II SAB/Sz 17/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. J. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. D. J. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie sporządzenia odpisów z akt sprawy o sygn. [...]. W uzasadnieniu skargi wnoszący ją podniósł, że wielokrotnie ponaglał organ w sprawie sporządzenia i doręczenia odpisów z akt sprawy [...] Sądu Rejonowego w W.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Jak wyjaśnił organ, z ww. skargi wynika, że dotyczy braku sporządzenia i doręczenia odpisów z dokumentów zawartych w aktach [...] Sądu Rejonowego w W.. W sprawie tej skazany D. J. był oskarżony i stroną postępowania. Organ argumentował, że sprawa ta nie jest sprawą administracyjną i jako taka nie podlega jurysdykcji sądownictwa administracyjnego. Organ wyjaśnił, że skazany został wezwany do uzupełnienia swojego wniosku przez złożenie go w przewidzianej formie oraz uiszczenie stosownych opłat. Na wezwanie o uzupełnienie braków skarżący nie reagował. Na wezwanie do sprecyzowania skargi – zarządzenie Sądu z dnia [...] lutego 2022 r., skarżący w piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. wyjaśnił, że skarga na bezczynność organu została wniesiona zarówno w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, jak również art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Z bezczynnością organu, w sprawie podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej, mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. W rozpatrywanej sprawie D. J. przedmiotem skargi uczynił bezczynność Prezesa Sądu w sprawie rozpoznania wniosku o sporządzenie i doręczenie odpisów z akt sprawy karnej Sądu Rejonowego w W. pod sygn. akt [...], w której skarżący był stroną postępowania i został skazany. Na wezwanie sądowe do sprecyzowania skargi, skarżący w piśmie z dnia [...] kwietnia 2022 r. wyjaśnił, ze skarga na bezczynność organu została wniesiona zarówno w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, jak również art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie podstawową kwestią jest zatem ustalenie, czy skarżący mógł w ogóle domagać się udostępnienia dokumentów ze wskazanych akt postępowania karnego w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm.), a w konsekwencji, czy skarżącemu przysługiwało prawo zaskarżenia bezczynności organu we wskazanej sprawie. Na początku rozważań wyjaśnić należy, iż pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W świetle tych przepisów, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Mając powyższe na względzie, można uznać, iż informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna odnosi się więc do sfery faktów. Zgodnie z art. 4 ust. 3 powołanej ustawy, podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznych są zatem szeroko pojęte władze publiczne, a także podmioty dysponujące majątkiem publicznym oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Nie ulega zatem wątpliwości, że Prezes Sądu mieści się w zakresie podmiotowym stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej i jako organ władzy publicznej zobowiązany jest do udostępniania posiadanych informacji, mających charakter informacji publicznych. Akta prowadzonych przez organ spraw, bez względu na ich rodzaj i charakter, zawierają informację o jego działalności, a tym samym mają walor informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej (co wypełnia dyspozycję art. 61 Konstytucji RP). Z akt sprawy wynika, że skarżący w swym piśmie z dnia [...] grudnia 2021 r. domagał się od Prezesa Sądu sporządzenia i doręczenia odpisów z kart akt [...] sprawy karnej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W., w której to sprawie skarżący był stroną postępowania i został skazany. Żądanie skarżącego wydania dokumentów z akt sprawy karnej dotyczyło: zeznań wskazanych osób, protokołów z okazania z udziałem wskazanych osób, postanowienia o przedstawieniu zarzutów, wyjaśnień oskarżonego, aktu oskarżenia, protokołu rozprawy głównej, zawiadomień, wyroku wraz z uzasadnieniem. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze treść art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że niedopuszczalne jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, osiągalne są w innym trybie. W dalszej konsekwencji daje to podstawę do stwierdzenia, że o ile prawo do informacji jest zasadą, to jednak wyjątki od niej powinny być ściśle interpretowane. Nie tylko bowiem sama ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera ograniczenia w jej stosowaniu, ale również nie uchybia w tym względzie przepisom innych ustaw odmiennie regulującym te kwestie. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Analiza treści wniosku skarżącego z dnia [...] grudnia 2021 r. dowodzi, że złożony przez skarżącego wniosek dotyczył udostępnienia dokumentów z akt postępowania karnego w indywidulanej sprawie, w której skarżący był stroną postępowania. Stosownie do art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 534 ze zm., dalej zwanej: "k.p.k"), stronom, podmiotowi określonemu w art. 416 k.p.k., obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej i daje możność sporządzenia z nich odpisów. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2072 ze zm.), w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy części ogólnej Kodeksu karnego oraz przepisy Kodeksu postępowania karnego, z wyłączeniem art. 344a i art. 396a, z uwzględnieniem odrębności wynikających z charakteru postępowania dyscyplinarnego. Analiza przytoczonych powyżej regulacji prawnych wskazuje na odmienność trybu dostępu do informacji regulowanego ustawą o dostępie do informacji publicznej i ustawą Kodeks postępowania karnego. W ocenie Sądu, ustawy te nie pozostają ze sobą w kolizji a wręcz przeciwnie, regulują właściwy dla swojego przedmiotu tryb. Powyższa problematyka poddana została rozważaniom w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia [...] grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13 (opubl. w ONSAiWSA 2014/3/37). W uchwale tej NSA wskazał, że przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a k.p.k. oraz art. 525 k.p.c. i § 94 Regulaminu urzędowania sądów powszechnych, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 omawianej ustawy, w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania, i nie ma do nich zastosowania ustawa o dostępie do informacji publicznej. Nawiązując do powyższego Sąd podkreśla, iż w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewniony dostęp do żądanych informacji publicznych w innym trybie, wyłączone jest stosowanie trybu z ustawy o dostępie do informacji publicznej (art. 1 ust. 2 tej ustawy). Tego typu sprawa nie podlega rozstrzygnięciu w formach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a, stąd też do skarg w tym zakresie nie ma zastosowania sądowa kontrola administracji publicznej, a w konsekwencji również do skarg na bezczynność organów w tym względzie. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko judykatury, która wskazuje, że niedopuszczalne jest stosowanie przepisów u.d.i.p. wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, osiągalne są w innym trybie, bowiem o ile prawo do informacji jest zasadą, to jednak wyjątki od niej powinny być ściśle interpretowane. Nie tylko bowiem sama ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera ograniczenia w jej stosowaniu, ale również nie może uchybiać w tym względzie przepisom innych ustaw odmiennie regulującym te kwestie (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2154/11, opubl. w Lex nr 1149313). Samo zatem powoływanie się na ustawę o dostępie do informacji publicznej nie implikuje konieczności jej stosowania, jeśli z całokształtu okoliczności wynika, że skarżący ma zapewniony dostęp do żądanych informacji w innym trybie i jeżeli jest to wniosek w indywidualnej sprawie. W takim przypadku skarga na bezczynność organu w przedmiocie dostępu do informacji publicznej jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł o odrzuceniu skargi.