II SAB/Sz 138/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. J. na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie przyznania renty p o s t a n a w i a: odrzucić skargę S. J. pismem z dnia [...] r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział , domagając się unieważnienia decyzji ZUS z dnia [...] r. w sprawie przyznania mu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Z akt sprawy wynika, że skarżący pismem z dnia [...] r. został poinformowany przez organ, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji, a nadto, że decyzja z dnia [...] r. jest prawomocna i ostateczna. W ustawowym S. J. nie wniósł od niej odwołania. Organ pouczył stronę skarżącą, iż w każdym czasie może ponownie złożyć wniosek do organu rentowego o stwierdzenie pogorszenia stanu zdrowia i ustalenie stopnia niezdolności do pracy. Odpowiadając na wniesioną do Sądu skargę Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wniósł o jej oddalenie i wskazał, że organ wprawdzie nie wydał decyzji na wniosek skarżącego, jednak pismem z dnia [...] r. udzielił wnioskodawcy odpowiedzi, wyjaśniając i uzasadniając swoje postępowanie w zakresie wydania decyzji z dnia [...] r. W dalszej części odpowiedzi na skargę organ podniósł, że wniosek skarżącego z dnia [...] r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] r. został przekazany wraz z aktami sprawy do rozpoznania Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zakres działania sądu administracyjnego został określony w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, obejmując orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Z cytowanego przepisu wynika, że sąd administracyjny rozpoznaje skargi na bezczynność organów administracji w przypadkach określonych w pkt 1-4a, tj. gdy bezczynność dotyczy wydania decyzji administracyjnej, postanowienia, pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, albo podjęcia innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z zakresu przepisów prawa. W rozpatrywanej sprawie skarżący S. J. złożył skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział , domagając się unieważnienia decyzji ZUS z dnia [...] r. w sprawie przyznania mu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosowanie do przepisu art. 2 tego Kodeksu powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, objętymi właściwością sądów powszechnych, są sprawy dotyczące ubezpieczeń społecznych, emerytur i rent, a także sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych wszczęte na skutek niewydania przez organ rentowy decyzji we właściwym terminie (art. 476 § 2 i 3 Kpc). Jednocześnie ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) w art. 83 ust. 2 stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, a więc do właściwego sądu powszechnego. Wskazać też należy, że zgodnie z art. 83a ust. 2 wskazanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych decyzje ostateczne Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu (powszechnego), mogą być z urzędu przez ZUS uchylone, zmienione lub unieważnione na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może więc zmienić, uchylić lub unieważnić decyzje na zasadach określonych w Kpa, jednakże decyzje wydawane na podstawie art. 83a ust.2 wymienionej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych są również decyzjami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skoro w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie jest właściwy sąd administracyjny, to skarga na bezczynność organu - Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest niedopuszczalna. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak na wstępie.