II SAB/Sz 22/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Prezydenta Miasta Szczecin w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis sądowy od skargi w kwocie 100 (słownie: sto) złotych. W dniu 4 lutego 2026 r. A. S., reprezentowana przez radcę prawnego, po uprzednim wystosowaniu ponaglenia, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta S. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Z uzasadnienia skargi i akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 30 października 2024 r., nr IG.PN.7024.W.5925.2024.RK Prezydent Miasta wymierzył skarżącej karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej ulicy [...] w S. (dz. nr [...] z obrębu [...] przy posesji nr [...]), w okresie od dnia 12 czerwca 2024 r. do dnia 2 września 2024 r. (83 dni). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, decyzją z dnia 15 kwietnia 2025 r., nr SKO.N.M.472/3871/2024 uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca podniosła, że pomimo tego, iż organ I instancji otrzymał decyzję organu II instancji w lipcu 2025 r., to nie rozpatrzył sprawy, co czyni skargę na bezczynność zasadną. Prezydent Miasta w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że na skutek ponownego rozpoznania sprawy decyzją z 2 lutego 2026 r., nr IG.PN.7024.W.591.2026.RK umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie wobec skarżącej, na dowód czego przedłożył do akt administracyjnych powyższą decyzję. Z kolei w piśmie z dnia 26 marca 2026 r. oświadczył, że decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi strony 6 lutego 2026 r. i wobec niewniesienia od niej odwołania stała się ostateczna. Do pisma załączono kserokopię potwierdzenia odbioru decyzji przez pełnomocnika strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu do wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie (pkt 3), zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak naruszenia interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje na mocy art. 3 § 2 pkt 8-9 p.p.s.a. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez nich nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych oraz przewlekłość prowadzonego postępowania. W judykaturze podnosi się, że zarówno skarga na bezczynność, jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania, skierowane są przeciwko wadliwemu procedowaniu organu, w wyniku którego konkretna i indywidualna sprawa administracyjna nie jest załatwiona, bądź nie jest załatwiana. Podkreślić przy tym należy, że ocena wystąpienia każdego ze stanów pasywności organu administracji (tj. bezczynności lub przewlekłości) dokonywana jest przez sąd administracyjny każdorazowo na dzień wniesienia skargi. Stosownie do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b).W myśl § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W uchwale z 22 czerwca 2020 r. (II OPS 5/19), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. W kolejnej uchwale z 7 marca 2022 r. (II OPS 1/21) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, że również skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniach obydwu uchwał opiera się na podstawowej tezie, że wydanie aktu kończącego postępowanie administracyjne – skutkuje ustaniem stanu bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jeżeli w dacie wniesienia skargi stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania ustał, brak jest przedmiotu sprawy sądowoadministracyjnej, co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i skutkuje odrzuceniem skargi. Tutejszy Sąd w pełni aprobuje pogląd wyrażony w ww. uchwałach przyjmując, że stan bezczynności przestaje w sensie prawnym istnieć wówczas, gdy organ administracji załatwi sprawę poprzez podjęcie stosownego aktu, chociażby nawet uczynił to po wymaganym terminie. Załatwienie sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi, skutkuje zatem ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności i przewlekłości. Użyty w art. 53 § 2b p.p.s.a. termin "w każdym czasie", którym posłużył się ustawodawca, a który jest właściwy do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegany w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego, co prowadzi do wniosku, że możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności i przewlekłości, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności i przewlekłości aż do załatwienia sprawy, której bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczy (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 15 stycznia 2026 r., sygn. akt III SAB/Łd 89/25). Przy czym kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma data zakończenia przez organ prowadzonego postępowania, przez co należy rozumieć wydanie decyzji (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 20 stycznia 2026 r., sygn. akt III SAB/Łd 85/25, postanowienie NSA z 26 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 298/25). To wydanie aktu w sprawie administracyjnej sprawia, że ewentualny stan bezczynności staje się stanem historycznym, co z kolei oznacza, że skarga wniesiona w czasie, w którym bezczynność jest już takim właśnie stanem historycznym, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2026 r. sygn. akt III OSK 379/25). W niniejszej sprawie skarga na bezczynność Prezydenta Miasta została wniesiona do Sądu w dniu 4 lutego 2026 r. Jak wynika natomiast z akt administracyjnych sprawy, 2 lutego 2026 r. Prezydent Miasta wydał decyzję którą umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wobec skarżącej. W tej sytuacji, mając na uwadze stanowisko wyrażone w cytowanych uchwałach NSA stwierdzić należy, że przedmiotowej skardze nie można nadać dalszego biegu celem merytorycznego jej rozpoznania, ponieważ w dacie jej wniesienia została już wydana przez Prezydenta Miasta decyzja kończąca postępowanie dotyczące wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego za okres którego skarga na bezczynność dotyczy. Oznacza to, że nie tylko w dacie orzekania, ale przede wszystkim w dacie wniesienia skargi nie istniał już stan bezczynności, który podlegałby ocenie sądu administracyjnego. Brak możliwości stwierdzenia, że w sprawie organ administracji publicznej dopuścił się bezczynności wyklucza konsekwentnie także możliwość oceny, czy bezczynność miała charakter zwykły, czy kwalifikowany oraz wydania orzeczenia w przedmiocie nałożenia na ten organ grzywny, bądź przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że w dacie złożenia skargi pełnomocnik strony skarżącej mógł jeszcze nie wiedzieć o wydaniu decyzji (decyzja została doręczona pełnomocnikowi w dniu 6 lutego 2026 r.), a także to, że decyzja ta nie była wówczas ostateczna. Istotne znaczenie ma jedynie fakt, że 2 lutego 2026 r. ustał stan bezczynności, a tym samym skarga na bezczynność stała się niedopuszczalna. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę i stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego. Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu postanowienia są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.