II SAB/Sz 15/19
WyrokWSA w Szczecinie2019-04-16
Skład orzekający: Elżbieta Woźniak, Joanna Wojciechowska, Ewa Wojtysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, wykonująca zadania publiczne w zakresie publicznego transportu zbiorowego, jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej na wniosek, a jeśli tak, to czy jej bezczynność w tym zakresie może być uznana za rażące naruszenie prawa?Ratio decidendi
Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku, stwierdzając jednocześnie, że spółka dopuściła się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oddalono skargę w pozostałym zakresie, zasądzając od spółki na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Sąd uznał, że spółka z o.o. wykonująca zadania publiczne jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej, a jej bezczynność, choć trwała, nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa ze względu na specyfikę podmiotu i błędne przekonanie o braku podstaw do udzielenia informacji.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej organizacji kontroli biletów w autobusach spółki z o.o. Wobec braku reakcji na wniosek i ponaglenie, skarżący wniósł skargę na bezczynność spółki. Spółka poinformowała, że wydała decyzję odmowną, co usunęło stan bezczynności. Skarżący zmodyfikował swoje żądania, wnosząc o umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość, stwierdzenie rażącej bezczynności, przyznanie sumy pieniężnej i zwrot kosztów. Sąd uznał, że spółka dopuściła się bezczynności, ale nie miała ona charakteru rażącego naruszenia prawa.Rozstrzygnięcie
1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku skarżącego A. K. z dnia 19 czerwca 2018 r., 2. stwierdza, że D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. dopuściła się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. na rzecz skarżącego A.K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na bezczynność D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. w przedmiocie udostępnienie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania do załatwienia wniosku skarżącego A. K. z dnia 19 czerwca 2018 r., 2. stwierdza, że D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. dopuściła się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. na rzecz skarżącego A.K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
A. K. (dalej "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę z dnia 30.01.2019 r. na bezczynność organu, tj. D. P. P. S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. (dalej "Spółka" lub "Organ") w przedmiocie informacji publicznej, o udostępnienie której Skarżący wystąpił w stosunku do Spółki wnioskiem z dnia 19.06.2018 r.
W skardze Skarżący wniósł o:
1) stwierdzenie, że Spółka pozostaje w bezczynności, w przedmiocie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej;
2) zobowiązanie Spółki do wydania aktu lub dokonania czynności w przedmiocie informacji publicznej, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w terminie 14 dni;
3) uznanie, że bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.);
4) przyznanie od Spółki na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej zgodnie z art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a.;
5) rozpoznanie sprawy na podstawie art. 119 pkt 2 i 4 P.p.s.a. w trybie uproszczonym (na posiedzeniu niejawnym);
6) zasądzenie od Spółki na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych (art. 200 P.p.s.a.).
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że w dniu 19.06.2018 r. wystąpił do Spółki o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej kontroli biletów w autobusach Spółki.
Wyjaśnił przy tym, że wobec braku jakiejkolwiek reakcji na wniosek, pismem z dnia 25.07.2018 r. Skarżący ponaglił do udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Do chwili wniesienia niniejszej skargi, brak jakiejkolwiek reakcji na oba pisma.
Dalej Skarżący wskazał, że skarżone przedsiębiorstwo jest podmiotem zobowiązanym w myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej. Podmiot ten bowiem wykonuje zadania publiczne w zakresie publicznego transportu zbiorowego, jak również dysponuje publicznym majątkiem w postaci dopłat z budżetu państwa do biletów ulgowych. Wskazał przy tym, że powołany przepis nie zawęża podmiotów zobowiązanych jedynie do organów władzy publicznej, a przeciwnie - zobowiązana jest każda jednostka (także prywatny przedsiębiorca) w zakresie, w jakim wykonuje zadania publiczne lub dysponuje publicznym majątkiem.
Dalej Skarżący wyjaśnił, że dane o organizacji kontroli biletów stanowią informację publiczną zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Końcowo Skarżący także wskazał, że czasokres bezczynności przeciwnika pozwala przyjąć, że ma ona charakter rażący i tym samym przyznać Skarżącemu sumę pieniężną z tego tytułu. Podkreślił przy tym, że stanu bezczynności nie usunęło skierowane do strony przeciwnej ponaglenie, zaś realizacja wniosku jawi się jako pracochłonna w stopniu znikomym.
