II SAB/Sz 145/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. Spółki z o.o. w O. na bezczynność Koła Łowieckiego "[...]" L. w przedmiocie szacowania szkód łowieckich p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę, II. zwrócić stronie skarżącej A. Spółki z o.o. w O. kwotę [...]([...]) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. A. Spółka z o.o. w O. dalej jako "skarżąca", reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na bezczynność Koła Łowieckiego "[...] dalej jako "Koło", w przedmiocie szacowania szkód łowieckich. W skardze domagała się: 1. Stwierdzenia bezczynności Koła, jako dzierżawcy obwodu łowieckiego nr [...], w wykonaniu ustawowego obowiązku szacowania szkody wyrządzonej przez zwierzynę (zwierzęta łowne w rozumieniu ustawy Prawo łowieckie), w myśl art. 46-46c ustawy i niesporządzenia protokołu, o którym mowa w art. 46d ust. 1 w zw. z art. 46a ust. 4 albo 46c ust. 5 tej ustawy. 2. Przeprowadzenia dowodów z załączonych do skargi dokumentów. 3. Zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżąca, na mocy umowy z dnia 7 lipca 2023 r. stała się cesjonariuszem wierzytelności z tytułu szkód łowieckich, przysługującej R. Spółce z o.o., dalej jako "spółka" - dzierżawcy gruntów, na których prowadziła uprawę kukurydzy zniszczonej przez zwierzynę łowną. Z tego tytułu spółce przysługuje roszczenie o odszkodowanie od dzierżawcy obwodu łowieckiego. Jego wysokość, w oparciu o operat szkody sporządzony na potrzeby postępowania cywilnego, ustalono na kwotę 61.996,50 zł. Skarżąca wyjaśniła, że na podstawie umowy ze Spółką nabyła od niej wierzytelność z tego tytułu, na dowód czego załączyła do skargi uwierzytelnioną kopię umowy cesji wierzytelności. Wskazała jednocześnie, że złożenie skargi wynika z podziału przez ustawodawcę trybu dochodzenia odszkodowań z tytułu szkód łowieckich na dwie fazy – pomiędzy stronami (o charakterze quasi-administracyjnym), na etapie zgłoszenia wniosku o szacowanie przez gospodarza/rolnika do koła łowieckiego, sporządzenia protokołu i decyzji o wypłacie odszkodowania, w tym również wniesienia odwołania do właściwego nadleśniczego oraz tryb sądowy/cywilny – w razie konieczności wystąpienia z powództwem o zapłatę. Skarżąca powołała się przy tym na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2021 r., sygn. akt III CZP 48/20, której fragmenty przytoczyła w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę Koło Łowieckie "[...] wniosło o jej oddalenie wskazując, że zgłoszenie szkody łowieckiej było obarczone brakami do uzupełnienia których Spółka została wezwana, ale ich nie uzupełniła. Ponadto zwrócono uwagę na to że wniosek o szacowanie szkód, zgodnie z art. 46 ust. 3 ustawy Prawo łowieckie składa do dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, tymczasem skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że posiada tytuł prawny do gruntów. W ocenie Koła uprawa została założona z rażącym naruszeniem zasad agrotechnicznych i nie była w stanie osiągnąć dojrzałości zbiorczej w terminie agrotechnicznym zbioru. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Skargę w niniejszej sprawie należało odrzucić. Na wstępie rozważenia wymagało, czy skarżąca posiada interes prawny do tego aby być stroną postępowania w sprawie oszacowania szkód łowieckich, bowiem tylko w takim wypadku będzie jej przysługiwało prawo do wystąpienia ze skargą na bezczynność Koła. Nie może być bowiem stroną postępowania sądowego w sprawie bezczynności podmiot, który nie posiada interesu prawnego, a w konsekwencji nie może być stroną w postępowaniu, którego postulowana bezczynność dotyczy. Przypomnieć należy, że inicjatorem i stroną tego postępowania, stosownie do art. 46 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1082 – j.t.), dalej jako "u.p.ł", może być właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, w którego uprawach i płodach rolnych została wyrządzona przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny szkoda. Wynika to wprost z treści art. 46 ust. 3 u.p.ł., w którym wskazano podmiot uprawniony do złożenia wniosku o szacowanie szkód. Należy zwrócić uwagę na okoliczność, iż – stosownie do art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 – j.t.), dalej jako "k.p.a." stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że pojęcie interesu prawnego nie zostało w Kodeksie postępowania administracyjnego zdefiniowane. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 2263/21, "w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się jednak, że treścią tego pojęcia będzie publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa konkretnej korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nim przez wydanie decyzji administracyjnej. Cechami interesu prawnego będzie to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 1996, s. 194). Interes prawny, powinien być rozumiany jako zobiektywizowana, czyli realnie istniejąca potrzeba prawnej ochrony. Jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany, skonkretyzowany i aktualnie istniejący, a jego zaspokojenie może nastąpić przez wydanie decyzji administracyjnej. Interes prawny określony w art. 28 k.p.a. jako znamionujący stronę, musi występować w sprawie, w której właściwy jest organ administracyjny i w której to sprawie organ władny jest wydać decyzję administracyjną konkretyzującą prawo nabyte (bądź obowiązek) (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 1991 r., III ARN 13/91). Interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. Przy czym