II SAB/Sz 160/17

Dnia 12 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. M. na przewlekłość postępowania Starosty S. w przedmiocie wydania decyzji p o s t a n a w i a odrzucić skargę Pismem z dnia 9 listopada 2017 r. P. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę i Wojewodę Z., zakończonego decyzjami: nr [...] i nr [...] Zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2017 r. Przewodniczący Wydziału II tutejszego Sądu rozdzielił na podstawie art. 57 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargi P. M., zawarte w piśmie z dnia 9 listopada 2017 r., w ten sposób, że skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania Wojewody Z. w przedmiocie wydania decyzji wpisano pod sygn. akt II SAB/Sz 159/17, natomiast skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania Starosty w przedmiocie wydania decyzji wpisano pod sygn. akt II SAB/Sz 160/17. Powyższe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 grudnia 2017 r. Drugim zarządzeniem z tej samej daty Przewodniczący Wydziału II tutejszego Sądu wezwał skarżącego do wykazania, czy przed wniesieniem skargi wyczerpał środek zaskarżenia poprzez wniesienia ponaglenia do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie oraz nadesłanie kopii tego ponaglenia wraz z dowodem jego nadania (złożenia), w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania, pod rygorem uznania, że skarżący nie wyczerpał środka zaskarżenia, co skutkować będzie odrzuceniem skargi. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 grudnia 2017 r. W dniu 13 grudnia 2017 r. skarżący przedłożył pismo, w którym wskazał, że podtrzymuje skargę na niezałatwienie sprawy przez Starostę w terminie przewidzianym w k.p.a. oraz oświadczył, że nie został pouczony przez organ o możliwości wniesienia ponaglenia na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ww. organ. Ponadto, skarżący zarzucił Staroście podejmowanie bezprawnych działań w toku postępowania, co narusza, zdaniem skarżącego, art. 241 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie z art. 52 § 2 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z kolei art. 53 § 2b P.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W przypadku skarg na przewlekłość postępowania organu od dnia 1 czerwca 2017 r. wyczerpanie środków zaskarżenia następuje poprzez wniesienie przez stronę ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem stronie przysługuje prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do brzmienia art. 37 § 2 k.p.a. ponaglenie zawiera uzasadnienie. Natomiast § 3 tego przepisu nakazuje wnosić ponaglenie do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (pkt 1); do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (pkt 2). Stosownie do treści art. 36 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany pouczyć stronę o prawie do wniesienia ponaglenia tylko w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, również z przyczyn niezależnych od organu. Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że uprzednie ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania, przy czym organ nie ma obowiązku pouczenia strony o prawie wniesienia przedmiotowego ponaglenia, chyba że zachodzi przypadek określony w art. 36 k.p.a., tj. sytuacja, w której organ zawiadamia stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie. W rozpatrywanej sprawie, organ nie zawiadamiał strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, a zatem nie był zobowiązany do jej pouczenia o prawie wniesienia ponaglenia. W przedmiotowej sprawie powyższy warunek nie został spełniony. Z treści odpowiedzi na skargę organu nie wynika, ażeby przez wniesieniem skargi do Sądu skarżący wniósł takie ponaglenie, zaś na wezwanie Sądu, czy przed wniesieniem skargi skarżący wyczerpał środek zaskarżenia poprzez wniesienia ponaglenia do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, skarżący oświadczył jedynie, że o prawie wniesienia przedmiotowego ponaglenia nie został pouczony przez organ. W ustalonym stanie faktycznym uznać zatem należy, że skarżący nie wyczerpał zatem trybu opisanego w art. 37 k.p.a., skutkiem czego jego skarga wniesiona do Sądu jest niedopuszczalna. Następstwem niedopuszczalności skargi jest jej odrzucenie z racji niemożliwości przyjęcia skargi przez sąd do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Dopiero bowiem wyczerpanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (tj. przed właściwymi organami administracji publicznej) może otworzyć skarżącemu drogę do skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Na marginesie, odnosząc się do zarzutu podejmowania bezprawnych działań przez Starostę i powołania się w tym zakresie na art. 241 k.p.a wyjaśnić należy, że czynności podejmowane przez organy administracji publicznej w trybie przepisów działu VIII ustawy k.p.a. odnoszące się do skarg i wniosków nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 § 2 pkt 1-9 P.p.s.a. i nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Tryb skargowy i wnioskowy został uregulowany jako jednoinstancyjne postępowanie uproszczone, w którym organy administracji publicznej nie wydają rozstrzygnięć, a jedynie zawiadamiają skarżącego o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi lub wniosku. W przypadku złożenia wniosku na podstawie art. 241 i nast. k.p.a. do właściwego organu administracji publicznej, stronie nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na wynik tego postępowania, ani na bezczynność organu w tym przedmiocie, a jedynie prawo wniesienia skargi do właściwego organu w trybie określonym w rozdziale 3 działu VIII k.p.a. (art. 246 § 1 K.p.a.). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.