II SAB/Sz 118/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. W dniu 4 października 2013 r. do Sądu Okręgowego wpłynęło pismo J. M. zatytułowane "wniosek o udostępnienie informacji publicznej", w którym zwrócił się on o zamieszczenie na portalu orzeczeń Sądu Okręgowego wyroku z dnia 22 marca 2005 r. wydanego w sprawie o sygn. akt IC 1046/01 lub przesłanie pliku zawierającego orzeczenie na podany adres poczty elektronicznej. Pismem z dnia 11 października 2013 r. Przewodnicząca I Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego poinformowała wnioskodawcę, że na rozprawie w dniu 22 marca 2005 r. w sprawie o sygn. akt IC 1046/01 nie został wydany wyrok, ponieważ rozprawa została odroczona do dnia 26 lipca 2005 r. W dniu 21 października 2013 r. J. M. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego polegającą na nieudostępnieniu żądanej informacji wskazując, że w odpowiedzi na wniosek otrzymał jednozdaniowe pismo, którego treść w kontekście złożonego wniosku jest bez znaczenia. Zdaniem skarżącego, organ winien był wydać decyzję administracyjną, która podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Wskazał, że skarżący w dniu 4 października 2013 r. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, który został przez Sąd Okręgowy potraktowany jako wniosek o wydanie odpisu orzeczenia z akt sprawy złożony w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, ponieważ sprawa objęta sygnaturą IC 1046/01 toczyła się z powództwa J. M. przeciwko Spółce A. Dlatego też pismem z dnia 11 października 2013 r. wnioskodawca został poinformowany, że dnia 22 marca 2005 r. nie został wydany w tej sprawie wyrok, z uwagi na odroczenie rozprawy do 26 lipca 2005 r. Skarżący, jako powód w sprawie IC 1046/01 zgodnie z przepisami procedury cywilnej ma prawo wglądu do akt sprawy w każdym czasie na podstawie art. 525 K.p.c., jest także uprawniony do sporządzania i otrzymywania odpisów i wyciągów z akt sprawy, jak również do otrzymywania zapisu dźwięku z akt sprawy. W tej sytuacji, zdaniem Prezesa Sądu Okręgowego, pismo skarżącego złożone 4 października 2013 r. zostało potraktowane właściwie, na pismo to została skarżącemu udzielona wyczerpująca odpowiedź, mimo tego, że jego zdaniem, jest ona bez znaczenia. W odpowiedzi na wniosek wskazano, że wyrok w przedmiotowej sprawie w dniu 22 marca 2005 r. nie został wydany, ponieważ rozprawa została odroczona. W tej sytuacji organ nie pozostaje w bezczynności. Z uwagi na nie istnienie wyroku z dnia 22 marca 2005 r. w sprawie IC 1046/01 nie było podstaw do rozpoznania sprawy w kontekście ewentualnego wydania decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej. Ponadto, portal orzeczeń Sądu Okręgowego został utworzony zarządzeniem Prezesa Sądu Okręgowego z dnia 31 grudnia 2012 r. i funkcjonuje od dnia 2 stycznia 2013 r., co oznacza, że orzeczenia wydane przed tym dniem nie podlegają publikacji w tym portalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawie skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a., jak również na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a art. 3 § 2 ustawy, gdy organ w ustalonym w przepisach prawa terminie, liczonym od dnia wszczęcia postępowania w sprawie, nie wydał decyzji administracyjnej lub postanowienia bądź innego, aktu albo nie podjął innej czynności z zakresu administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczyła bezczynności Prezesa Sądu Okręgowego w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. W związku z tym należy wskazać, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.), stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. W wąskim zakresie odsyła ona do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ustalając, że jedynie w kwestii wydania decyzji stosuje się K.p.a. Tak reguluje ona udostępnienie informacji publicznej (art. 7, 13 i 14 ustawy), jak również odmowę udostępnienia informacji w trybie art. 16 ust. 1 ustawy, czy też dopuszcza stwierdzenie przez organ, iż żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Wówczas organ powiadamia jedynie wnoszącego, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa (por. teza nr 2 wyroku NSA w Warszawie z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02, LEX nr 77178, wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 162/07, LEX nr 322803). Z powołanych uregulowań wynika, iż z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobligowany jest udzielić informacji publicznej, a jej nie udziela i nie wydaje stosownej decyzji o odmowie udostępnienia takiej informacji. W przypadku zaś, gdy informacja, o jaką ubiega się zainteresowany nie ma charakteru informacji publicznej, organ nie pozostaje w zwłoce w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Aby więc można było mówić o bezczynności podmiotu zobowiązanego należy przede wszystkim stwierdzić, iż ciąży na nim, wynikający z przepisów prawa, obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia bądź stosownej czynności, a dopiero później, iż obowiązku tego, w nakazanym prawem terminie, organ nie wypełnił. