarżącego zostało odroczone w czasie, bowiem jego załatwienie go bez zbędnej zwłoki naruszałoby przyjętą przez organ zasadę i prowadziło do nierównego traktowania stron. W ocenie organu postępowanie w niniejszej sprawie nie było prowadzone przewlekle, jakkolwiek czynności podejmowano w pewnych odstępach czasowych. Nie było to jednak spowodowane opieszałością organu, pozornością podejmowanych czynności, czy też celowego działania ukierunkowanego na nieuzasadnione przedłużanie postępowania. W odniesieniu do żądania przyznania kwoty pieniężnej na podstawie 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, organ podkreślił, że przez cały okres oczekiwania na wydanie decyzji w związku ze złożonym wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę skarżący przebywa na terytorium RP legalnie i w sposób nieprzerwany może wykonywać pracę warunkach wskazanych w Załączniku Nr 1 do jego wniosku. Organ wyjaśnił, że w przypadku kontynuacji pracy u tego samego pracodawcy i na tym samym stanowisku, złożenie w terminie nieobarczonego brakami formalnymi wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (o którym mowa w art. 114 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach) prolonguje możliwość legalnego wykonywania pracy od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie przedłużenia zezwolenia na pracę stanie się ostateczna. Skarżący nie wykazał, że w związku z przedłużającym się postępowaniem poniósł straty materialne, zatem jego roszczenie w tym zakresie jest całkowicie bezzasadne. Wbrew twierdzeniom skarżącego, brak karty pobytu nie stanowi przeszkody w opuszczeniu Rzeczypospolitej Polskiej, a ponowny wjazd na jej terytorium może nastąpić na podstawie innego tytułu pobytowego, np. na podstawie wizy lub w tzw. ruchu bezwizowym. Końcowo organ wskazał, że postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego nie może być aktualnie zakończone ze względu na prowadzone postępowanie wyjaśniające, w szczególności konieczność uzupełnienia przez stronę prawem wymaganych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł co następuje: Sprawa niniejsza, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t. ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Skarga, dotycząca przewlekłości organu okazała się zasadna. Skarżący, wnioskiem z dnia [...] lutego 2020 r. zainicjował postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP. Jak wynika z akt przedłożonych Sądowi oraz odpowiedzi na skargę, był to kolejny wniosek, który został złożony w terminie i był kompletny, co potwierdził sam organ. W tych okolicznościach rzeczą organu było wystąpienie do właściwych komendantów Straży Granicznej i Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa wewnętrznego w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35 – j.t.), dalej jako "u.c.", czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Czas oczekiwania na informacje wynosi 30 dni lub – w szczególnie uzasadnionych przypadkach dni 60. Przy założeniu podjęcia przez organ czynności bez zbędnej zwłoki, a więc bezpośrednio po złożeniu przez skarżącego wniosku, jego sprawa powinna zostać zakończona w przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. terminie. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada szybkości i prostoty postępowania. Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Oznacza to, że składająca wniosek strona ma prawo oczekiwać od organów takiej organizacji pracy, aby procesowe gwarancje szybkiego i profesjonalnego załatwienia sprawy zostały zachowane. W szczególności dotyczy to takiego zaplanowania postępowania wyjaśniającego, aby zostało ono zakończone w rozsądnym terminie. Czynności podejmowane przez organ powinny następować bez zbędnej zwłoki, przy zachowaniu koncentracji w czasie tak, aby zapewnić sprawny bieg postępowania. Przeczy tej zasadzie taki sposób procedowania, jaki zaprezentował organ w niniejszej sprawie. Podkreślić bowiem trzeba, że zasadniczo wszystkie dowody i informacje niezbędne do załatwienia sprawy zostały przedstawione przez skarżącego w dacie złożenia wniosku. Jak już wyżej wskazano, Wojewoda winien wystąpić do właściwych organów o udzielenie informacji, o których mowa w art. 109 ust. 1 u.c. i była to w zasadzie jedyna czynność, która w sprawie powinna zostać podjęta. Nie można zatem mówić, że sprawa będąca przedmiotem postępowania była skomplikowana bądź wymagała przeprowadzenia szeroko zakrojonego postępowania i wykonania szeregu czynności procesowych, czy gromadzenia dużej ilości dowodów. Biorąc pod uwagę