II SAB/Sz 24/22

Sygn. [...] II SAB/Sz 24/22 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel, Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi S. J. na bezczynność Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, II. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii do załatwienia, w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, wniosku strony skarżącej z 17 stycznia 2021 r., III. zasądza od Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii na rzecz strony skarżącej - S. J. kwotę [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie K. z siedzibą w J. (dalej: "Strona", "Skarżący") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] (dalej "Organ") w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W dniu 17 stycznia 2021 r. Strona złożyła mailowo wniosek o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: 1. wykaz kierunku studiów I stopnia oraz I stopnia jednolitych magisterskich (stacjonarnych i niestacjonarnych) prowadzonych przez Uniwersytet [...] wraz z progami punktowymi każdego z tych kierunków z ostatniej rekrutacji (tj. minimalną liczbą punktów, która umożliwiała kandydatowi zakwalifikowanie na listę studentów danego kierunku w ostatniej przeprowadzonej rekrutacji lub jej turze); 2. liczbę studentów Uniwersytetu [...] (aktualną na dzień wpływu wniosku lub dzień udzielenia odpowiedzi – z zaznaczeniem, które podano). Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji Strona wskazała adres mailowy. Po upływie terminu do udostępnienia informacji publicznej, Strona 1 lutego 2021 r. wysłała ponaglenie, które nie przyniosło żadnego skutku. W skutek bezczynności Organu, Strona wniosła skargę do tutejszego Sądu zarzucając Organowi naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Strona wniosła wobec powyższego o: 1) zobowiązanie Organu do załatwienia wniosku z 17 stycznia 2022 r.; 2) stwierdzenia, że Organ dopuścił się bezczynności; 3) zasądzenia od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych; 4) wymierzeniu Organowi grzywny w razie stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. W odpowiedzi Organ wskazał, że wniosek wraz z adnotacją Rektora przekazano upoważnionemu pracownikowi 20 stycznia 2022 r. W tym samym czasie tzn. 20 stycznia 2022 r. z niemal identycznymi pytaniami zwrócił się do Organu inny podmiot reprezentujący portal - dostanesie.pl, jednak bez wskazania trybu udzielenia odpowiedzi w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Powyższe zapytanie wpłynęło mailowo. Organ wyjaśnił, że w wyniku dość znacznego obciążenia ilością, jak i rodzajem załatwianych spraw, ale przede wszystkim bardzo zbliżoną treścią pytań, w obu przywołanych wiadomościach mailowych, błędnie przyjęto, że odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony przez Skarżącą została udzielona w ustawowym terminie. Nadto, Organ wyjaśnił, że nie otrzymał ponaglenia, o którym wspomina Skarżący, co najprawdopodobniej wynika z awarii sytemu antyspamowego, która została odnotowana na serwerach pocztowych Skarżącej 1 lutego 2022 r. W dniu 8 lutego 2022 r. pracownik ponownie przygotował odpowiedź na wniosek z 17 stycznia 2022 r. i przesłał ją na adres Skarżącego wraz z prośbą o otrzymanie odpowiedzi. Potwierdzenie otrzymania odpowiedzi wpłynęło 9 lutego 2022 r. Pismem procesowym z 21 marca 2022 r. Skarżąca odniosła się do odpowiedzi Organu na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej "P.p.s.a."), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Według art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z § 1b - sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. § 2 art. 149 p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz Skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej, natomiast Organ wskazał, że wskazał, że nieudzielenie odpowiedzi na wniosek Skarżącego spowodowane było tym, że w tym samym czasie, tzn. 20 stycznia 2022 r., z niemal identycznymi pytaniami zwrócił się do Organu inny podmiot reprezentujący portal - [...] Organ wyjaśnił następnie, że w wyniku dość znacznego obciążenia ilością, jak i rodzajem załatwianych spraw, ale przede wszystkim bardzo zbliżoną treścią pytań, zawartych we wniosku Skarżącego i innego podmiotu, błędnie przyjęto, że odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej złożony przez Stronę została udzielona w ustawowym terminie. Jednocześnie, Organ wyjaśnił, że nie otrzymał ponaglenia, a 8 lutego 2022 r. pracownik ponownie przygotował odpowiedź na wniosek Strony z 17 stycznia 2022 r. i przesłał ją na adres Skarżącego wraz z prośbą o potwierdzenie otrzymania odpowiedzi. Potwierdzenie otrzymania odpowiedzi przez Stronę wpłynęło 9 lutego 2022 r. Skargę należało uwzględnić. Podkreślenia wymaga, że procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej: "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Określenie na czym polega bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej wymaga odniesienia się do przepisów właśnie tej ustawy. W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Innymi słowy, bezczynność organu administracyjnego można najogólniej określić jako taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa nie została załatwiona, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, a organ nie podejmuje w tym zakresie żadnych działań. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca unormował w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw. Natomiast katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 u.d.i.p. Z dalszych przepisów u.d.i.p. wynika, że udostępnianie informacji publicznej odbywa się na wniosek i winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Zdaniem Sądu, Rektor Uniwersytetu [...] jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego Jak wskazał NSA w wyroku z 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 248/12 (dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl), dyrektor szkoły publicznej jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej jako organ władzy publicznej, bowiem realizuje zadania publiczne związane z realizacją prawa każdego obywatela do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki. Wyjaśnić także należy, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. I tak, informacja może dotyczyć m.in. podmiotów zobowiązanych, w tym ich organizacji (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b u.d.i.p.) oraz zasad ich funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na podstawie wskazanych powyżej przepisów przyjąć trzeba, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone. Jak wynika z okoliczności stanu faktycznego Skarżący złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej 1. wykaz kierunku studiów I stopnia oraz I stopnia jednolitych magisterskich (stacjonarnych i niestacjonarnych) prowadzonych przez Uniwersytet [...] wraz z progami punktowymi każdego z tych kierunków z ostatniej rekrutacji (tj. minimalną liczbą punktów, która umożliwiała kandydatowi zakwalifikowanie na listę studentów danego kierunku w ostatniej przeprowadzonej rekrutacji lub jej turze); 2. liczbę studentów Uniwersytetu [...] (aktualną na dzień wpływu wniosku lub dzień udzielenia odpowiedzi – z zaznaczeniem, które podano). Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji Strona wskazała adres mailowy. W przedmiotowej sprawie Organ nie podjął żadnych czynności wskazując, że w tym samym czasie wpłynęły dwa podobne wnioski i udzielono odpowiedzi tylko na jeden z nich. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że za wniosek pisemny o udostępnienie informacji publicznej uznawać również należy przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail). Wiąże się z tym obowiązek podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej takiej konfiguracji poczty elektronicznej i takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewniony był bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań. Niewątpliwie skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania oficjalnych systemów służących do komunikacji, w tym poczty elektronicznej, nie mogą być zaś przerzucane na korzystających z tych systemów wnioskodawców. Jeżeli zatem wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła do adresata. Do organów administracji publicznej należy zatem takie zorganizowanie pracy, w tym obsługi technicznej poczty, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na jej adres podań, wniosków i pism, wobec prawnej dopuszczalności wnoszenia ich drogą elektroniczną (por. wyrok NSA z dnia 24 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2946/15; wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 613/17; wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II SAB/Łd 207/17 i powołane tam orzecznictwo). W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że Skarżący kierując wiadomość na podany oficjalnie na stronie internetowej adres e-mail Organu skutecznie złożył wniosek, co potwierdza przedstawiony przez niego wydruk z poczty elektronicznej (k. 8 akt sądowych.). W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., to jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym, dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, że organ uchybił ustawowemu terminowi do udostępnienia wnioskowanej przez Skarżącego informacji. Z akt sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony przez skarżącego w dniu 17 stycznia 2022 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej. Określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. termin udostępnienia informacji i załatwienia sprawy upłynął zatem z dniem 31 stycznia 2022 r. Organ nie udzielił Skarżącemu wnioskowanej informacji. Wyjaśnić należy również, że celem skargi na bezczynność w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania wynikającego z przepisów u.d.i.p. W ocenie Sądu, okoliczność błędnego przekonania Organu, co do udzielenia żądanej informacji (o zbliżonej treści lecz innemu podmiotowi), nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że Organ nie dopuścił się bezczynności. Zdaniem Sądu, bezczynność Organu nie miała jednak charakteru rażącego (pkt I wyroku). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać również pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, ponieważ nie wynikała z zamierzonego i uporczywego działania Organu, a najprawdopodobniej z braku wnikliwości i właściwej obsługi poczty elektronicznej pod kątem weryfikacji podmiotów, które składają wnioski drogą elektroniczną. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, nie sposób uznać, że działanie Organu nacechowane było złą wolą, bądź przypisać Organowi lekceważący stosunek do norm prawa. Mając na uwadze, że w przedmiotowej sprawie Organ udzielił jednak żądanej informacji po upływnie ustawowego terminu i dysponując potwierdzeniem odbioru tej informacji, która znajduje się w aktach, sprawy brak było podstaw do zobowiązania do rozpatrzenia wniosku Skarżącego z 17 stycznia 2022 r. Powyższe stanowiło podstawę do umorzenia postępowania sadowego w tym zakresie (pkt II wyroku). Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekł jednocześnie, jak w pkt III wyroku o kosztach postępowania. Wysokość tych kosztów obejmuje wpis od skargi uiszczony w kwocie 100 zł.