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej informacją publiczną jest "każda informacja o sprawach publicznych". Następnie w art. 6 tej ustawy wymienia się wiele rodzajów informacji publicznej, przy czym katalog wymieniony w tym przepisie, poprzez użycie sformułowań "w szczególności" (art. 6 ust. 1) oraz "w tym o" (art. 6 ust. 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3, pkt 4, pkt 5) nie jest zamknięty. Definicja informacji publicznej zawarta w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej ma charakter ogólnikowy, a katalog zawarty w art. 6 konkretyzuje przedmiot informacji publicznej, lecz poprzez wyliczenie przykładowe nie tworzy zamkniętego katalogu źródeł i rodzajów informacji. Tak więc przy wykładni pojęcia "informacji publicznej" trzeba posłużyć się przepisem art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Konstytucja przewiduje, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust. 1). Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminy (ust. 4). Uwzględniając powyższe można przyjąć, że "sprawą publiczną", o której mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, będzie działalność organów władzy publicznej (samorządów, osób i jednostek organizacyjnych) w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, a więc mieniem komunalnym lub Skarbu Państwa (zob. też. Irena Kamińska, Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Komentarz, LexisNexis Warszawa 2012, str. 16-18). W tym kontekście informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Jak przyjmuje się w judykaturze, informacja publiczna, co do zasady, dotyczy sfery faktów. Jest nią treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej, treść wystąpień i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organów władzy publicznej, związanych z organem bądź w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio wytworzone przez organ, jak i te, których organ używa przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego. Decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej jest przewidziana w sytuacji, gdy informacja publiczna istnieje, ale nie może być udostępniona na skutek ograniczeń prawa do informacji publicznej, określonych w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Natomiast gdy organ żądanych informacji nie posiada, brak jest podstaw do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji. O fakcie tym organ powinien powiadomić wnioskodawcę pisemnie, co w niniejszej sprawie uczynił. W tej sytuacji zarzut bezczynności organu był nieuzasadniony. Kluczowe jednak jest w niniejszej sprawie, że w sprawie objętej wnioskiem toczyło się postępowanie przed sądem cywilnym, w którym skarżący był powodem. W tej sytuacji zasady uzyskania przez niego dostępu do informacji zawartych w aktach sprawy cywilnej określają przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296 z późn. Zm.). Zgodnie z art. 525 K.p.c. akta sprawy dostępne są dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych samych zasadach dopuszczalne jest sporządzanie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt sprawy (pkt 1) oraz otrzymywanie zapisu dźwięku z akt sprawy (pkt 2). Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przepisów tej ustawy nie naruszają innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Ponieważ zasady dostępu do akt postępowania cywilnego określają przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, nie jest dopuszczalne w tym zakresie stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący miał zapewniony dostęp do akt postępowania cywilnego w innym trybie, ponadto żądał udostępnienia mu nie istniejącej informacji, on czym został przez organ poinformowany. W tej sytuacji Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.