II SAB/Sz 251/22
WyrokWSA w Szczecinie2023-01-12
Skład orzekający: Jolanta Kwiecińska, Marzena Kowalewska, Bolesław Stachura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Polski Związek Działkowców (PZD) jako stowarzyszenie ogrodowe, które gospodaruje na gruntach Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego i realizuje cele użyteczności publicznej, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a w konsekwencji czy jego bezczynność w tym zakresie podlega kontroli sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Polski Związek Działkowców (PZD), w tym jego jednostki terenowe jak Rodzinne Ogrody Działkowe (ROD), jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej w ograniczonym zakresie, tj. w zakresie wykonywania zadań publicznych lub gospodarowania mieniem publicznym. Gospodarowanie gruntami uzyskanymi od Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego oraz realizacja celów użyteczności publicznej kwalifikują PZD jako podmiot objęty zakresem ustawy o dostępie do informacji publicznej. W przypadku braku reakcji na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, PZD może pozostawać w bezczynności, która podlega kontroli sądu administracyjnego na podstawie Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Stan faktyczny
Strona złożyła do Rodzinnego Ogrodu Działkowego (ROD) trzy wnioski o udostępnienie informacji publicznej dotyczące m.in. sprawozdania finansowego, umów, wydatków oraz planu zagospodarowania terenu. Po bezskutecznym upływie terminu na udzielenie odpowiedzi, strona wniosła skargę na bezczynność ROD do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA). Polski Związek Działkowców (PZD), reprezentujący ROD, wniósł o odrzucenie skargi, argumentując, że nie jest organem administracji publicznej i nie podlega kontroli sądu administracyjnego w zakresie udostępniania informacji publicznej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązał Rodzinny Ogród Działkowy im. B. do rozpoznania wniosków D. P. z dnia 26 lipca 2022 r. w terminie 14 dni od doręczenia prawomocnego wyroku, stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oraz zasądził od ROD na rzecz D. P. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Bolesław Stachura po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu [...] stycznia 2023 r. sprawy ze skargi D. P. na bezczynność [...]" w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje [...]" do rozpoznania wniosków D. P. z dnia [...] lipca 2022 r. oznaczonych nr [...], nr [...] i nr [...] w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdza, że bezczynność [...]" nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od [...]" na rzecz D. P. kwotę [...](słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. .
D. P. (dalej: "Strona", "Skarżący") wniósł skargę na bezczynność Rodzinnego Ogrodu Działkowego im. B. w S.
(dalej: "ROD [...]") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarga oparta została o następujący stan faktyczny sprawy.
W dniu 26 lipca 2022 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej Strona skierowała do ROD [...] trzy odrębne pisma (wiadomości oznaczone nr [...], nr [...] i nr [...]) zawierające wnioski o udostępnienie informacji publicznej.
W wyżej wskazanych wnioskach Strona zwróciła się kolejno o:
1) szczegółowe informacje dotyczące sprawozdania finansowego za rok 2021, w szczególności umowy z firmą odbierającą śmieci wraz z fakturami; umowy związanej z umieszczaniem reklam na terenie ROD [...] wraz z fakturami; miesięcznych wydatków na pobory prezesa, członków zarządu, sekretarza, skarbnika, gospodarzy z wyszczególnieniem stanowiska i poborów miesięcznych w roku 2021 za każdy miesiąc; wszelkich innych przychodów i rozchodów w formie szczegółowej;
2) informacje, czy infrastruktura szyldów reklamowych od ul. [...] umiejscowiona jest na terenie zgodnie z regulaminem PZD i czy odległość od napowietrznej linii energetycznej jest zgodna z normami prawnymi dotyczącymi bezpieczeństwa;
3) udostępnienie planu zagospodarowania ROD [...].
Dodatkowo Strona wskazała, że dla wyeliminowania kosztów kserowania, informacje powinny zostać przekazane na podany przez nią adres e-mail w formie elektronicznej, poprzez przesłanie skanów wszelkich dokumentów i rachunków oraz rozliczeń.
W piśmie z dnia 1 września 2022 r. Strona skierowała do Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność ROD [...] (wpływ do Sądu w dniu 5 września 2022 r.). Skarżący wniósł o zobowiązanie ROD [...] do przekazania informacji dotyczących wniosków zamieszczonych w pismach z 26 lipca 2022 r. oraz o zasądzenie od zobowiązanego kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że na skierowane żądania nie otrzymał odpowiedzi do dnia wniesienia skargi, czyli przez ponad 30 dni. Do skargi załączył oryginały pism zawierających wnioski o udostępnienie informacji publicznej oraz wydruki "zrzutów z ekranu" wiadomości elektronicznych zawierających ww. wnioski, które przesłał do ROD [...].
Odpowiedzi na skargę udzieliło, reprezentowane przez pełnomocnika profesjonalnego, ogólnopolskie stowarzyszenie ogrodowe - Polski Związek
Działkowców z siedzibą w Warszawie (dalej: "PZD"), który działa za swoją jednostkę terenową, jaką jest ROD [...], na podstawie umocowania wynikającego
z § 111 ust. 2 Statutu Polskiego Związku Działkowców uchwalonego przez XII Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Związku Działkowców w dniu 2 lipca 2015 roku ze zmianami wprowadzonymi przez XIII Krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Związku Działkowców w dniu 9 grudnia 2017 roku (tj. zarejestrowany w KRS w dniu 23 lutego 2018 r.)
