II SAB/Sz 18/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. M. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Sądu Rejonowego w Koszalinie w przedmiocie rejestracji pism, jawności rejestrów oraz nadzoru administracyjnego nad prawidłowością obiegu dokumentów p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Pismem z 24 sierpnia 2025 r. P. M., dalej także jako "skarżąca", wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Sądu, dalej także jako: "organ", w przedmiocie rejestracji pism, jawności rejestrów oraz nadzoru administracyjnego nad prawidłowością obiegu dokumentów. W treści skargi oraz złożonych w późniejszym czasie licznych pism procesowych skarżąca – powołując się na przepisy art. 149 i art. 61 § 3 p.p.s.a, art. 22 § 1 u.s.p., art. 45 i art. 77 Konstytucji RP, art. 6 EKPC oraz sygnalizacyjnie art. 44 k.p.c. – wniosła o stwierdzenie bezczynności organu w zakresie czynności administracyjnych: rejestracji pism, prowadzenia i jawności rejestrów PIS/EZD/PI/ADE oraz nadzoru administracyjnego nad prawidłowością obiegu dokumentów (w tym korespondencji kierowanej do [...] K. w sprawie [...] [...]), wymierzenie organowi grzywny, nakazanie natychmiastowej rejestracji wszystkich pism doręczonych do organu w okresie 31.07-22.08.2025 r., zobowiązanie organu do niezwłocznego nadania biegu wnioskowi zabezpieczającemu z 13.08.2025 r., udzielenie zabezpieczenia, zobowiązanie organu do podjęcia czynności administracyjno-nadzorczych, wydanie sygnalizacji o stwierdzonych naruszeniach, ewentualnie rozpoznać skargę jako (częściową) skargę na bezczynność w przypadku zakwalifikowania części żądań jako informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi z uwagi na jej bezzasadność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi, poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Analiza przeprowadzona przez Sąd doprowadziła do wniosku, że skarga wniesiona przez skarżącego podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), wedle którego sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne, niż określone w pkt 1-3, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Skarga na bezczynność organu jest zatem dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego lub w ramach określonych postępowań uregulowanych w ordynacji podatkowej. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Sądu w przedmiocie rejestracji pism, jawności rejestrów oraz nadzoru administracyjnego nad prawidłowością obiegu dokumentów. Należy wskazać, że tryb rozpatrywania skarg i wniosków związanych z działalnością sądów powszechnych uregulowano w ustawie z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334, dalej jako: "p.u.s.p"). Zgodnie z art. 41b § 1 p.u.s.p. organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu powszechnego, jest prezes sądu. Natomiast art. 41b § 3 p.u.s.p stanowi, że organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego, działalności prezesa sądu okręgowego - prezes sądu apelacyjnego, a działalności prezesa sądu apelacyjnego - Krajowa Rada Sądownictwa. W myśl art. 41c § 2 jeżeli skarga lub wniosek dotyczy działalności administracyjnej sądu, organ właściwy do ich rozpatrzenia, uznając skargę lub wniosek za uzasadniony, podejmuje lub zleca czynności z zakresu nadzoru nad działalnością administracyjną sądów. Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, że wniesiona przez skarżącą skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Sądu nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Skarga na działalność sądu rejonowego lub prezesa sądu rejonowego podlega bowiem rozpoznaniu na podstawie powołanych powyżej przepisów p.u.s.p. oraz wydanego na podstawie art. 41e p. u.s.p. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie skarg i wniosków dotyczących działalności sądów powszechnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 524). Dodatkowo podkreślenia wymaga, że Konstytucja RP w art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 gwarantuje każdemu prawo do sądu, stwarzając domniemanie kompetencji sądu powszechnego we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177 Konstytucji). Tym samym konstytucyjny model sądownictwa zakłada całkowitą odrębność sądownictwa powszechnego i innych sądów (np. sądów administracyjnych) oraz konieczność wyraźnego rozgraniczenia zadań i właściwości pomiędzy tymi sądami (por. postanowienie WSA w Krakowie z 16 grudnia 2025 r., III SA/Kr 1099/25). Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, ponieważ jej przedmiot nie mieści się w zakresie kognicji tego sądu, wyznaczonego treścią art. 3 p.p.s.a. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie jest właściwy do rozpoznania skargi, to należało ją uznać za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu, o czym orzeczono w pkt. 1 sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego od skargi (punkt 2 sentencji postanowienia) Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 oraz art. 232 § 2 p.p.s.a.