Do skargi załączono odpis wniosku z dnia 19.06.2018 r. orz ponaglenie z dnia 25.07.2018 r.
W odpowiedzi na powyższą skargę Spółka pismem z dnia 13.03.2019 r. poinformowała, że w dniu 25.02.2019 r. została wydana decyzja załatwiająca sprawę, co do której została złożona skarga na bezczynność organu. Na chwilę obecną stan zarzucanej bezczynności więc już nie istnieje.
Dalej, wypowiadając się odnośnie do żądania Skarżącego co do obciążenia Spółki karą finansową, prezes zarządu Spółki, T. S. wskazał, że nie miał woli jakiegokolwiek naruszenia prawa. Wyjaśnił, że jest członkiem zarządu spółki komercyjnej prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie przewozów i jako zarząd spółki nie wydaje decyzji administracyjnych. Pracownicy Jego firmy, której jest też właścicielem, nie są przeszkoleni w zakresie wydawania decyzji na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego. Nigdy żaden z nich nie zakładał tzw. akt administracyjnych. Spółka [...] nie jest przecież organem administracji publicznej i nie ma żadnego doświadczenia w prowadzeniu postępowań administracyjnych. Wskazał przy tym, że z pewnością sytuacja, w której spółka prawa handlowego ma wydawać decyzje administracyjne jest sytuacją nietypową i wymaga wyjątkowego potraktowania. W aktualnej, trudnej sytuacji ekonomicznej w przewozach, każdy nieplanowany wydatek, nieuzasadniony gospodarczo, tworzy istotny problem. Według prezesa zarządu Spółki, strona skarżąca nie poniosła żadnej szkody z tytułu naszego, być może, nieprawidłowego działania, i uważa, że obciążanie Spółki dolegliwościami finansowymi byłoby niesprawiedliwe. Wskazał także, że pismo Skarżącego dotyczyło organizacji działalności Spółki we wrażliwym zakresie, jakim jest kontrola rewizorska i nie chce tego ujawniać wobec konkurencji.
Nadto, końcowo wyjaśnił, że do Spółki wpływa szeroka korespondencja dotycząca różnych aspektów przewozów. W pismach tych pojawiają się różne oczekiwania, często nie do przyjęcia i nie na wszystkie pisma udzielana jest odpowiedź. Wniosek Skarżącego okazał się w istocie wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej, skoro musiał być załatwiony odmownie, a więc okazał się bardzo nietypowy ze względów wyżej wskazanych.
W dniu 27.02.2019 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo Spółki z dnia 25.02.2019 r. informujące, że sprawa objęta skargą została załatwiona w drodze decyzji administracyjnej z dnia 25.02.2019 r., której kopię załączono wraz z aktami sprawy.
Z kolei w dniu 08.04.2019 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo Skarżącego z dnia 03.04.2019 r., w którym, w odpowiedzi na pismo przeciwnika z dnia 13.03.2019 r., doręczone Skarżącemu przez WSA w Szczecinie w dniu 28.03.2019 r., przedstawił następujące stanowisko.
Skarżący przyznał, że Organ (Spółka) w dacie 25.02.2019 r. wydał decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Wskazał przy tym, że przy całej jej wadliwości decyzja ta będzie przedmiotem odrębnego postępowania, natomiast trzeba przyznać rację stronie przeciwnej, że stan bezczynności ustał.
W tym stanie rzeczy – jak dalej wskazał Skarżący - konieczna jest modyfikacja wniosków sformułowanych w skardze na bezczynność Organu. Na chwilę obecną Skarżący wnioskuje o umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość; stwierdzenie, że Organ pozostawał w bezczynności i miała ona charakter rażący; przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Zasadny pozostaje też wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym (strona przeciwna nie sprzeciwiła się temu wnioskowi w odpowiedzi na skargę).
Odnosząc się do pozostałych kwestii merytorycznych poruszonych w odpowiedzi na skargę, Skarżący wskazał, że co najmniej dziwnym wydaje się twierdzenie przeciwnika, że w istocie wnioskował o wydanie decyzji administracyjnej. Nie spotkał się jak dotąd (w literaturze ani w orzecznictwie) z przypadkiem wniosku o udostępnienie informacji publicznej, który zmierzałby do uzyskania odmowy. Jest to sprzeczne z elementarną logiką.
