II SAB/Sz 155/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. J. na bezczynność Prokuratora w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wpłynęła, za pośrednictwem organu, skarga P. J. na bezczynność Prokuratora Okręgowego w [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] r. odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o prawie wniesienia skargi kasacyjnej doręczono skarżącemu w dniu [...] r. Skarżący w dniu [...] r. złożył w Biurze Podawczym Sądu pismo, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego celem sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia Sądu z dnia [...] r. W dniu [...] r. P. J. złożył do Sądu wypełniony formularz PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada majątku, zaś na miesięczny dochód składa się świadczenie z ZUS-[...] zł, opieka [...] zł "Urząd" -[..] zł. Ponadto skarżący wskazał, iż ponosi wydatki w postaci alimentów w wysokości [...] zł miesięcznie. Sąd pismem z dnia [...] r. wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu, w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania. Jednocześnie przesłano wnioskodawcy urzędowy formularz i pouczono o skutkach niewykonania wezwania. W dniu [...] r. P. J. złożył do Sądu wypełniony formularz PPF z wyjątkiem rubryki nr 4, w której nie zakreślił zakresu żądania wniosku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż dochód po uwzględnieniu wydatków alimentacyjnego w wysokości [...] zł wynosi [...] zł. Zarządzeniem z dnia [...] r. Sąd uchylił zarządzenie z dnia [...] r. wzywające do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu PPF. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższego przepisu wynika, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Istotą prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest umożliwienie osobom, które nie posiadają ku temu własnych środków, dochodzenia przed sądem swych praw. Z treści wniosku P. J. o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie wynika, że sytuacja materialna skarżącego, będącego rencistą, co do zasady powinna uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Rozważając tę kwestię, nie sposób jest jednak poprzestać wyłącznie na powyższym argumencie. Nie da się bowiem nie widzieć, że wnioski P. J. rozpatrywane są na posiedzeniach niejawnych, na które w bieżącym roku, zostało skierowanych i rozpoznanych około kilkudziesięciu innych wniosków o przyznanie prawa pomocy złożonych przez tego samego skarżącego. W tej sytuacji, mimo że sąd ma świadomość istnienia takiej dominującej wykładni przepisów o prawie pomocy, która sprowadza się do dopuszczalności rozważania przesłanek ustawowych prawa pomocy wynikających z art. 252 § 1 w związku z art. 246 § 1 ww. ustawy tylko w kontekście okoliczności konkretnej sprawy, to jednak widzi uzasadnioną potrzebę dokonania szerszej oceny wniosku. Mianowicie, wniosek P. J. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego na zasadzie prawa pomocy dotyczy sprawy, której przedmiot jest związany z ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1278). Okoliczność, że każdy ma prawo do uzyskania posiadanej przez zobowiązany podmiot informacji będącej informacją publiczną bez obowiązku wykazania swojego interesu prawnego lub faktycznego (z wyjątkiem wystąpienia o udzielenie informacji przetworzonej) nie jest, zdaniem sądu, równoznaczna z uznaniem nadużywania tego prawa za przesłankę nie mającą znaczenia przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w takiej sprawie. Zdaniem Sądu, zasada rozpatrzenia wniosku o prawo pomocy w sposób zindywidualizowany, to znaczy odrębnie w każdej sprawie, nie może być stosowana automatycznie w sytuacji, gdy osoba żądająca ochrony sądowej celowo i wyłącznie dla własnej satysfakcji wynikającej z samego wdania się w spór wnosi skargi do sądu. Tymczasem z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przypadku P. J., który najpierw zasypuje podmioty zobowiązane wnioskami o udzielenie informacji publicznej, po czym wnosi równie liczne skargi w trybie tej ustawy do sądu administracyjnego. Forma składanych do organów wniosków o udzielenie informacji publicznej, jak i skarg wnoszonych w tych sprawach do sądu, a zwłaszcza sporządzanie ich na wąskich paskach papieru, formułowanie treści w sposób chaotyczny, często niezrozumiały lub nieczytelny, rodzaj żądanych informacji, posługiwanie się metodą powielaczową i zwielokrotnianie wniosków, dowodzi, że istotą działania strony nie jest uzyskanie informacji w ramach takiego prawa, a następnie uzyskanie ochrony sądowej w razie niezałatwienia wniosku, lecz "tworzenie spraw" i angażowanie rzeszy ludzi zajmujących się wyłącznie jego sprawami. Z repertorium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wynika, że P. J. licząc od [...] r. do [...] r. wniósł ogółem [...] skarg i wniosków do tut. sądu, w tym wniósł [...] skarg na bezczynność organu i 40 wniosków o wymierzenie grzywny, zaś skarg na bezczynność od innych podmiotów w okresie od [...] r. do [...] r. wpłynęło [...] oraz jeden wniosek o wymierzenie grzywny (vide: notatka urzędowa Kierownika Sekretariatu Wydziału II z dnia [...] r.). Wszystko to świadczy o tym, że P. J. wnosząc skargi do sądu w omawianych sprawach nie działa w imię ochrony swych praw, lecz korzysta z nich w sposób nadmierny i bez żadnej, logicznie uzasadnionej potrzeby. W tym stanie rzeczy domaganie się przez skarżącego, przyznania prawa pomocy, a zatem domaganie się przerzucenia kosztów postępowania sądowego w Jego sprawach na Skarb Państwa, którego budżet jest wypracowany przez ogół obywateli, stanowi przejaw dążności do nadużywania tego prawa i kłóci się z ratio legis instytucji prawa pomocy. Należy podkreślić, iż prowadzenie przez P. J. działalności skargowej ma istotny wpływ na ocenę, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki wynikające w art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 lutego 2009 r. sygn. akt I OZ 105/09, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący niewątpliwie ponosi nakłady związane ze składaniem w Sądzie licznych skarg, wniosków o przyznanie prawa pomocy oraz zażaleń, w tym częste przyjazdy ze [...] do[...] . Powyższa okoliczność podważa wiarygodność Jego oświadczeń o stanie materialnym. Zatem w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dlatego należało orzec jak na wstępie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.