II SAB/Sz 205/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. A. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wszczęcia postępowania postanawia: odrzucić skargę. W dniu [...] listopada 2021 r. (data nadania skargi pocztą) A. A. (dalej jako : "Skarżąca", "Strona") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Wójta Gminy (dalej jako "Organ") w sprawie wszczęcia postępowania w przymuszenia Inwestora do przestrzegania postanowienia wg pkt I ust. 9 decyzji środowiskowej nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. w zakresie nakazu wywozu całości wytworzonej gnojowicy w przedmiotowej chlewni do biogazowni. Skarżąca wniosła o: 1) zobowiązanie Wójta Gminy do rozpoznania merytorycznie sprawy naruszenia warunków decyzji środowiskowej przez inwestora i wydania w tej sprawie decyzji administracyjnej, 2) o uznanie bezczynności Organu z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ jest to już kolejna bezczynność Wójta [...] w zakresie realizowania ustawowych obowiązków stosowania przepisów ochrony środowiska dla tej inwestycji, 3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości dwukrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Zdaniem Skarżącej Organ, który wydał na podstawie art. 20 § 1 pkt 2 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach może wezwać inwestora do wykonania obowiązku. Skarżąca podała, że w dniu [...] sierpnia 2021 r. w wyniku stwierdzenia rażącego nieprzestrzegania przez Inwestora nakazu ww. decyzji środowiskowej polegającego na bezprawnym wywożeniu wytworzonej gnojowicy na pola uprawne, złożyła wniosek o podjęcie działań w celu wymuszenia przestrzegania nałożonego nakazu. W dniu [...] października 2021 r. złożyła stosowne ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. W dniu [...] października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało postanowienie nr [...] oddalające ponaglenie. Organ uznał przedmiotowy wniosek jako uwagi wniesione w toku prowadzonego postępowania o zmianę decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Następnie Wójt [...] odmówił w postanowieniu z [...] listopada 2021 r. podjęcia czynności w sprawie, nadto Wójt [...] nie wzywał Jej do złożenia wyjaśnień i nie zastosował art. 64 § 2 k.p.a., a więc dzisiaj musi angażować Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyjaśnianie sprawy, której termin załatwienia przez Organ upływa z dniem [...] listopada 2021 r. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się postanowienie, o którym mowa w skardze, wydane przez Wójta Gminy w dniu [...] listopada 2021 r., na podstawie art. 61 a i art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735) na wniosek A. A. w sprawie kolejnych nieprawidłowości w eksploatowaniu chlewni przez Inwestora J. M. w P. , odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego. Organ uznał, iż zgodnie z art. 61a k.p.a. A. A. nie ma uprawnień do żądania wszczęcia postępowania egzekucyjnego, oceny prawidłowości postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego, nie ma także legitymacji do występowania o zawieszenie postępowania i kierowanie innych wniosków, gdyż w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest podstawy materialno-prawnej do sformułowania takiego żądania. Ponadto Organ wskazał w uzasadnieniu, że jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 25 marca 2021 r. sygn. akt II SAB/Sz 134/20, jeśli wnioskodawca domaga się interwencji Organu, a Organ nie widziałby ku temu podstaw - powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Dopiero taka aktywność Organu będzie stanowiła procesową form załatwienia sprawy, będzie eliminowała stan bezczynności, a co najważniejsze - umożliwi Stronie zakwestionowanie stanowiska Organu w sposób przewidziany prawem. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej zwanej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Według art. 3 § 2 pkt od 1 do 4 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie natomiast do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu (decyzji, postanowienia) lub nie podjął czynności (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2021 r. III SAB/Kr 164/20; Legalis). W rozpoznawanej sprawie Skarżąca w dniu [...] listopada 2021 r. nadała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie przymuszenia Inwestora do przestrzegania postanowienia pkt I ust. 9 decyzji środowiskowej nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r., żądając zobowiązania Organu do rozpoznania merytorycznie sprawy naruszenia warunków decyzji środowiskowej i wydania w tej sprawie decyzji administracyjnej. Sąd stwierdził, że opisany powyżej stan faktyczny sprawy wskazuje, że skarga na bezczynność Organu została wniesiona po zakończeniu postępowania administracyjnego na wniosek Skarżącej obejmujący żądanie wszczęcia postępowania w celu przymuszenia Inwestora do przestrzegania postanowienia pkt I ust. 9 decyzji środowiskowej nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r. w zakresie nakazu wywozu całości wytworzonej gnojowicy w przedmiotowej chlewni do biogazowni. Wskazane postępowanie zostało zakończone postanowieniem nr [...] w dniu [...] listopada 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w powyżej wskazanym przedmiocie. Zdaniem Sądu, skoro Organ rozstrzygnął postępowanie w przedmiocie wniosku Skarżącej przed wniesieniem skargi, to sąd administracyjny nie może merytorycznie orzekać w przedmiocie skargi na bezczynność. Pogląd o niemożności merytorycznego rozpoznania sprawy wynika z uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS 5/19 (ONSAiWSA 2020 r., nr 6, poz. 79). Zgodnie z uchwałą, wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Należy wyjaśnić, że formalnie uchwała ta dotyczy spraw zakończonych decyzją administracyjną, ale zawarte w uzasadnieniu uchwały rozważania mogą mieć również odniesienie do spraw zakończonych innym aktem niż decyzja administracyjna, w tym spraw zakończonych postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że pogląd: "(...) sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest, w ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowy z tego podstawowego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności". Z powyższych względów Sąd uznał skargę za niedopuszczalną z uwagi na brak stanu bezczynności Organu w sprawie przedstawionej przez Skarżącą. Trzeba zaznaczyć, że celem skargi na bezczynność nie jest samo stwierdzenie pozostawania przez organ w stanie bezczynności, lecz spowodowanie ustania tego stanu poprzez doprowadzenie do załatwienia określonej sprawy administracyjnej przez wydanie aktu (decyzji, postanowienia) lub podjęcie czynności, jednakże bez przesądzania o treści tych aktów, czy też o ich skutkach. Oznacza to, że sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność czynności załatwiających żądanie, ale bierze pod uwagę jedynie fakt, czy w danej sprawie dokonana została czynność wydania aktu (decyzji, postanowienia), (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 października 2021 r. II SAB/Ke 131/21 LEX). W rozpoznawanej sprawie obiektywnie stan bezczynności Organu ustał przed wniesieniem skargi, co należało uznać niezależnie od tego, że Skarżąca nie zgadza się z takim zakończeniem sprawy, co kwestionuje właśnie skargą na bezczynność. Nie jest bowiem dopuszczalne utożsamianie skargi na bezczynność Organu ze skargą na akt lub czynność organu (w tym przypadku postanowienie), a w konsekwencji zarzuty kierowane w stosunku do postanowienia nie mogły odnieść skutku w skardze na bezczynność Organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2021 r. III OSK 2930/21; LEX). Mając powyższe na względzie, w sytuacji gdy Skarżąca wniosła skargę na bezczynność po zakończeniu postępowania administracyjnego w sprawie, to należało uznać, że stanowi to przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wobec tego Sąd stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna i orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. o jej odrzuceniu.