II SAB/Sz 122/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lutego 2015 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego do załatwienia wniosku R. P. z dnia [...] r. w zakresie objętym pytaniami z punktu 1 i 2 tego wniosku w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku, II. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. III. Przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego K. M. kwotę [...] złotych zawierająca należny podatek od towarów i usług , tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. R. P. pismem z dnia [...], powołując się na art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej oraz na art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego o udostępnienie informacji zawierających się w następujących pytaniach: "1) Czy funkcjonariusze SW z OZ, w jednostce podlegającej Panu, tj. A. U., J. W. i psycholog nr [...] posiadają aktualne badania psychologiczne, uprawniające do korzystania i dostępu do broni w czasie pełnienia służby i kiedy ostatni raz te badania się odbyły i który to psycholog te zaświadczenie (dokument ) wystawił? 2) czy psycholog nr [...] jest zarejestrowana w Regionalnej Izbie Psychologów i w której? 3) jakie kwoty OZ otrzymał w trybie art. 43 kkw, w [...], [...]. Zastępca Dyrektora Aresztu Śledczego decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 104 Kpa i art. 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, po rozpatrzeniu wniosku R. P. w przedmiocie: - "czy psycholog nr [...] jest zarejestrowana w Regionalnej Izbie psychologów i w której? - jakie i kwoty OZ otrzymał w trybie art. 43 kkw, w [...] orzekł o udostępnieniu informacji publicznej. Uzasadnienie tej decyzji zawiera stwierdzenie, że z uwagi na fakt, że żądana informacja jest informacją publiczną przedstawia się poniższe dane: - Psycholog nie ma ustawowego obowiązku rejestrowania się w Polskim Towarzystwie Psychologicznym. - Areszt Śledczy otrzymał z Funduszy Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej następujące kwoty: rok [...] – [...] rok [...] – [...] rok [...] – [...] rok [...] – [...] Decyzja ta zawiera pouczenie o prawie i terminie wniesienia odwołania. Ponadto, pismem z dnia [...] Zastępca Dyrektora Aresztu Śledczego w odpowiedzi na opisany na wstępie wniosek poinformował R. P., że żądana informacja w przedmiocie podania danych dotyczących badań psychologicznych trzech funkcjonariuszy SW wraz z ich datą, nie ma charakteru informacji publicznej, w związku z czym organ nie wydaje decyzji administracyjnej. W tym stanie sprawy, w dniu 30 września 2014 r. R. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego polegającą na tym, że podmiot ten twierdząc, iż żądana informacja nie jest informacją publiczną nie udzielił na jego wniosek informacji takiej jaką powinien udzielić. Skarżący podniósł dalej, że przy udzielaniu odpowiedzi na pytanie czy psycholog nr [...] jest zarejestrowana w Regionalnej Izbie Psychologów nastąpiło przekłamanie i wprowadzenie w błąd ponieważ udzielający odpowiedzi "napisał, że nie ma obowiązku, ale zamiast napisać że w Regionalnej Izbie, to napisał że Polskim Towarzystwie, co oczywiście nosi cechy nieprawdy, ponieważ każdy psycholog jest zobowiązany do tego, aby być zarejestrowanym w Regionalnej Izbie Psychologów." Skarżący podkreślił przy tym, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 3.12.2008 r. (156 K 37/00) orzekł, że przynależność do samorządu zawodowego dla osób wykonujących zawód zaufania publicznego jest obligatoryjna, a psycholog do takich należy. Organ naruszył ustawę o dostępie do informacji publicznej nie udzielając wymaganej informacji, której to zapewne jest w posiadaniu. Dyrektor Aresztu Śledczego odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że Regionalne Izby Psychologów wskazane w ustawie o zawodzie psychologa [...] z powodu braku przepisów wykonawczych do ustawy nie działają. Do chwili obecnej nie ukonstytuował się ten organ samorządu psychologów. Tak wiec zaistniała prawna i faktyczna przeszkoda do dokonania przez zainteresowanych potwierdzenia posiadanych kwalifikacji i uzyskania wpisu na listę psychologów Regionalnej Izby Psychologów. Z uwagi na fakt, że obecnie nie istnieje w/w organ Dyrektor nie mógł odnieść się do faktu czy dana psycholog dopełniła obowiązku w nim zarejestrowania. Istnieje natomiast Polskie Towarzystwo Psychologiczne i dlatego Dyrektor, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom wnioskodawcy udzielił informacji, że nie ma obowiązku rejestrowania się w Polskim Towarzystwie Psychologicznym. Ponadto Dyrektor AŚ wskazał, że udzielił odpowiedzi odnośnie pkt 3 zapytania. Brak jest informacji aby skarżący odwoływał się od przedmiotowej decyzji do organu nadrzędnego - Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej. Organ ponadto wyjaśnił, że co do zapytania z pkt 1 pismem również z dnia 17 września 2014 r. poinformował wnioskodawcę, że żądana informacja nie jest informacją publiczną. Pełnomocnik skarżącego radca prawny K. M. wyznaczony na zasadzie prawa pomocy w piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2015 r. wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej w terminie zakreślonym przez Sąd i orzeczenia zwrotu kosztów nieuiszczonej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. W uzasadnieniu pisma procesowego pełnomocnik poparł stanowisko skarżącego zarzucające organowi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej, której domagał się w pkt 1 i 2 wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Wniesiona skarga na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego zasługuje na uwzględnienie. Zarzucana w skardze bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego według skarżącego polegała na nieudzielaniu informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198, ze zm.) na pytania zawarte w pkt. 1 i w pkt 2 wniosku skarżącego z dnia 31 sierpnia 2014 r. Ustawa o dostępie do informacji publicznej, dalej określana jako: "u.d.i.p." reguluje w sposób kompleksowy procedurę i tryb udzielania informacji publicznej oraz precyzyjnie określa obowiązki podmiotu, do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, dostęp do informacji publicznej. Natomiast podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia jest każdy z podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. o ile, jak stanowi to art. 4 ust. 3, jest w posiadaniu żądanej informacji. W sytuacji gdy wskazany w ustawie podmiot jest w posiadaniu informacji publicznej, wówczas zobligowany jest do jej udostępnienia w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, jeśli umożliwiają to środki techniczne, którymi dysponuje (art. 14 ust. 1 ustawy), a także w terminie o którym mowa w art. 13 ust. 1 tej ustawy. Według tego przepisu, udostępnienie informacji następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W razie niemożliwości dochowania tego terminu, podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2). Z kolei w razie niemożliwości udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem, na zasadzie art. 14 ust. 2 ustawy, organ powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się, co następuje w formie decyzji, do której stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 16 ust. 1 ustawy). W tej samej formie (decyzją) podmiot dysponujący informacją publiczną może również odmówić udostępnienia informacji z uwagi na przesłanki ograniczające jej dostępność (art. 5 ust. 1, 1a i 2 ustawy, art. 3 ust. 1 pkt 1). W sytuacji natomiast, gdy organ nie jest w posiadaniu żądanej informacji (art. 4 ust. 3) lub obowiązuje inny tryb jej udostępnienia (art. 1 ust. 2), nie ma podstaw do stosowania trybu decyzyjnego, określonego w art. 14 ust. 2 ustawy, stąd odmowa następuje w formie czynności materialno-technicznej, tj. pisma, zawierającego informację o braku możliwości zastosowania do wniosku przepisów ustawy. Przy czym informacja ta jest również informacją publiczną i winna być udzielona w określonych przepisami terminach. Z wyżej przywołanych przepisów wynika zatem, że z bezczynnością podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy podmiot zobowiązany (organ) nie podejmuje żadnych działań wobec wniosku o udzielenie informacji publicznej lub odmawia udzielenia takiej informacji w nieprzewidzianej dla tej czynności formie prawnej, względnie nie podejmuje żadnej innej czynności uzasadnionej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na równi z brakiem podjęcia przez organ określonych czynności względem wniosku o udostępnienie informacji publicznej należy traktować także udzielenie wnioskodawcy informacji innej niż ta, której oczekiwał, a także przedstawienie informacji nie będącej pełną odpowiedzią na wniosek zainteresowanego. Niniejsza sprawa dotyczy bezczynności Dyrektora Aresztu Śledczego, tj. podmiotu, który zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., jako organ Służby Więziennej, jest organem władzy publicznej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523 ze zm.) Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną, zgodnie zaś z art. 7 pkt 3 tej ustawy dyrektor zakładu karnego jest organem Służby Więziennej. Jest zatem obowiązany, na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udostępnienia informacji, mającej charakter informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu. W ocenie sądu, odpowiedź udzielona skarżącemu w piśmie 17 września 2014 r., że: "żądana informacja w przedmiocie podania danych dotyczących badań psychologicznych trzech funkcjonariuszy SW wraz z ich datą, nie ma charakteru informacji publicznej, w związku z czym organ nie wydaje decyzji administracyjnej" nie może być uznana za zgodne z prawem załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie tylko dlatego, że zawęża zakres zawartego w tym pytaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, ale przede wszystkim dlatego, że opiera się na błędnym stanowisku, że zagadnienie posiadana przez funkcjonariuszy służby więziennej badań psychologicznych nie stanowi informacji publicznej. Należy zauważyć, że badania psychologiczne funkcjonariuszy Służby Więziennej zostały uregulowane w dwóch Rozporządzeniach Ministra Sprawiedliwości tj. : rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 24 stycznia 2011 r. w sprawie wymagań w zakresie zdolności fizycznej i psychicznej do Służby Więziennej (Dz.U. z dnia 28 stycznia 2011 r.) i rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie określenia trybu przeprowadzenia procedury określającej predyspozycje funkcjonariuszy do służby na określonych stanowiskach lub w określonych komórkach organizacyjnych w Służbie Więziennej (Dz.U. z dnia 10 sierpnia 2010 r.). Rozporządzenia zostały wydane na podstawie art. 110 ust. 2 i 114 ust. 4 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. nr 79, poz. 523 ze zm.). Nie ulega wątpliwości, że funkcjonariusze Służby Więziennej są funkcjonariuszami publicznymi. Stopień zdolności do służby funkcjonariusza ustala się przez zaliczenie go do jednej z kategorii zdolności do służby. Zgodnie z § pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 24 stycznia 2011 r. w sprawie wymagań w zakresie zdolności fizycznej i psychicznej do Służby Więziennej, pozytywny wynik badania psychologicznego przeprowadzonego w ramach komisji lekarskiej stanowi warunek zlecenia dalszych badań lekarskich. Zdaniem Sądu, dane odnoszące się do aktualności badań psychologicznych funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz daty ich odbycia stanowią informację publiczną. Również w zakresie informacji z pkt 2 wniosek skarżącego nie został załatwiony. Co prawda, po wniesieniu skargi, organ w odpowiedzi na skargę, wyjaśnił przyczyny nieudzielania żądanej informacji i udzielenia informacji nie na temat, jednakże odpowiedź na skargę nie zastępuje załatwienia wniosku w prawem przewidziany sposób. Miedzy innymi po to Sąd na wstępie niniejszych rozważań zawarł wskazanie teoretycznych sposobów załatwienia, zgodnie z ustawą, wniosku o udostępnienie informacji publicznej, aby wyjaśnić, że zarówno milczenie zobowiązanego podmiotu, jak i udzielenie informacji wymijającej lub nie na temat świadczy o bezczynności zobowiązanego do udzielenia informacji. Z powyższych względów należało uznać skargę za zasadną, a w konsekwencji w pkt I wyroku na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zobowiązać organ do załatwienia, we wskazanym w wyroku terminie, pkt 1 i 2 wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Zaznaczyć przy tym trzeba, że wyrok uwzględniający skargę na bezczynność nie ma na celu załatwienia sprawy za adresata wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a zatem nie może zawierać instruktażu jak ten podmiot powinien załatwić sprawę, a jedynie ma na celu doprowadzenie do usunięcia przez ten podmiot stanu bezczynności. Specyfika bezczynności Dyrektora Aresztu Śledczego, który w terminie 14 dni od otrzymania wniosku, podjął działania zmierzające do jego załatwienia, przemawiała za odstąpieniem przez Sąd od stwierdzenia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1 zd. in fine P.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt III wyroku co do przyznania radcy prawnemu wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu wydane zostało na podstawie art. 250 tej samej ustawy oraz § 15 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).