Dalej Skarżący wskazał, że jest odrobina racji w twierdzeniach, że D. P. P. nie jest typowym organem administracji wydającym na co dzień decyzje administracyjne i sytuacja ta mogła być dla spółki sytuacją nową. Skarżący jednak zwrócił uwagę, że nie trzeba biegłej znajomości przepisów z zakresu prawa administracyjnego, by rozumieć, że sformułowane w kulturalnej formie pismo wymaga jakiejkolwiek odpowiedzi. Tymczasem ani pierwotny wniosek, ani ponaglenie, nie doczekały się żadnej reakcji ze strony Spółki - nawet zdawkowej odmowy. Znamiennym jest fakt, że tuż po wniesieniu skargi inicjującej niniejsze postępowanie, Organ wydał decyzję odmowną, a (jak podnosi) nie potrafił tego uczynić po otrzymaniu pierwotnego wniosku. Gdyby chodziło tutaj zatem o odmienną niż prezentowana przez Skarżącego interpretację przepisów u.d.i.p., to raczej mielibyśmy do czynienia z jakąkolwiek wymianą korespondencji, a nie z wielomiesięcznym milczeniem Spółki. Końcowo Skarżący wskazał, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych za rażące naruszenie prawa należy uznać długotrwałą bezczynność w rozpoznaniu wniosku i to niezależnie od tego, czy z powodu owej bezczynności wnioskodawca poniósł jakąś wymierną materialnie szkodę (por. wyroki WSA w Szczecinie z 17.11.2016 r., sygn. akt: II SAB/Sz 121/16, WSA w Warszawie z 10.11.2016 r., sygn. akt: II SAB/Wa 448/16, WSA w Rzeszowie z 10.05.2017 r., sygn. akt II SAB/Rz 27/17 i in.; publ.: Legalis). Niezależnie od powyższego Skarżący taką szkodę poniósł, chociażby w postaci kosztów korespondencji znacznie przekraczających wysłanie jednego listu zawierającego wniosek.
Po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 20187 r., poz. 1302 z późn. zm. - dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w przypadku, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Okoliczność ta determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym przypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności.
W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność, orzeka w następujący sposób:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Stosownie zaś do art. 149 § 1a P.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W badanej sprawie Skarżący domagał się wnioskiem z dnia 19.06.2018 r. udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 10 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 - dalej "u.d.i.p."). Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy, przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek. Wniosek wszczyna postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, zakreślając krąg podmiotów tego postępowania oraz jego przedmiot. Złożenie wniosku do organu administracji (podmiotu zobowiązanego, tutaj - Spółki), przesądza o tym, że w odniesieniu do tego właśnie konkretnego organu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz, czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Jest nią zatem każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie posiadanych kompetencji.
W rozpoznawanej sprawie, Skarżący uczynił adresatem wniosku z dnia 19.06.2018 r. "D. P. P." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D., domagając się od Niej informacji w zakresie organizacji kontroli biletów w autobusach Spółki.
Przedmiotem skargi jest bezczynność D. P. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. (dalej także "Spółka" lub "Organ") w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, o udostępnienie której Skarżący wystąpił ww. wnioskiem z dnia 19.06.2018 r.
W skardze Skarżący wskazał, że, cyt.: "(...) skarżone przedsiębiorstwo jest podmiotem zobowiązanym w myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udostępnienia informacji publicznej. Podmiot ten bowiem wykonuje zadania publiczne w zakresie publicznego transportu zbiorowego, jak również dysponuje publicznym majątkiem w postaci dopłat z budżetu państwa do biletów ulgowych. Powołany przepis nie zawęża podmiotów zobowiązanych jedynie do organów władzy publicznej, a przeciwnie - zobowiązana jest każda jednostka (także prywatny przedsiębiorca) w zakresie, w jakim wykonuje zadania publiczne lub dysponuje publicznym majątkiem.".
Jednakże analiza akt badanej sprawy nie potwierdza by Spółka wykonywała zadania publiczne (np. była podmiotem wykonującym zadania publiczne zlecone) lub dysponowała majątkiem publicznym. Z załączonego do akt badanej sprawy odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 14.03.2019 r. dotyczącego D. P. P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w D. wynika jedynie, że Spółka ta jest spółką handlową (art. 1 § 2 ustawy - Kodeks spółek handlowych) i, że posiada 100 % kapitału prywatnego, zaś jej przedmiotem przeważającej działalności statutowej jest transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski. Poza tym, z akt sprawy wynika, że w dniu 25.02.2019 r. Spółka ta wydała decyzję odmawiającą wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa.
