II SAB/Sz 150/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 1marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na bezczynność Kola Łowieckiego [...] w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący S. P. wniósł w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że nie ma środków jakie mógłby ponieść bez uszczerbku na utrzymaniu. Źródło jego utrzymania stanowi renta inwalidzka wynosząca [...] zł, nie posiada żadnego majątku ani przedmiotów wartościowych. Ciążą na nim natomiast zobowiązania finansowe, tj.: zadłużenie na kartach kredytowych w wysokości ok. [...] zł, zadłużenie z tytułu nieopłaconych kosztów sądowych ok. [...] zł oraz zadłużenie z tytułu alimentów ok. [...] zł. Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych wnioskodawcy, wezwaniem z dnia 27 stycznia 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów, tj.: - oświadczenia czyją własność stanowi dom położony przy, - decyzji w sprawie podatku od posiadanej nieruchomości za rok [...], - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu (np. gaz, prąd, woda) oraz innych niezbędnych wydatków ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów lub wykazów z posiadanego/ych konta/kont bankowego/ych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodu potwierdzającego wysokość otrzymywanej renty inwalidzkiej w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dowodu potwierdzającego wysokość podanego w formularzu PPF zadłużenia, - oświadczenia z właściwej jednostki do spraw opieki społecznej, czy skarżący w okresie ostatnich dwóch lat korzystał z form pomocy udzielanej przez ośrodek w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy. Pomimo upływu wyznaczonego terminu strona nie przesłała wymienionych dokumentów i nie udzieliła żadnej odpowiedzi. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594) Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby ( z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy należy uznać, że S.P. nie wykazał należycie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego (referendarza sądowego) wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 318/10). Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji musi liczyć się z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentów dotyczących sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy ( post. NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11). W niniejszej sprawie wobec uznania zawartych we wniosku informacji za niewystarczające, zobowiązano wnioskodawcę do złożenia w terminie 7 dni, określonych dokumentów i oświadczeń pozwalających na pełną ocenę jej sytuacji materialnej, a tym samym ustalenie pozytywnych przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący pomimo upływu zakreślonego terminu zobowiązania referendarza sądowego nie wykonał, co uniemożliwia dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.