II SAB/Sz 132/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. N. i I. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Ich skargi na bezczynność Wójta Gminy M. w przedmiocie wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF E. N. i I. N. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podali, że nie stać ich na jakiekolwiek opłaty ponieważ egzystują poniżej minimum biologicznego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazali, że zamieszkują sami, nie mają nikogo na utrzymaniu. Posiadany majątek to nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Małżeństwo osiąga rocznie dochód w wysokości [...] tys. zł z prowadzonej hodowli i upraw oraz [...] zł ze zbierania złomu. W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarżący zostali wezwani do przedłożenia w terminie 10 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - zaświadczenia, czy skarżący nadal dzierżawią grunty rolne położone w miejscowości O. i L., jeżeli tak to przedłożenie kserokopii umowy dzierżawy, - oświadczenia, czy E. N. pracuje, jeżeli tak, to przedłożenie zaświadczenia z miejsca pracy wskazującego wysokość uzyskiwanego z tego tytułu wynagrodzenia, jeżeli natomiast jest osobą bezrobotną, to przedłożenie zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy o posiadaniu przez Nią statusu osoby bezrobotnej, - wyciągów lub wykazów ze wszystkich rachunków bankowych skarżących z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia, czy mieszkanie położone w B. przy ul. D. stanowi własność skarżących, czy jest wynajmowane. W przypadku wynajmowania przedłożenie kserokopii umowy najmu, - dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie mieszkania w okresie ostatnich trzech miesięcy, - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości rolnej za rok [...], - oświadczenia, z czego skarżący zamierzają finansować inwestycję polegającą na budowie budynku mieszkalnego o przeznaczeniu sezonowym, - zaświadczenia z właściwej jednostki do spraw opieki społecznej, czy skarżący w ciągu ostatnich dwóch lat korzystali z pomocy opieki społecznej. Powyższe zobowiązanie zostało doręczone I. N. będącemu pełnomocnikiem w niniejszej sprawie w trybie zastępczym, określonym w art. 73 P.p.s.a. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, referendarz sądowy zważył: W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) – dalej p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Użycie określenia "gdy wykaże" wskazuje, że wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek (referendarza sądowego lub sąd), że znajduje się w sytuacji opisanej w przepisach, uniemożliwiającej mu poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać należy, że uchylenie się przez wnioskodawców od obowiązku nałożonego w trybie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi przeszkodę wykluczającą merytoryczne rozpoznanie wniosku, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy, tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 ustawy, zgodnie z którym odpowiednich informacji, czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. W rozpoznawanej sprawie skarżący wskazali, że uzyskują niewielkie dochody z gospodarstwa rolnego, a żeby przeżyć muszą zbierać puszki. Tymczasem przedmiot sprawy dotyczy warunków zabudowy planowanej przez Nich inwestycji. Skoro chcą wybudować wnioskowany budynek, to muszą dysponować środkami finansowymi przeznaczonymi na ten cel, dodatkowo z akt administracyjnych sprawy wynika, że dzierżawią gospodarstwa rolne w miejscowości O. i L. Jednakże skarżący, nie zastosowali się w całości do wezwania sądowego i nie wyjaśnili wszystkich kwestii związanych z sytuacją materialną. Biorąc pod uwagę powyższe oraz mając na względzie fakt, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, należy stwierdzić, że E. N. i I. N. nie wykazali przesłanek warunkujących przyznanie im prawa pomocy. W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego nie zasługuje na uwzględnienie, a rozpatrywany wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.