Nadto, jak wynika z akt badanej sprawy, wniosek z dnia 19.06.2018 r. o udzielenie informacji publicznej został skierowany do Spółki na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 – dalej "u.d.i.p."), co uprawnia do przyjęcia, że Spółka ta była zobowiązana do udzielenia odpowiedzi na ww. wniosek w trybie przepisów tej ustawy, nawet w sytuacji, gdyby uznała, że nie jest podmiotem zobowiązanym w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. lub, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Wyjaśnić przy tym należy, że z "bezczynnością" organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustawowo zakreślonym terminie organ ten (tj. podmiot, do którego skierowano wniosek w trybie u.d.i.p.) nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. przykładowo wyroki WSA: w Łodzi z 20.12.2010 r., II SAB/Łd 53/10; w Lublinie z 19.05.2011 r., II SAB/Lu 9/11; wyrok NSA z 11.03.2015 r., I OSK 934/14).
Nadto, wyjaśnić także należy, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeśli informacja publiczna, której domaga się zainteresowany podmiot, została upubliczniona, organ, do którego skierowano odpowiedni wniosek, winien jedynie odesłać wnioskodawcę do publikatora. Jeżeli zaś informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia, wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 następuje w drodze decyzji administracyjnej. Te ostatnie przepisy określają prawną formę działania organów, przy czym mają zastosowanie w ściśle określonych sytuacjach. Wynika z nich bowiem, że decyzja wydawana jest, gdy wystąpią przesłanki uzasadniające odmowę udostępnienia informacji publicznej oraz, że umorzenie postępowania dotyczyć może jedynie sytuacji opisanej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
W pozostałych przypadkach, załatwienie sprawy dostępu do informacji publicznej ma formę pisma skierowanego do wnioskodawcy. Zgodnie z utrwalonym w judykaturze stanowiskiem, organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p. lub, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz, gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu (por. wyrok NSA z dnia 27.01.2016 r., sygn. akt I OSK 127/15 i powołane tam orzecznictwo oraz wyrok NSA z dnia 18.01.2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16.). Także w wyroku z dnia 09.01.2015 r., sygn. akt I OSK 638/14, Naczelny Sąd Administracyjny argumentował, że aby można było uznać, że nie zachodzi bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia, powinien wyraźnie powiadomić wnioskodawcę, że nie posiada wnioskowanych informacji i wyjaśnić dlaczego.
Zatem, bezczynność podmiotu rozpoznającego wniosek o udostępnienie informacji publicznej występuje wówczas, gdy w ustawowym terminie podmiot ten nie rozpoznał złożonego i adresowanego do niego wniosku, czyli nie udostępnił informacji lub nie wydał decyzji odmownej, jak i nie powiadomił pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem.
Wyjaśnić przy tym należy, że stosownie do art. 54 § 1 P.p.s.a., postępowanie sądowoadministracyjne rozpoczyna się z chwilą wniesienia skargi do organu administracji publicznej (tutaj: Spółki). Przedmiotowa skarga została zatem wniesiona w dacie jej nadania przez Sąd do organu administracji (Spółki), tutaj, w dniu 04.03.2019 r.
Wobec tego, Sąd uznał, że w okolicznościach występujących w badanej sprawie Spółka dopuściła się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z dnia 19.06.2018 r., która jednak ustała jeszcze przed datą wniesienia skargi do Sądu (04.03.2019 r.), a więc przed wydaniem przez Sąd orzeczenia w tej sprawie. Pismem z dnia 25.02.2019 r. (wpływ do Sądu w dniu 27.02.2019 r.) Spółka bowiem zawiadomiła Sąd o wydaniu ww. decyzji z dnia 25.02.2019 r., zaś Skarżący pismem z dnia 03.04.2019 r. (wpływ do Sądu w dniu 08.04.2019 r.) potwierdził tę okoliczność.
