II SAB/Sz 129/09

PostanowienieWSA w Szczecinie2009-10-05

Skład orzekający: Monika Bieńkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, ale ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe z posiadanych dochodów, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym?
Ratio decidendi
Osoba fizyczna może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tylko wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Jeśli wnioskodawca dysponuje stałym dochodem, który pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, nawet jeśli nie jest w stanie ponieść kosztów wyboru profesjonalnego pełnomocnika, nie ma podstaw do zwolnienia go od kosztów sądowych. Prawo pomocy jest skierowane przede wszystkim do osób w ciężkich warunkach materialnych.
Stan faktyczny
A. F. złożył skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wznowienia granic, która została odrzucona jako niedopuszczalna. Następnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (ustanowienie radcy prawnego), a później rozszerzył go o zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wykazał dochody z emerytur oraz udokumentowane wydatki na utrzymanie domu, jednak nie przedstawił dowodów na wszystkie deklarowane dodatkowe wydatki. Referendarz sądowy odmówił zwolnienia od kosztów sądowych, ale przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego.
Rozstrzygnięcie
1/ odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, 2/ przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 5 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wznowienia granic p o s t a n a w i a 1/ odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, 2/ przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę A. F. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wznowienia granic, jako niedopuszczalną. W terminie do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Następnie wnioskiem złożonym w dniu [...] r. rozszerzył zakres żądania o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach A. F. podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Posiadany majątek stanowi dom o pow. [...] m2 oraz [...] ha fizycznych w tym [...] użytków rolnych i [...]ha przeliczeniowych. Dochód dwuosobowego gospodarstwa wynosi [...] zł i składa się na niego emerytura wnioskodawcy w kwocie [...] zł oraz emerytura jego żony w wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...] r. A. . został wezwany do nadesłania w terminie 7 dni od daty doręczenia : - dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanych emerytur przez S. F. i A. F. za okres ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie domu za okres ostatnich trzech miesięcy pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W wykonaniu wezwania skarżący nadesłał odcinki wypłat emerytur z których wynika, że wynoszą one [...] zł i [...] zł netto co łącznie daje kwotę [...] zł. Udokumentowane wydatki to kwota [...] zł z tytułu opłat za telefon i kwota ok. [...] zł z tytułu opłat za prąd, co daje łącznie kwotę ok. [...] zł miesięcznie. A. F. dodał, że ponadto ma wiele nieudokumentowanych wydatków takich jak [...] zł na opał, [...] zł na zakup leków, [...] zł zakup paliwa na dojazdy do lekarzy, [...] zł na utrzymanie samochodu, [...] zł na utrzymanie nieruchomości, jednakże nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym, że faktycznie je ponosi. Rozpoznając złożony wniosek należy wskazać, że zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1/ w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, 2/ w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym i wówczas obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, lub w zakresie częściowym i wówczas obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a). Uwzględniając powyższe należało stwierdzić, że zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku A. F. jedynie w części dotyczącej przyznania mu profesjonalnego pełnomocnika zaś odmowy w pozostałym zakresie. Jak wykazano wcześniej wnioskodawca dysponuje stałym, miesięcznym dochodem. Prowadząc z żoną wspólne gospodarstwo domowe z kwoty ok. [...] zł musi opłacić koszty związane z utrzymaniem domu, wyżywieniem i innymi koniecznymi wydatkami. W ocenie referendarza sądowego z wykazanego dochodu w sposób oczywisty, nie jest On w stanie ponieść kosztów związanych z opłaceniem pełnomocnika z wyboru. Uzasadnia to przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Natomiast brak jest podstaw do zwolnienia A. F. z kosztów sądowych, gdyż mimo wykazanych i udowodnionych obciążeń, wnioskodawca nie pozostaje bez środków do życia i ma zapewnione potrzeby bytowe. Tymczasem, co wymaga podkreślenia, instytucja prawa pomocy skierowana jest w pierwszej kolejności do osób, które znajdują się w ciężkich warunkach materialnych, uzyskują bardzo niskie dochody lub też nie posiadają żadnych środków na życie. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło