II SAB/Sz 166/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w następującym składzie: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk Meder po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. S. na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. w przedmiocie podjęcia uchwały postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 5 czerwca 2022 r. (data stempla pocztowego - 6 czerwca 2022 r.) W. S. wystąpił, za pośrednictwem Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S., ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność wskazanego organu w przedmiocie podjęcia uchwały w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego o zwolnienie z opłat za aplikację radcowską w 2015 r. W uzasadnieniu skargi wnoszący ją wskazał, że w dniu 25 stycznia 2015 r. wystąpił do organu o zwolnienie z całości opłaty rocznej za szkolenie (aplikację radcowską), a w przypadku gdyby zwolnienie z opłaty rocznej za szkolenie okazało się niemożliwe, wystąpił o zwolnienie w części tej opłaty w stopniu najwyższym z możliwych. Jak argumentował skarżący, brak działania ze strony organu w przewidzianym terminie skutkował ponagleniem i skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skarżący powoływał się na uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 176/21 oddalającego skargę kasacyjną organu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt II SAB/Sz 60/20. Jak wskazał skarżący ww. wyrokiem Sąd I instancji zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 25 stycznia 2015 r. w terminie 30 dni od d dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. We wskazanym wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd ten wymierzył organowi grzywnę oraz zasądził na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Skarżący podniósł, że pomimo powyższego, jak dotąd nie doszło do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 25 stycznia 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, a z ostrożności o jej oddalenie. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie skarga jest niedopuszczalna, bowiem zostało podjęte rozstrzygnięcie. Organ podniósł, że wbrew twierdzeniom skarżącego, zastosował się organ do prawomocnego wyroku WSA w Szczecinie sygn. akt II SAB/Sz 61/20. W wykonaniu wskazanego wyroku, organ podjął uchwałę z dnia 10 czerwca 2021 r. w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego opłaty za aplikację radcowską. Uchwała ta jest ostateczna. Wskazując na pogląd przedstawiony w uzasadnieniu uchwały NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, organ podniósł, że skarga na bezczynność jest niedopuszczalna z tego względu, że skarżący złożył ją już po tym, jak rozstrzygnięcie w jego sprawie stało się ostateczne. Skarżący wniósł wprawdzie odwołanie od wskazanej uchwały z dnia [...] czerwca 2021 r., jednak Prezydium Krajowej Radcy Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W pouczeniu do tej uchwały wskazano, że służy od niej skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na uchwałę organu z dnia [...] czerwca 2021 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2021 r. Sąd I instancji odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu. Kolejny wniosek skarżącego w tym samym przedmiocie Sąd I instancji odrzucił postanowieniem z dnia 25 stycznia 2022 r. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2022 r. sygn. akt II GZ 77/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na ww. postanowienie Sądu I instancji. Zdaniem organu, powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie (uchwała o umorzeniu postępowania) jest ostateczne, tak więc skarga na bezczynność jest niedopuszczalna. Wobec argumentacji skarżącego przedstawionej w ponagleniach, że umorzenie postępowania nie stanowi rozstrzygnięcia sprawy, organ stwierdził, iż w sprawie skargi na bezczynność kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do ustalenia czy organowi można przypisać stan bezczynności. Według organu, nie ma żadnych wątpliwości, że organ podjął uchwałę w sprawie po uprawomocnieniu wyroku stwierdzającego bezczynność organu w sprawie o sygn. akt II SAB/Sz 61/20. Potwierdził to również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, oddalając skargę złożoną przez skarżącego na niewykonanie wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 1263/21. W dalszej części odpowiedzi na skargę organ przedstawił argumentację obejmującą bezprzedmiotowość postępowania z wniosku skarżącego o zwolnienie z opłaty za aplikację radcowską. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga okazała się niedopuszczalna. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Ma to miejsce wówczas, gdy wcześniej złożona skarga, w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami, jest rozpoznawana merytorycznie lub nastąpiło już wcześniejsze merytoryczne prawomocne rozpoznanie skargi (res iudicata), w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi podmiotami. Tożsamość podmiotowa to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw i obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych prawa i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. W przypadku ustalenia, że sprawa "o to samo" między tymi samymi stronami została już rozstrzygnięta, sąd administracyjny zobowiązany jest do odrzucenia skargi. Z wyżej wskazaną sytuacją mamy do czynienia na gruncie tej sprawy, czyli w odniesieniu do skargi skarżącego z dnia 5 czerwca 2022 r. na bezczynność Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 25 stycznia 2015 r. o zwolnienie skarżącego z opłaty za aplikację radcowską za 2015 r. Przedmiot tej skargi jest bowiem tożsamy ze skargą na ten sam organ w przedmiocie rozpoznania tego samego co wyżej wniosku, złożonego przez tego samego skarżącego, co w sprawie rozpoznanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie o sygn. akt II SAB/Sz 61/20. W sprawie o wskazanej sygnaturze Sąd wyrokiem z dnia 22 października 2020 r. zobowiązał w pkt I sentencji wyroku ww. organ do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 25 stycznia 2015 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w pkt II sentencji wyroku Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 złotych (pkt III sentencji wyroku). Ponadto Sąd przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 500 złotych (pkt IV sentencji wyroku). Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt II GSK 176/21 oddalił skargę kasacyjną organu od ww. wyroku Sądu I instancji. Powyższe oznacza, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność jest tożsama zarówno pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym ze skargą rozpoznaną prawomocnym wyrokiem z dnia 22 października 2020 r. w sprawie sygn. akt II SAB/Sz 61/20 i jako taka jest niedopuszczalna w świetle art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Wobec argumentacji skarżącego, że jego wniosek nie został dotąd rozpoznany, wyjaśnić należy, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona – zgodnie z art. 154§ 1 p.p.s.a., po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Przyjęcie natomiast, że po stwierdzeniu prawomocnym wyrokiem bezczynności organu i następującej po wydaniu wyroku dalszej bezczynności stronie przysługuje prawo do wniesienia nowej skargi na bezczynność, tym razem bezczynność mającą miejsce po wydaniu prawomocnego orzeczenia, powodowałoby, że instytucja wniesienia skargi na niewykonanie wyroku stwierdzającego bezczynność i zobowiązującego organ do wydania aktu administracyjnego staje się zbędna (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I OZ 271/22). Jak wynika to z akt sprawy, skarżący skorzystał ze wskazanego sposobu kwestionowania bezczynności organu po wydaniu wyroku, bowiem wniósł skargę na niewykonanie ww. wyroku sądowego, zarejestrowaną pod sygn. akt II SA/Sz 1263/21. W sprawie tej Sąd skargę skarżącego oddalił, wskazując w uzasadnieniu wyroku, że organ podjął uchwałę w przedmiotowej sprawie po uprawomocnieniu się wyroku stwierdzającego bezczynność organu w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 25 stycznia 2015 r. umarzając postępowanie w sprawie zwolnienia skarżącego z obowiązku ponoszenia opłaty za aplikację radcowską. Niezależnie od powyższego należy na gruncie sprawy uwzględnić niedopuszczalność skargi wobec stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, zgodnie z którym, wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania, poprzez wydanie decyzji ostatecznej, stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Za taką niedopuszczalną należy uznać skargę wniesioną na bezczynność czy przewlekłość organu, do sądu administracyjnego już po wydaniu przez organ administracji rozstrzygnięcia kończącego ostatecznie sprawę administracyjną. Z przesłanych przez organ akt postępowania wynika, że sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego z dnia 25 stycznia 2015 r. o zwolnienie skarżącego z obowiązku ponoszenia opłaty za aplikację radcowską, została rozpoznana uchwałą organu z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego z dnia 25 stycznia 2015 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, wskazaną uchwałę doręczono skarżącemu w dniu 30 czerwca 2021 r. Prezydium Krajowej Radcy Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania skarżącego od ww. uchwały organu I instancji. Natomiast postanowieniem z dnia 13 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 1086/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę skarżącego na ww. uchwałę organu z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...], jako skargę niedopuszczalną, tj. na decyzję organu I instancji. W świetle powyższych ustaleń, Sąd uznał, że postępowanie przed organem w sprawie objętej wnioskiem skarżącego zostało zakończone rozstrzygnięciem ostatecznym na dzień wniesienia niniejszej skargi. Konieczna jest w tym miejscu uwaga Sądu, że na gruncie art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), bezczynność zdefiniowana została jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Należy zatem przyznać trafność argumentacji organu przedstawionej w odpowiedzi na skargę, że w sprawie ze skargi na bezczynność kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do ustalenia, czy organowi można przypisać stan bezczynności. W przedmiotowej sprawie organ podjął uchwałę z dnia [...] czerwca 2021 r., która jest ostateczna. Kwestia zgodności z prawem podjęcia tej uchwały i umorzenia postępowania administracyjnego z wniosku skarżącego z dnia 25 stycznia 2015 r. wykracza poza granice niniejszej skargi. Bez wątpienia natomiast rozstrzygnięcie organu o umorzeniu postępowania administracyjnego należy zaliczyć do aktów kończących postępowanie w danej sprawie, co oznacza, że stan bezczynności organu nie istniał na dzień wniesienia skargi z dnia 5 czerwca 2022 r. Oznacza to, że niniejsza skarga okazała się niedopuszczalna także z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności ujęte łącznie, Sąd skargę jako niedopuszczalną odrzucił, o czym orzekł, jak na wstępie, stosownie do art. 58 § 1 pkt 4 i pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.