Zatem, wyżej wskazaną decyzją z dnia 25.02.2019 r. organ administracji (Spółka) załatwił wniosek Skarżącego. Decyzja ta – jak wskazał Skarżący w ww. piśmie z dnia 03.04.2019 r. - przy całej jej wadliwości będzie przedmiotem odrębnego postępowania, natomiast przyznał Skarżący rację Spółce, że stan bezczynności ustał.
W tym stanie rzeczy – jak dalej wskazał Skarżący w piśmie z dnia 03.04.2019 r. - konieczna jest modyfikacja wniosków sformułowanych w skardze na bezczynność organu. Na chwilę obecną Skarżący wnioskuje o umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość, a także stwierdzenie, że organ (Spółka) pozostawał w bezczynności i miała ona charakter rażący oraz przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej i zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Wskazał także przy tym, że zasadny pozostaje też wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (strona przeciwna nie sprzeciwiła się temu wnioskowi w odpowiedzi na skargę).
W sytuacji ustania bezczynności Sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w dacie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli przed rozpoczęciem lub w toku postępowania sądowoadministracyjnego, ale przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18.01.2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16).
W takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe, o czym orzeczono w pkt. 1 wyroku.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy, występującym w dacie jej orzekania, rozpoznanie skargi w przedmiocie bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe wobec wydania przez Spółkę decyzji z dnia 25.02.2019 r. przed wydaniem orzeczenia sądowego, a więc nie było konieczności zobowiązania tej Spółki do wydania w określonym terminie aktu. Podjęcie przez organ (Spółkę) stosownego działania przed wydaniem orzeczenia w sprawie ze skargi na bezczynność, co jest równoznaczne z uwzględnieniem skargi przez organ, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).
W ocenie Sądu, zaistniała w badanej sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt. 2 wyroku. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bowiem przypadek oczywistego lekceważenia wniosku Skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Samo uchybienie terminowi przewidzianemu w art. 13 u.d.i.p., które w stanie faktycznym sprawy wprawdzie trwało ponad osiem miesięcy, nie przesądza jednak o rażącym charakterze bezczynności. W niniejszej sprawie podmiot zobowiązany do załatwienia wniosku Skarżącego w trybie przepisów u.d.i.p., o czym wyżej mowa, wprawdzie naruszył ustawowy 14 - dniowy termin do załatwienia wniosku Skarżącego, jednakże należało mieć na uwadze, że Spółka ta nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu przepisów ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.), który swoje działania uzewnętrznia przez wydawanie m. in. decyzji administracyjnych. To przepisy u.d.i.p. zobowiązują nie tylko organy administracji publicznej do załatwiania wniosków składanych w trybie jej przepisów, których Spółka nie stosuje jednak na co dzień. Zatem, uznać należało, że uchybienie to wynikało z błędnego przekonania Spółki o braku podstaw do kierowania do niej takiego wniosku o udzielenie informacji publicznej, co wyjaśnia w piśmie z dnia 13.03.2019 r. skierowanym do tutejszego Sądu. W tej sytuacji nie sposób dopatrzyć się ze strony Spółki (Organu) lekceważenia wnioskodawcy. Brak było więc podstaw, by stwierdzonej zwłoce Organu (Spółki) w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej przypisać postać celowego działania nacechowanego złą wolą, a tym samym nadać jej charakter rażący.
Tym samym nie było również podstaw do zasądzenia od organu (Spółki) na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Przyznanie sumy pieniężnej ma w tym przypadku charakter fakultatywny i to sąd administracyjny na podstawie okoliczności sprawy ocenia, czy uzasadnione jest jej przyznanie w tym trybie. W okolicznościach zaś występujących w badanej sprawie, gdy stwierdzona bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, Sąd nie znalazł uzasadnienia dla przyznania od Spółki na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej, w związku z tym wniosek w tym zakresie Sąd oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.
To samo dotyczy szkody jaką poniósł Skarżący – jak wskazał końcowo w piśmie z dnia 03.04.2019 r. - chociażby w postaci kosztów korespondencji znacznie przekraczających wysłanie jednego listu zawierającego wniosek. Skarżący nie udokumentował Sądowi poniesionych kosztów (wydatków), co stanowiło podstawę nieuwzględnienia i tego żądania skargi.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając od Spółki na rzecz Skarżącego kwotę [...]zł uiszczoną tytułem stałego wpisu od skargi, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.).
Powołane wyżej orzeczenia sądowe są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych po adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło