II SAB/Sz 123/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. oddala skargę w części dotyczącej pkt I i II wniosku R. P. z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej, II. umarza postępowanie w części dotyczącej pkt III wyżej wskazanego wniosku i w tym zakresie stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. R.P. pismem z dnia 5 sierpnia 2015 r. zwrócił się do dyrektora Aresztu Śledczego w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, o udzielenie mu odpowiedzi na pytania: 1) Jakie środki zostały zatwierdzone i przeznaczone zgodnie z planem Ministerstwa Sprawiedliwości w kwestii Funduszu pomocy postpenitencjarnej w latach [...], dla AŚ, 2) ile środków zostało stricte przeznaczonych na organizowanie poradnictwa prawnego dla osadzonych w AŚ w latach [...], 3) jakie były przeprowadzone remonty i przez jakie firmy, czego dotyczyły te remonty, skąd były pozyskiwane środki w latach [...]. Dyrektor Aresztu Śledczego pismem z dnia 25 sierpnia 2015 r. poinformował R. P., że w latach [...] w ramach Funduszu Pomocy Postpenitencjarnej Areszt Śledczy otrzymał: [...] zł, 2013 r. – [...] r. – [...] r. – rok nie został zamknięty. Ponadto poinformował, że pomoc prawna dla osadzonych jest realizowana w formie spotkań z pracownikami urzędów pracy, ośrodków pomocy społecznej, Ochotniczego Hufca Pracy oraz kuratorami. Są one realizowane w formie porozumienia i współpracy. Areszt nie uiszcza za nie opłat. Dyrektor poinformował jednocześnie wnioskodawcę, że informacje na temat realizacji remontów i sposobu ich finasowania są informacjami złożonymi, w związku z tym na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782 z późn. zm.) wezwał R.P. do wskazania, w terminie 7 dni, ważnego interesu społecznego żądania udzielenia przedmiotowych informacji. Pismem z dnia 6 września 2015 r. R.P. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Dyrektora AŚ , która, jak stwierdził, nie udzieliła informacji zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej i wezwała go do wykazania, że żądana informacja mieści się w interesie publicznym. Zdaniem skarżącego sama ustawa nie wymaga, co do zasady, wykazania interesu faktycznego lub prawnego wnioskodawcy. Skarżący wniósł aby Sąd "uznał jego skargę za zasadną i uświadomił Pani Dyrektor czym jest właściwie informacja publiczna i że w tym właśnie przypadku ona się mieści". Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA z dnia 5 października 2015 r. sygn. akt II Ko 94/15 skarga wraz z załącznikami została przesłana Dyrektorowi Zakładu Karnego celem nadania biegu. Pismem z dnia 18 września 2015 r. Dyrektor Aresztu Śledczego, odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie w całości. Z uzasadnienia odpowiedzi na skargę wynika, że pismem z dnia 25 sierpnia odpowiedział na pytania z pkt 1 i 2 wniosku R.P.. Co do pkt 3 tego wniosku, udzielenie odpowiedzi wymagało podjęcia dodatkowych czynności, tj. analizy zestawień, wyciągów. Wytworzenie dokumentu tej treści mieści się w pojęciu informacji przetworzonej. Udzielenie takiej informacji, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy, musi być poprzedzone wykazaniem przez wnioskodawcę interesu publicznego. Organ nie odmawiając udzielenia odpowiedzi na trzecie pytanie – wezwał skarżącego do wykazania ważnego interesu publicznego. Wnioskodawca w pismach z dnia [...] r. nie wykazał organowi takiego interesu, zażądał natomiast przedstawienia specyfikacji dotyczącej każdej wydanej złotówki, wskazania na jaką poradę została przeznaczona i którego dnia. W piśmie z dnia 14 września 2015 r. organ odpowiadając na pisma skarżącego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, podkreślając, że Areszt Śledczy nie przeznaczył żadnych środków z funduszu na pomoc prawną dla osadzonych, a doradztwo dla osób osadzonych było realizowane nieodpłatnie w formie spotkań z pracownikami i kuratorami w ramach porozumień i współpracy z instytucjami publicznymi i organizacjami pozarządowymi. Wobec powyższego Dyrektor Aresztu Śledczego uznał skargę za bezzasadną. W związku z zawartymi w odpowiedzi na skargę wyjaśnieniami co do pkt 3 wniosku R.P. o udostępnienie informacji publicznej, Sąd ustalał przed rozpoznaniem sprawy, czy Dyrektor Aresztu Śledczego wydał w tym