II SAB/Sz 20/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi R. G. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Aresztu Śledczego do rozpoznania wniosku R. G. z dnia [...] o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata W. J. kwotę [...] zł ([...]), obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Wnioskiem z dnia [...] r. R.G., na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej z dnia 6 września 2001 r. (Dz. U. Nr 112, poz. 1198), zwrócił się z prośbą do Dyrektora Aresztu Śledczego o udostępnienie i przekazanie pocztą informacji publicznej w zakresie : 1. Kto wyraził zezwolenie na zamontowanie reklam prywatnych firm na murze ochronnym Aresztu Śledczego ? 2. Czy pieniądze od prywatnych firm, które reklamują się na murze Aresztu Śledczego, wpływają do Skarbu Państwa ? 3. Przedstawienia do wglądu dokumentacji z wpływu należności pieniężnych do Skarbu Państwa z reklam. W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor Aresztu Śledczego, pismem z dnia 3 grudnia 2012 r., poinformował wnioskodawcę, że zawiera umowy z kontrahentami na wynajem powierzchni muru ochronnego jednostki pod tablice reklamowe, a Firmy wynajmujące wnoszą ustalone w umowach opłaty za wynajęcie powierzchni na murze. Kolejnym pismem z dnia 31 grudnia 2012 r., wystosowanym w odpowiedzi na monit R.G., organ poinformował wnioskodawcę, że w wyniku czynności wyjaśniających ustalono, że jego wniosek został załatwiony. Pismem z dnia 21 stycznia 2013 r. R.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia 21 listopada 2012 r. żądając w niej zobowiązania organu do udzielenia odpowiedzi na wniosek bądź wydania decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej oraz ukarania organu grzywną na podstawie art. 23 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego poprzez : - nie udzielenie wnioskowanej informacji pomimo istnienia ustawowego obowiązku wynikającego z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, - nie przekazanie żądanych informacji pomimo ustawowego nakazu z art. 6 ust. 1 pkt f i pkt c i art. 6 ust. 2 ww. ustawy, - nie wydanie decyzji o odmowie udzielenia informacji w sytuacji gdy taki obowiązek wynika z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zdaniem skarżącego, odpowiedź organu z dnia 3 grudnia 2012 r. nie stanowi odpowiedzi na jego wniosek o udzielenie informacji publicznej, ponieważ nie dotyczy tematu wskazanego w pytaniach w nim zawartych. Zgodnie z przepisami prawa, organ, który nie udzielił żądanych informacji, ani też nie wydał decyzji o odmowie udzielenia takiej informacji pozostaje w zwłoce. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Aresztu Śledczego wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że informacja publiczna, której udzielił skarżącemu, zawierała zasadnicze informacje dotyczące umów najmu powierzchni muru ochronnego aresztu. Ponadto, w uzupełnieniu udzielonej informacji, organ wyjaśnił, że wynajmuje część zewnętrznej ściany muru aresztu na tablice pod plakat reklamowy. Czynsz z tego tytułu wynosi [...] zł miesięcznie, zamiast którego najemca przekazuje co miesiąc, na podstawie protokołu zdawczo-zbiorczego, na rzecz wynajmującego materiały biurowe o tej wartości. Organ dołączył do odpowiedzi na skargę jedną umowę najmu z [...] r. i aneks do tej umowy oraz protokół zdawczo-odbiorczy z [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego przepisu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny, w zakresie swojej kognicji, orzeka między innymi w przedmiocie skarg na bezczynność organów administracji publicznej. Przedmiotem skargi rozpoznawanej w niniejszej sprawie jest bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w sprawie wniosku R.G. z dnia 21 listopada 2012 r. o udzielenie informacji publicznej w zakresie szczegółowo określonym pytaniami postawionymi w tym wniosku, dotyczącymi wynajmu części powierzchni muru ochronnego Aresztu Śledczego pod tablice reklamowe. Na wstępie rozważań należy wskazać, że poza sporem pozostaje w tej sprawie kwestia, iż żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198), zwanej dalej ustawą. Tak więc przedmiotem sądowej kontroli i oceny, czy wystąpiła bezczynność organu, w sytuacji gdy miał on ustawowy obowiązek podjąć w trybie ustawy określone czynności w stosunku do wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej. Podkreślić należy, że ustawa o dostępie do informacji publicznej reguluje w sposób kompleksowy procedurę i tryb udzielania informacji publicznej oraz precyzyjnie określa obowiązki organu, do którego został złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W sytuacji gdy organ jest w posiadaniu informacji publicznej, wówczas zobligowany jest do jej udostępnienia w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, jeśli umożliwiają to środki techniczne, którymi dysponuje (art. 14 ust. 1 ustawy), a także w terminie o którym mowa w art. 13 ust. 1 tej ustawy. Według tego przepisu, udostępnienie informacji następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W razie niemożliwości dochowania tego terminu, podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2). Z kolei w razie niemożliwości udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem, na zasadzie art. 14 ust. 2 ustawy, organ powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się, co następuje w formie decyzji, do której stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 16 ust. 1 ustawy). W tej samej formie podmiot dysponujący informacją publiczną może również odmówić udostępnienia informacji z uwagi na przesłanki ograniczające jej dostępność (art. 5 ust. 1, 1a i 2 ustawy, art. 3 ust. 1 pkt 1). W sytuacji natomiast, gdy organ nie jest w posiadaniu żądanej informacji (art. 4 ust. 3) lub obowiązuje inny tryb jej udostępnienia (art. 1 ust. 2), nie ma podstaw do stosowania trybu określonego w art. 14 ust. 2 ustawy, stąd odmowa następuje w formie czynności materialno-technicznej, tj. pisma, zawierającego informację o braku możliwości zastosowania do wniosku przepisów ustawy. Przy czym informacja ta jest również informacją publiczną i winna być udzielona w określonych przepisami terminach. W kontekście powyżej powołanych przepisów, trzeba wskazać, że z bezczynnością podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, mamy do czynienia wówczas, gdy podmiot zobowiązany (organ) nie podejmuje żadnych działań wobec wniosku o udzielenie informacji publicznej lub odmawia udzielenia takiej informacji w nieprzewidzianej dla tej czynności formie prawnej, względnie nie podejmuje żadnej innej czynności uzasadnionej przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na równi z nie podjęciem przez organ określonych czynności względem wniosku o udostępnienie informacji publicznej należy traktować także udzielenie wnioskodawcy informacji innej niż ta, której oczekiwał, a także przedstawienie informacji nie będącej pełną odpowiedzią na wniosek zainteresowanego. Z tą ostatnią sytuacją, w ocenie Sądu, mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Aresztu Śledczego pismem z dnia 3 grudnia 2012 r. odpowiedział na wniosek skarżącego z dnia 21 listopada 2012 r., jednakże udzielona informacja potwierdzała jedynie fakt zawierania z kontrahentami odpłatnych umów na wynajem pod reklamy powierzchni muru ochronnego Aresztu. Organ nie odniósł się w żadne sposób do kwestii kto konkretnie wyraził zezwolenie na zamontowanie reklam, czy pieniądze wpływają do Skarbu Państwa i nie przedstawił do wglądu dokumentacji z wpływu należności pieniężnych z reklam. Udzielona skarżącemu odpowiedź nie stanowiła zatem pełnej realizacji wniosku skarżącego. Jednocześnie Dyrektor Aresztu Śledczego nie podjął innych czynności proceduralnych przewidzianych w ustawie w stosunku do tych zagadnień, które nie zostały przedstawione w odpowiedzi organu z dnia 3 grudnia 2012 r. a również objęte były wnioskiem skarżącego. Sąd stwierdził, że pomimo złożonych w odpowiedzi na skargę wyjaśnień Dyrektora Aresztu Śledczego zawierających uzupełnienie odpowiedzi organu z dnia 3 grudnia 2012 r. o informacje związane z wynajmowaniem powierzchni muru ochronnego aresztu pod reklamę, skarżącemu – jako wnioskodawcy, takich informacji Dyrektor nadal nie przedstawił. Z tego też względu nie sposób było uznać, że organ, po wniesieniu skargi do Sądu, rozpoznał, zgodnie z wymogami ustawy, przedmiotowy wniosek R.G. z dnia 21 listopada 2012 r. W zaistniałych okolicznościach sprawy, należało przyjąć, że Dyrektor Aresztu Śledczego, do dnia wyrokowania w tej sprawie, w istocie nie załatwił wniosku skarżącego w sposób wskazany w ustawie o dostępie do informacji publicznej, a więc w tym zakresie nadal pozostawał w bezczynności. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w punkcie I sentencji wyroku, zobowiązał Dyrektora Aresztu Śledczego do rozpoznania przedmiotowego wniosku, w terminie 14 dni, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponownie rozpoznając wniosek organ winien mieć na względzie poczynione wyżej uwagi Sądu. Jednocześnie Sąd uznał (o czym orzekł w pkt II wyroku), że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, albowiem wynikała z przekonania organu, że udzielając stronie odpowiedzi pismem z dnia 3 grudnia 2012 r. załatwił sprawę, o czym świadczy pismo organu z dnia 31 grudnia 2012 r. Odnosząc się do sformułowanego w skardze wniosku o ukaranie Dyrektora Aresztu Śledczego grzywną w oparciu o art. 23 ustawy, Sąd wyjaśnia, że przepis ten jest przepisem karnym, a wymierzenie grzywny w nim przewidzianej może nastąpić w ramach przeprowadzonego przez sąd powszechny postępowania w ramach procedury karnej, w związku z czym nie mógł być on zastosowany przez sąd administracyjny. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).