okoliczność, iż skarżący przebywa już na terenie RP, jest zatrudniony u tego samego pracodawcy, od jego wynagrodzenia odprowadzane są składki na ubezpieczenie społeczne, co potwierdził stosownymi dokumentami, należałoby przyjąć, że jego sytuacja jest prosta i nie wymaga szczególnej analizy i dużego nakładu pracy ze strony organu. Tymczasem – jak wynika z akt sprawy, Wojewoda o informacje, o których mowa w art. 109 ust. 1 u.c. wystąpił dopiero w dniu [...] października 2020 r., a więc po upływie 8 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Nie ulega zatem wątpliwości, że takie działanie organu należy zakwalifikować jako przewlekłe, zwłaszcza że do dnia wniesienia skargi w sierpnia 2021 r. postępowanie w sprawie nie zostało zakończone. Oceny tej nie zmienia wprowadzenie stanu epidemii i zawieszenie biegu terminów procesowych. Miało ono bowiem miejsce – jak trafnie zauważył organ, w okresie od dnia 14 marca 2020 r. od dnia 24 maja 2020 r. Zatem organ miał czas aby wystąpić do właściwych jednostek w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia 14 marca 2020 r., bądź po 24 maja 2020 r. Czynność podjętą dopiero w dniu [...] października 2020 r. należy więc uznać za niewątpliwie spóźnioną. Co więcej opóźnienie w podjęciu czynności nie znajduje uzasadnienia. Za takie bowiem nie może zostać uznana duża ilość wniosków i brak możliwości ich bieżącej obsługi przez organ, czy niewłaściwa organizacja pracy. To rzeczą organu jest zapewnienie szybkiej, sprawnej i profesjonalnej obsługi interesantów, a wszelkie braki w tym zakresie nie mogą działać na niekorzyść strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona dopełniła wszelkich ciążących na niej obowiązków i złożyła wszystkie niezbędne dokumenty. W tej sytuacji tracą na znaczeniu argumenty organu, iż był związany okresem oczekiwania na odpowiedzi od komendanta oddziału Straży granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Jeżeli bowiem wystąpiłby do tych organów odpowiednio wcześnie, to również informacje od tych organów zostałyby udzielone wcześniej. Nie stanowi uzasadnienia dla tak długiego prowadzenia postępowania okoliczność, iż organ w sierpniu 2021 r., po wniesieniu skargi, wezwał skarżącego do przedłożenia oryginału dokumentu potwierdzającego posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania. Jeżeli bowiem organ uznał przedstawienie tego dokumentu za niezbędne, to wezwanie do jego przedłożenia powinno nastąpić niezwłocznie po złożeniu wniosku i stwierdzeniu, że zawiera on braki, a nie po upływie półtora roku od tego momentu. Z kolei żądanie kolejnych dokumentów, dotyczących aktualizacji zatrudnienia wynika ze sposobu procedowania organu i tak długiego prowadzenia postępowania, że prowadzi to do dezaktualizacji przedłożonych przez stronę dokumentów. W ocenie sądu są to okoliczności wystarczające do tego aby uznać, że przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej sprawie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zwłaszcza, że organ nie czynił również zadość swoim obowiązkom informacyjnym wobec strony postępowania i nie powiadamiał jej ani o powodach przedłużenia postępowania, ani nie wskazywał, kiedy przewiduje jego zakończenie i wydanie rozstrzygnięcia. Z tych względów Sąd uznał za zasadne przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości [...] zł, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. W ocenie Sądu w wystarczającym stopniu rekompensuje ona skarżącemu niedogodności związane z oczekiwaniem na wydanie decyzji. Jakkolwiek należy przyznać rację organowi, że – stosownie do art. 108 ust. 1 pkt 2 u.c., pobyt skarżącego na terenie RP w okresie oczekiwania na rozpatrzenie wniosku jest legalny, nie zmienia to jednak faktu, iż brak decyzji o zezwoleniu na pobyt czasowy może rodzić komplikacje, o których mowa w skardze. W szczególności dotyczy to wyjazdów za granicę celem podtrzymania więzi rodzinnych. Nie ulega wątpliwości, że konieczność uzyskania wizy stanowi dla skarżącego dodatkowe utrudnienie i wiąże się z dopełnieniem formalności i poniesieniem dodatkowych kosztów. Jednocześnie Sąd uwzględnił wniosek o wymierzenie organowi grzywny. W ocenie Sądu wymierzona grzywna w wysokości [...] zł w wystarczającym stopniu przyczyni się do zdyscyplinowania organu i podjęcia działań zmierzających do takiej organizacji pracy, aby wnioski rozpatrywane były bez zbędnej zwłoki. Stosownie do art.149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 przywołanej ustawy i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 – j.t.).