zakresie decyzję administracyjną. Fakt wydania w dniu [...] r. takiej decyzji oraz wydania w dnia [...] r., na skutek odwołania R.P., decyzji ostatecznej przez Okręgowego Inspektora Służby Więziennej, potwierdził pełnomocnik organu w dniu 28 stycznia 2016 r (notatka k. 41). Pełnomocnik w dniu 9 lutego 2016 r. przedłożył odpis decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] r. wydanej na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pełnomocnik skarżącego - radca prawny J. M., wyznaczony na zasadzie prawa pomocy, zobowiązany do złożenia oświadczenia czy cofa skargę w związku z wydaniem decyzji administracyjnej co do pkt 3 wniosku R.P. w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że podtrzymuje przedmiotową skargę, nie złożył żadnego oświadczenia. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a P.p.s.a., a więc gdy organy administracji nie podejmują nakazanych prawem decyzji, postanowień, aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa bądź pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. Wyjaśnienia wymaga również, że z dniem 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz.658). Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Ustawodawca postanowił, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.), przy czym skierowania sprawy do rozpoznania w tym trybie nie uzależnił od woli strony. Rozpoznając wniesioną skargę wskazać należy na treść przepisu art. 149 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (§ 2). Z przytoczonych przepisów wynika, że celem skargi na bezczynność organu jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności, w sprawie wszczętej żądaniem strony. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny z momentu orzekania. W konsekwencji podjęcie przez organ aktu, po wniesieniu skargi, przesądza o tym, że organ nie pozostaje już w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi stosownie do uprawnień, jakie ma na podstawie art. 149 P.p.s.a. Nieuprawnione i niemożliwe jest bowiem zobowiązywanie organu do dokonania czynności, która została już dokonana. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest między stronami, że R.P. przedmiotowy wniosek o udostępnienie informacji, co do których organ nie miał wątpliwości, że stanowią informacją publiczną w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., złożył w dniu 6 sierpnia 2015 r. Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Dyrektor Aresztu Śledczego zobowiązany był do udostępnienia informacji niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni "od dnia złożenia wniosku" z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (które to zastrzeżenie w przedmiotowej sprawie nie miało zastosowania). Nie ulega również wątpliwości, że zobowiązany organ udzielił odpowiedzi pismem z 25 sierpnia 2015 r., a więc kilka dni po upływie ustawowego terminu. Istotne jest przy tym, że co do pytań zawartych w pkt 1 i 2 wniosku Dyrektor Aresztu Śledczego w piśmie tym udostępnił żądaną informację. Nie ma tu znaczenia okoliczność, że skarżący, jak wynika to chociażby z treści odpowiedzi na skargę, nie był usatysfakcjonowany udzieloną informacją i wystąpił z dalej idącym wnioskiem, na który zresztą organ ponownie udzielił informacji o takiej samej treści. Tak więc kilkudniowy stan bezczynności ustał z chwilą udostępnienia żądanej informacji, czyli w dniu 25 sierpnia 2015 r. Tymczasem skarżący sporządzoną w dniu 6 września skargę na bezczynność złożył w dniu 16 września 2015 r. Zgodnie bowiem z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W sytuacji zatem, gdy skarżący wbrew temu przepisowi wnosi skargę bezpośrednio do sądu, sąd zobowiązany jest przesłać taka skargę organowi celem nadania jej biegu, a jako datę wniesienia skargi przyjmuje się dzień nadania jej przez sąd do właściwego organu, co - jak wynika z dowodu nadania zawartego w znajdującym się w aktach sądowych pliku dokumentów oznaczonych sygn. Ko II SA/94/15 - nastąpiło w dniu 16 września 2016 r. Z powyższego wynika, że wnosząc skargę do Sądu R.P. był w posiadaniu żądanej informacji publicznej w zakresie pkt 1 i 2 wniosku z dnia 6 sierpnia 2015 r., a zatem organ nie był bezczynny w momencie wniesienia skargi. Brak więc było podstaw faktycznych i prawnych do