istotne jest, aby pomiędzy sytuacją prawną danego podmiotu a przedmiotem postępowania istniał związek polegający na tym, że akt stosowania obowiązującej normy prawa materialnego może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (por. wyrok NSA z 20 marca 2008 r., I OSK 2016/06)". Wskazuje się, że "istotą interesu prawnego, o jakim mowa w art. 28 k.p.a., jest ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawną a sytuacją konkretnego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Przy ocenie, czy dana osoba jest stroną postępowania nie ma znaczenia, czy interes prawny tej osoby został naruszony, a jedynie to, czy interes taki jej przysługuje" (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 21 września 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 378/23). W sprawie o szacowanie szkód łowieckich interes prawny właściciela albo posiadacza gruntów, na terenie których wystąpiła szkoda wynika wprost z normy prawa materialnego, która upoważnia go do dochodzenia odszkodowania w tej części postepowania, która toczy się według przepisów procedury administracyjnej. W badanej sprawie kwestią wymagającą rozważenia jest, czy legitymację procesową do występowania w takim postępowaniu w charakterze strony posiada podmiot, na rzecz którego właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda dokonał przelewu wierzytelności przysługujących mu tytułem odszkodowania za szkody łowieckie. Innymi słowy mówiąc, czy źródłem interesu prawnego mogą być skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego. W tym miejscu warto odwołać się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I OPS 1/22, w której wskazano, że: 1. Z samej umowy przelewu, ujętej w art. 509 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740, z późn. zm.), której przedmiotem jest wierzytelność odszkodowawcza za odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku zdarzenia lub aktu ze sfery prawa publicznego, nabywcy tej wierzytelności w sprawie o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899, z późn. zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, z późn. zm.); 2. Źródłem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego. Co prawda uchwała ta dotyczy odszkodowania przysługującego na gruncie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednak zdaniem Sądu, poglądy w niej wyrażone odnoszą się również do sytuacji, która ma miejsce w niniejszej sprawie. Z uchwały wynika bowiem, że "dla uzyskania przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a., konieczne jest istnienie normy prawa materialnego, która łączyłaby z faktem zawarcia umowy przelewu wierzytelności skutek w postaci przypisania nabywcy wierzytelności interesu prawnego, rozumianego w sposób wyżej przedstawiony w ramach analizy tej kategorii w przestrzeni prawa administracyjnego". "Stwierdzenie, że skutki czynności prawnej dokonanej przez podmiot prawa cywilnego, w tym umowy przelewu, jeśli fakt jej zawarcia nie jest inkorporowany przez ustawodawcę do treści normy materialnoprawnej, nie stanowią źródła interesu prawnego w przestrzeni prawa administracyjnego ze względu na to, że czynność ta nie ma charakteru normy prawnej oznacza, że dla rozstrzygnięcia przedstawionego zagadnienia prawnego traci na znaczeniu argumentacja odnosząca się do treści czynności prawnej. Treść czynności prawnej nie czyni bowiem z tej czynności normy prawnej". Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zwrócić uwagę na to, że z przepisów ustawy Prawo łowieckie jednoznacznie wynika, kto może być stroną postępowania o odszkodowanie za szkody łowieckie, kto może wystąpić z wnioskiem o szacowanie szkody i w konsekwencji, kto może domagać się podjęcia czynności przez dzierżawcę lub zarządcę obwodu łowieckiego. Podmiotem tym jest jak już wyżej wskazano właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda. Temu podmiotowi przysługuje ochrona prawna w zakresie zarówno żądania czynności podmiotu zobowiązanego do rozpatrzenia wniosku, jak i w sytuacji, gdy podmiot ten pozostaje w stanie bezczynności, czy też przewlekle prowadzi postępowanie. Jednocześnie w przepisach ustawy Prawo łowieckie brak jest normy, która z zawarciem umowy przelewu wierzytelności wiązałaby skutek, w postaci wstąpienia nabywcy wierzytelności, z tytułu przysługującego właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych odszkodowania, w prawa strony w postępowaniu administracyjnym, w przedmiocie szacowania jej wysokości. Na marginesie jedynie wskazać należy, że umowa przelewu wierzytelności załączona do skargi obejmuje jedynie kwotę odszkodowania z tytułu szkód łowieckich, cesjonariusz nie stał się na mocy tej umowy ani właścicielem, ani posiadaczem gruntów rolnych, na których zaistniałą szkoda. Nabywca wierzytelności może dochodzić swoich roszczeń w postępowaniu cywilnym i tam domagać ochrony swoich praw, co też, jak wynika z załączonych do skargi dokumentów czyni. Konsekwencją braku interesu prawnego po stronie skarżącej w postępowaniu w przedmiocie szacowania i wypłaty odszkodowania, prowadzonym na podstawie przepisów ustawy Prawo łowieckie, jest brak legitymacji do wystąpienia ze skargą na bezczynność Koła. Skoro bowiem skarżąca nie posiada interesu prawnego w postępowaniu, w którym organ bądź nie podejmuje czynności, bądź prowadzi to postępowanie opieszale, to również nie posiada interesu prawnego, aby bezczynność lub przewlekłość organu skarżyć do sądu administracyjnego. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd orzekł o odrzuceniu skargi.