II SAB/Sz 138/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda (spr.), Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 r. sprawy ze skargi O. R. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego postanawia odrzucić skargę O.R. w dniu [...] złożył do Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Pismem z dnia [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] zawiadomił funkcjonariusza o wszczęciu postępowania administracyjnego i poinformował, że ze względu na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w oparciu o art. 35 § 2 k.p.a. sprawa zostanie załatwiona w terminie 30 dni. Postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 36 k.p.a. organ zmienił termin załatwienia wniosku o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego i wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia [...]. W uzasadnieniu postanowienia, jako powód wyznaczenia nowego terminu wskazano pismo Dyrektora Generalnego Służby Więziennej znak [...] o zastosowaniu do służbowego wykorzystania wykładni prawnej w zakresie zagadnień mieszkaniowych służby więziennej. Zgodnie z tą wykładnią wskazano, że nie można wydać decyzji o przyznaniu pomocy finansowej nie mając przyznanych środków finansowych w planie jednostki organizacyjnej, natomiast należy poinformować wnioskującego w trybie art. 36 k.p.a. o zarejestrowaniu wniosku oraz o jego rozpatrzeniu w konkretnie określonym terminie. Wniosek skarżącego został zarejestrowany pod nr 19 w księdze ewidencji wniosków o przyznanie pomocy finansowej. Z tych względów organ przedłużył termin załatwienia sprawy z powodu braków środków finansowych w planie jednostki w [...] r. O.R. zaskarżył to postanowienie zażaleniami nr [...] z dnia [...]. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] dwoma pismami z dnia [...] poinformował funkcjonariusza, że nie uwzględnia zażaleń. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] przedłużył termin do załatwienia sprawy do dnia [...]. W dniu [...] skarżący złożył zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do dnia [...], a w dniu [...] zażalenie na postanowienie z dnia [...]. O.R. w dniu [...] wniósł dwie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] polegającą na niewydaniu decyzji administracyjnej załatwiającej wniosek z dnia [...] o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg postępowania i zarzucił, że organ w postanowieniach określających termin załatwienia sprawy jako powód niezałatwienia sprawy w terminie wskazuje okoliczność, która nie ma bezpośredniego związku z rozpatrywaną sprawą, dlatego należy uznać, że pozostaje w bezczynności. Dyrektor Aresztu Śledczego [...] wniósł o oddalenia skargi wskazując, że organ w ramach podstawowych kompetencji nie może uznać wniosku funkcjonariusza o załatwienie sprawy w terminach określonych w k.p.a. z tego powodu, że jest związany wykładnią prawa organów wyższej instancji i w ramach odpowiedzialności związanej z realizacją finansów publicznych nie może w danym roku kalendarzowym wydać decyzji o przyznaniu pomocy finansowej nie zaplanowanych w budżecie jednostki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2011 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm – zwanej dalej p.p.s.a.) ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu administracji publicznej oraz w innych sprawach , do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych ( sprawy sądowoadministracyjne). W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a. skarga na bezczynność organu administracji przysługuje w sprawach, w których mogą być wydane decyzje i postanowienia ( art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a.), mogą być wydane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa( art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), a także w sprawach, w których są wydawane pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach( art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.) Wskazany wyżej zakres właściwości rzeczowej powoduje, że dokonując wykładni przepisów, sądy powinny przede wszystkim ustalić, czy określony przedmiot nie jest wyłączony spod kognicji sądów administracyjnych, a dopiero później, czy ma swoją podstawę w ustawie p.p.s.a. ( B.Dauter, Metodyka pracy sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, Warszawa 2011 r. s.42-43). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do jego właściwości. Niedopuszczalność skargi z powodu braku właściwości sądu administracyjnego ma między innymi miejsce wówczas, gdy sprawa została wniesiona w sprawie niepodlegającej kognicji sądu powszechnego. W obowiązującej ustawie z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 79 poz. 523), wprowadzony został Rozdział 20, w którym określono zasady rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku pracy. Z przepisów tych wynika, że nie wszystkie sprawy podlegają załatwieniu w trybie postępowania administracyjnego i kontroli sądu administracyjnego. Część sporów, mimo że dotyczą stosunku służbowego – poddane zostały rozpatrzeniu przez sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy, a niektóre ze spraw służbowych w ogóle zostały wyłączone z możliwości zaskarżenia. Sprawa wszczęta wnioskiem O.R. o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego dotyczy stosunku służbowego, ale nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 na bezczynność organu. W myśl art. 217 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowania funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzenie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu sprawy takie rozstrzyga przełożony w formie pisemnej. Ustawa o Służbie Więziennej wskazuje w kolejnych przepisach, które ze spraw dotyczących stosunku służbowego podlegają kognicji sądów administracyjnych, które rozpatrują sądy powszechne, a które zostały w ogóle wyłączone z oceny sądowej. Zgodnie z art. 218 ust.1 i ust. 5 ustawy, sprawy dotyczące zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, zawieszenia w czynnościach służbowych rozstrzyga się w formie decyzji, od której po wyczerpaniu trybu odwoławczego przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 219 ust. 1 i ust. 3 ustawy, sprawy wynikające z podległości służbowej dotyczące powoływania oraz mianowania na stanowisko służbowe, odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni Służby Więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, delegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienna w kraju lub poza granicami państwa, powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego, od którego odwołanie nie przysługuje. Przepisem ustalającym generalną właściwość sądów powszechnych w sprawach roszczeń funkcjonariuszy jest art. 220 ustawy o Służbie Więziennej, zgodnie z którym spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach nie wymienionych w art. 218 § 1 i art. 219 ust.1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Biorąc pod uwagę powołane wyżej regulacje ustawowe stwierdzić należy, że sąd administracyjny nie jest właściwy w niniejszej sprawie. Ustawodawca w nowej ustawie o Służbie Więziennej wyłączył spod kontroli sądów administracyjnych sprawy funkcjonariuszy służby więziennej, dotyczące świadczeń w postaci pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego bowiem nie zostały one wymienione w art. 218 ustawy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę.