II SAB/Sz 146/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 marca 2026 r. sprawy ze skargi A. A. na bezczynność i przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinku w przedmiocie uchylenia decyzji o częściowym pozwoleniu na użytkowanie I. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinku dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, II. zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinku do rozpoznania wniosku A. A. z dnia 5 lipca 2025 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności wraz z aktami sprawy, III. oddala skargę w pozostałym zakresie, IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinku na rzecz skarżącej A. A. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. A. – [...] (dalej "skarżąca") złożyła skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (dalej "organ") w zakresie nierozpoznania jej wniosku z dnia 5 lipca 2025 r. o uchylenie decyzji o częściowym pozwoleniu na użytkowanie chlewni z dnia 23 października 2020 r. znak [...]. Wniosła o : 1. stwierdzenie bezczynności organu w zakresie jej wniosku z dnia 5 lipca 2025 r.; 2. zobowiązanie organu do merytorycznego rozpoznania jej wniosku i wydania decyzji w określonym przez Sąd terminie; 3. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania; 5. wystąpienie przez Sąd do właściwego organu z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec osób odpowiedzialnych za przewlekłość i rażące oraz rozmyślne naruszenie prawa. Skarżąca wskazał, że organ wydał inwestorowi w dniu 23 października 2020 r. decyzję o częściowym pozwoleniu na użytkowanie chlewni, mimo, iż inwestor nie wykonał warunków, wynikających z decyzji z dnia 19 lipca 2017 r. o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia w postaci, m.in. wykonania pasa zieleni izolacyjnej o szerokości 10 m wokół obiektu po zewnętrznej stronie ogrodzenia. Powyższe potwierdziła kontrola organu z dnia 29 maja 2025 r. Wobec braku reakcji organu skarżąca złożyła wniosek z dnia 5 lipca 2025 r. Z uwagi, że organ nie reagował skarżąca wniosła ponaglenia w dniach 25 sierpnia 2025 r. i 14 września 2025 r. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie (dalej "ZWINB") wydał w dniu 19 września 2025 r. postanowienie znak WOA.766.31.2025.RK, w którym stwierdził bezczynność organu. Organ pismem z dnia 26 września 2025 r. wezwał ją do sprecyzowania wniosku, co według skarżącej, jest działaniem pozornym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że skarżąca dąży do "wymuszenia" na nim działań, które nie leżą w jego kompetencji. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Spór w sprawie dotyczy oceny działalności organu w kontekście złożonego wniosku przez skarżącą. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej "k.p.a."), organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i 2 k.p.a). Za bezczynność organu administracji publicznej należy zatem uznać taki stan postępowania, w którym organ administracji publicznej prowadzący postępowanie narusza obowiązujący w tym postępowaniu termin załatwienia sprawy administracyjnej albo termin ustalony zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej może nastąpić po bezspornym ustaleniu, że organ ten nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny, z powodu których nastąpiło przekroczenie terminu załatwienia sprawy, są nieistotne dla stwierdzenia bezczynności organu. Nie ma zatem znaczenia, czy organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale nie załatwił sprawy w terminie. Przyczyny przekroczenia terminu załatwienia sprawy mogą mieć natomiast znaczenie przy ocenie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przewlekłość oznacza taki stan postępowania administracyjnego, w którym organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W przeciwieństwie do bezczynności organu, która jest stwierdzana na podstawie kryterium obiektywnego i sprawdzalnego, jakim jest termin załatwienia sprawy, przewlekłość postępowania stwierdza się według kryterium ocennego. Należy bowiem ocenić, czy organ administracji publicznej prowadzi postępowanie w czasie niezbędnym do załatwienia sprawy (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el.2025, do art. 37). Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu Zdaniem Sądu, po otrzymaniu wniosku skarżącej organ winien przystąpić do przeanalizowania wniosku strony pod kątem ustalenia swojej właściwości do rozpoznania zgłoszonego żądania. Jeśli żądanie strony jest sformułowane nieprecyzyjnie organ winien wezwać stronę do wyjaśnienia czego ono dotyczy. Wezwanie powinno być szczegółowe, żeby dana osoba mogła się do niego zastosować. Wskazać należy, że taki tryb postępowania nakazał organowi już ZWINB w postanowieniu z dnia 19 września 2025 r., w którym stwierdził bezczynność organu. W ocenie Sądu, organ winien wezwać skarżącą do wskazania: - czy jej żądanie dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 23 października 2020 r. na podstawie art. 156 § 1 k.p.a.; - czy jej żądanie dotyczy uchylenia decyzji z dnia 23 października 2020 r. na podstawie art. 155 k.p.a.; - czy jej żądanie dotyczy uchylenia decyzji z dnia 23 października 2020 r. na podstawie art. 162 k.p.a.; - czy jej żądanie dotyczy uchylenia decyzji z dnia 23 października 2020 r. w związku z przesłankami, wymienionymi w art. 145 § 1 k.p.a. w ramach postępowania wznowieniowego, a jeśli tak to skarżąca winna wskazać odpowiednią przesłankę z ww. przepisu i ją uzasadnić. W wezwaniu organ winien ustalić skarżącej odpowiedni termin na złożenia wyjaśnień wraz z pouczeniem, że jeżeli tego nie uczyni jej żądanie zostanie potraktowane jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 23 października 2020 r. Następnie w zależności od odpowiedzi skarżącej organ winien dokonać rozpoznania jej wniosku według właściwych przepisów, po ustaleniu czy jest ona stroną danego postępowania. W przypadku zaś gdyby skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 23 października 2020 r. lub nie udzieliła odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie zgodnie z pouczeniem zawartym w wezwaniu organ powinien przesłać jej wniosek do ZWINB jako organowi właściwemu celem jego rozpatrzenia. Skarżącej wyjaśnić należy, że organ administracyjny może podjąć działanie jedynie gdy mieści się ono w granicach jego kompetencji. Postępowanie administracyjne prowadzone jest na podstawie przepisów w odpowiednich trybach. Z akt oraz odpowiedzi na skargę nie wynika, żeby organ w sposób formalny i zgodny przepisami k.p.a. zakończył postępowanie administracyjne, wynikłe z wniosku skarżącej. W ocenie Sądu, w sprawie nie mamy zatem do czynienia z przewlekłością postępowania, lecz bezczynnością organu. Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 2 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. stwierdził, że organ dopuścił się w bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na okres jaki upłynął od momentu wpływu wniosku do organu. Sąd na mocy art. 149 § 1 pkt 1 w zw. z art. 286 § 2 p.p.s.a. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności wraz z aktami sprawy. Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałym zakresie, tj. wystąpienia do właściwego organu z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec osób odpowiedzialnych za przewlekłość i rażące oraz rozmyślne naruszenie prawa. W ramach art. 149 p.p.s.a. ustawodawca nie przewidział tego rodzaju wystąpień. Wyjaśnić należy, że skarżąca może sama zawiadomić ZWINB w Szczecinie o nieprawidłowościach jakie, jej zdaniem miały miejsce, w działalności organu na podstawie art. 227 k.p.a. Na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.