II SAB/Sz 155/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi W. K. na bezczynność Wójta Gminy Ś. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Wójta Gminy Ś. do rozpatrzenia wniosku skarżącego W. K. z dnia [...] r. w zakresie dotyczącym przekazania "kserokopii dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem, dotyczących rozdysponowania w/w środków (...)", II. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. wymierza organowi grzywnę w wysokości [...] złotych, IV. zasądza od Gminy Ś. na rzecz skarżącego W. K. kwotę [....] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] r. W. K. zwrócił się do Wójta Gminy z prośbą o udzielenie szczegółowej informacji dotyczącej wydatków za [...] rok na klub sportowy "[...]". Dodatkowo wniósł o przekazanie kserokopii dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem, dotyczących rozdysponowania ww. środków. Pismem z dnia [...] r. Wójt Gminy poinformował W. K. o wydatkach klubu sportowego w latach [...], podając w poszczególnych latach łączne wydatki na działalność sportową z rozbiciem na wynagrodzenia bezosobowe sędziów, zakup materiałów i usług, opłaty za energię podczas imprez, różne opłaty, świadczenia na rzecz osób fizycznych. Ponadto Wójt stwierdził, że dokumenty potwierdzające zrealizowane wydatki oraz protokoły kasacji wyposażenia mogą być udostępnione do wglądu na miejscu w dziale księgowości Urzędu Gminy, ze względu na ich obszerność. Jednocześnie nadmienił, że jeżeli W. K. podtrzymuje swoje stanowisko w zakresie pozyskania kserokopii ww. dokumentów winien wykazać ważny interes społeczny, który wymaga tego rodzaju formy załatwienia sprawy. W dniu [...] r. W. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W skardze wniósł o: 1. zobowiązanie organu do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku; 2. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierzenie organowi grzywny w kwocie [...]zł; 4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Odpowiadając na skargę Wójt Gminy wniósł o oddalenie skargi w całości. Stwierdził, że pismem z dnia [...] r. udzielił odpowiedzi w zakresie żądanej informacji. Jednocześnie wskazał skarżącemu na możliwość wglądu do akt księgowych z uwagi na obszerność dokumentów, a nadto pouczył skarżącego o potrzebie wskazania ważnego interesu społecznego żądania kserokopii dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem. Skarżący takiego interesu nie wskazał. W ocenie organu, wniosek skarżącego, w zakresie przekazania dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości nie odpowiada przesłankom, o których mowa w art. 75 ww. ustawy. Powyższy przepis wyklucza możliwość kopiowania zbiorów danych i jedynie fakultatywnie umożliwia osobie trzeciej wgląd w dokumenty, bez prawa kopiowania. Zdaniem organu, żądane dane podlegały udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o rachunkowości, a nie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Skarga okazała się zasadna. Przepis art. 61 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.) stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje (w szczególności) dostęp do dokumentów (art. 61 ust. 2 Konstytucji). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa - art. 61 ust. 3 Konstytucji. Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy - art. 61 ust. 4 Konstytucji. Ustawą, o której mowa w art. 61 ust. 4 Konstytucji RP jest ustawa z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.), zwana dalej "ustawą o dostępie". Pojęcie informacji publicznej określone zostało w art. 1 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Jest nią zatem każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne a także inne podmioty, które tę władzę realizują, bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie ich kompetencji. Informacja publiczna odnosi się jednakże do faktów, co wynika jednoznacznie z art. 6 ustawy, gdyż wnioskiem w rozumieniu tej ustawy może być objęte jedynie pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Oczywistym jest, że art. 75 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2016 r., poz.1047) określa możliwość udostępnienia osobie trzeciej zbiorów dokumentów księgowych lub ich części do wglądu na terenie jednostki za zgodą kierownika jednostki lub osoby przez niego upoważnionej( pkt 1), a poza siedzibą zarządu jednostki za pisemną zgodą kierownika jednostki pod warunkiem pozostawienia w jednostce potwierdzonego spisu przejętych dokumentów (pkt 2). Przepis ten zmierza do ochrony dokumentacji rachunkowości i reglamentuje zasady "technicznego" wglądu do tej dokumentacji, natomiast żaden z przepisów ustawy o rachunkowości nie zawiera ograniczeń w dostępie do informacji publicznej (patrz: wyrok NSA sygn. akt I OSK 900/15 z dnia 4.11.2016 r.). Jeżeli natomiast intencją wnioskodawcy nie jest wgląd do tych dokumentów, lecz zapoznanie się z ich treścią, poprzez uzyskanie kserokopii tych dokumentów, to wniosek winien podlegać załatwieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej (patrz: wyrok NSA sygn. akt I OSK 2588/15 z dnia 30.06.2017 r.). Skoro więc wnioskodawca w niniejszej sprawie wystąpił o przekazanie mu kserokopii dokumentów, jego wniosek należało rozpoznać w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej precyzyjnie określa obowiązki podmiotu zobowiązanego, do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w tym formy załatwienia (zakończenia) sprawy. Podmiot, do którego złożono wniosek o udostępnienie informacji publicznej (art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej), winien alternatywnie: - udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 ustawy), - odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 ustawy), - umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy). Pisemne poinformowanie może dotyczyć jedynie przypadków, gdy organ nie posiada żądanej informacji lub żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. Uwzględnienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). Jeżeli natomiast informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 ustawy). Skoro organ jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych, a wniosek dotyczy właśnie takich informacji, to jeśli organ dysponuje żądanymi dokumentami, to powinien je - zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie - bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 ustawy) udostępnić, ewentualnie w tym terminie wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie, decyzję o odmowie ich udostępnienia. W tym miejscu należy wyjaśnić, że pod pojęciem bezczynności należy rozumieć brak reakcji i działania organu, do którego jest on zobowiązany na podstawie przepisów prawa i w terminie tymi przepisami przewidzianym. Jako bezczynność należy również zakwalifikować takie działanie organu, które nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach, inaczej mówiąc za bezczynność należy uznać nie tylko brak działania organu, ale również działanie, które zostało podjęte w sposób nieprawidłowy. Z odpowiedzi organu na wniosek skarżącego wynika, że w zakresie zdania pierwszego wniosku, tj. podania wydatków klubu sportowego [...] w latach [...], organ udostępnił informację. Faktu tego nie kwestionuje skarżący. Natomiast w zakresie zdania drugiego wniosku, tj. o przekazanie kserokopii dokumentów potwierdzonych za zgodność z oryginałem, dotyczących rozdysponowania ww. środków, do dnia wniesienia skargi, ani wydania wyroku, organ nie rozpoznał wniosku zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: § 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. § 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. § 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. § 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W tym stanie rzeczy należało uznać, iż organ pozostaje w bezczynności w zakresie udostępnienia kserokopii dokumentów księgowych, skoro załatwienie sprawy nie nastąpiło zgodnie z przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto sąd stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Od dnia złożenia wniosku do dnia wydania wyroku przez sąd upłynęło 21 miesięcy i żadne szczególne okoliczności, które wskazywałyby na brak rażącego naruszenia prawa, w sprawie nie wystąpiły. Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] zł, uznając taką wysokość grzywny za wystarczająco dolegliwą oraz, w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.