jej uwzględnienia. Nieco odmiennie przedstawia się ocena prawna zarzucanej bezczynności w odniesieniu do sytuacji faktycznej związanej z żądaniem udostępnienia informacji publicznej określonej w pkt 3 wniosku. W tym bowiem przypadku, jak wynika to z ustaleń Sądu, już po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem przez Sąd organ w dniu [...] r. wydał decyzję administracyjną na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Uzasadnione jest zatem stwierdzenie, że Dyrektor Aresztu Śledczego, po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem przez Sąd, załatwił sprawę w zakresie pkt 3 wniosku skarżącego z 6 sierpnia 2015 r. którego również dotyczy bezczynność zarzucana skargą. Z tego względu Sąd przyjął, że postępowanie sądowe co do zobowiązania organu do załatwienia tej części wniosku stało się bezprzedmiotowe, w rozumieniu art. 161§ 1 pkt 3 P.p.s.a., gdyż w jego toku wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestała istnieć sprawa sądowo-administracyjna. Nie ulega również wątpliwości, że na dzień wniesienia skargi, sporządzonej 6 września 2015 r. i przesłanej przez Sąd organowi w dniu 16 września 2015 r. organ był bezczynny. Skoro bowiem w dniu 25 sierpnia 2015 r. zobowiązał skarżącego w terminie 7 dni do wykazania, że uzyskanie informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, to brak takiego wykazania w zakreślonym terminie, obligował organ do podjęcia działania przewidzianego prawem w terminie 14 dni, wskazanym w art. 13 ust. 1 lub w terminie wynikającym z zastosowania art. 13 ust. 2 u.d.i.p., czyli najpóźniej w dwa miesiące od złożenia wniosku. Organ nie wykazał aby stosował art. 13 ust. 2 u.d.i.p. natomiast decyzję z dnia 12 października 2015 r. wydał z przekroczeniem terminu wynikającego z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Podkreślenia wymaga, że wobec wydania przez organ, co do pkt 3 wniosku R.P. z dnia 6 sierpnia 2015 r., decyzji administracyjnej, Sąd w ramach rozpoznania skargi na bezczynność nie był władny do oceny merytorycznej zasadności tej decyzji, a zatem wywody skargi kwestionujące zasadność zobowiązania skarżącego do wykazania, że uzyskanie informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, w związku z zakwalifikowaniem wnioskowanej informacji jako przetworzonej, były bezprzedmiotowe. Skarżącemu służyły bowiem środki prawne co do tej decyzji zarówno w administracyjnym toku instancji, jak również prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną w tym przedmiocie . Z tych wszystkich względów Sąd przyjął, że postępowanie sądowe co do zobowiązania organu w zakresie załatwienia pkt 3 wniosku z dnia 5 sierpnia 2015 r. stało się bezprzedmiotowe, w rozumieniu art. 161§ 1 pkt 3 P.p.s.a., gdyż w jego toku wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestała istnieć sprawa sądowo-administracyjna. W tym względzie Sąd podziela bowiem stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12. NSA stwierdził, że przepis art. 149 P.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru, przy czym uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo iż są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, z uwagi na to, że akt taki został wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu. Stwierdzając wystąpienie podstaw faktycznych i prawnych do umorzenia postępowania sądowego, Sąd jednocześnie poddał ocenie stopień naruszenia prawa wywołany bezczynnością Dyrektora Aresztu Śledczego i doszedł do wniosku, że zwłoka organu, mieszcząca się w granicach nie przekraczających jednego miesiąca, w sytuacji, gdy sam ustawodawca w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. dopuścił, w przypadku określonym w tym przepisie, dwa miesiące na załatwienie wniosku, nie mieści się w pojęciu rażącego naruszenia prawa. W tym stanie sprawy orzeczono w pkt I wyroku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o oddaleniu skargi w zakresie zarzucanej bezczynności co do pkt 1 i 2 wniosku. Natomiast w pkt II wyroku Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie pkt 3 wniosku skarżącego oraz na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie tej samej ustawy stwierdził, że bezczynność organu w tym zakresie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.