- dalej: "Statut PZD".
W uzasadnieniu organ wskazał na zasady funkcjonowania stowarzyszeń ogrodowych, które regulują przepisy ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o Rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1073) - dalej: "u.r.o.d." a także przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261) - dalej: "u.p.s.". Powołał również przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r, poz. 2000 ze zm.) - dalej: "K.p.a.", w zakresie stosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz w zakresie wykonywania zadań zleconych z zakresu administracji publicznej obejmujących przyjmowanie i rozpatrywanie petycji, skarg i wniosków.
Dodatkowo organ zwrócił uwagę na przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329
ze zm.) - dalej: "P.p.s.a." w zakresie właściwości rzeczowej sądu administracyjnego do rozpoznawania skarg na działalność stowarzyszenia ogrodowego.
Zdaniem organu ani przepisy u.r.o.d. czy u.p.s., ani inne ustawy funkcjonujące w polskim systemie prawnym nie wskazują, aby Polski Związek Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe z siedziba? w Warszawie był organem administracji publicznej bądź wykonywał zadania zlecone z zakresu administracji publicznej. Tym samym w stosunku do PZD nie ma zastosowania art. 54 P.p.s.a., a działalność PZD nie podlega kontroli w toku postępowania sądowoadministracyjnego.
Organ wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a, z uwagi na to, iż przedmiotowa sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych
oraz o zasądzenie od Skarżącego na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa według norm przepisanych.
Przewodnicząca Wydziału I zarządzeniem z dnia 20 października 2022 r. zobowiązała pełnomocnika organu do nadesłania akt administracyjnych sprawy. W odpowiedzi na zobowiązanie pełnomocnik organu poinformował jednak Sąd,
że nie reprezentuje? organu a stowarzyszenie ogrodowe. Wyjaśnił również, że PZD
nie posiada i nie prowadzi akt administracyjnych sprawy, w związku z czym
nie jest w stanie wykonać zobowiązania.
W piśmie z 7 listopada 2022 r. Skarżący odnosząc się do odpowiedzi organu na jego skargę, wskazał że ROD [...] dysponuje majątkiem publicznym. Ponadto stwierdził, że sprawy z zakresu udostępnienia informacji publicznej (w tym co do bezczynności) podlegają kognicji sądów administracyjnych, także w zakresie działalności ROD.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zauważył, co następuje:
Przewodnicząca Wydziału I skierowała sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 P.p.s.a. Zgodnie z tymi przepisami sprawa w przedmiocie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej może być zatem rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju
sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej
a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast według art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a.
Zaskarżalna do sądu opieszałość organu administracji w procedowaniu może przybrać dwie postaci - bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Dla uznania jednak bezczynności lub przewlekłości konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione.
Stosowanie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych
w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może również orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
Sąd podkreśla, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., ani wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, ani ponaglenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a. (por. wyroki NSA:
z 25 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2931/16; z 30 listopada 2016 r., sygn. akt
I OSK 1692/15; z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 503/15; z 19 lutego 2014 r.,
sygn. akt I OSK 88/13).
Sąd wskazuje, że prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji, która w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania "informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne", a ponadto "informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa".
Procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa o dostępie do informacji publicznej, która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca unormował w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw.
Natomiast zgodnie z art. 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami
Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;
5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego
albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (ust. 1). Obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy
z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232, z 2020 r. poz. 568 i 2157 oraz z 2021 r. poz. 2445), oraz partie polityczne (ust. 2). Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji (ust. 3).
Jak stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2.
W myśl art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Powyższe reguły doznają pewnej modyfikacji w przypadku, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej, w ocenie jego adresata, dotyczy "informacji przetworzonej" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wiąże się to z doniosłym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej rozróżnieniem na informację publiczną "prostą" oraz "przetworzoną".
W świetle powyższego wskazać należy, że na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności możemy mówić, jeżeli w terminie wskazanym w art. 13 u.d.i.p. adresat wniosku (jako podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej) nie udostępni informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wyda decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej albo o umorzeniu postępowania (art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p.), albo nie powiadomi pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem
i nie wskaże, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu wymuszenie na organie załatwienia sprawy. Dlatego też dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi.
Przechodząc do analizy kwestii podmiotowej w okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd wskazuje, iż krąg podmiotów zobligowanych do udzielenia informacji publicznej nie jest ograniczony wyłącznie do podmiotów mieszczących się w pojęciu administracji w sensie organizacyjnym, ale obejmuje również podmioty mieszczące
się w pojęciu administracji w sensie funkcjonalnym. Podkreślić należy, że wykonywanie zadań z zakresu administracji publicznej nie należy wyłącznie do organów administracji rządowej i organów samorządu terytorialnego, lecz i do innych podmiotów nienależących do aparatu administracji publicznej, takich jak samorządy zawodowe, spółdzielnie,
spółki prawa handlowego, a nawet podmioty prywatne (por. E. Ochendowski - Prawo administracyjne, część ogólna, Toruń 1999 r.; wyrok NSA z dnia 22 marca 2019 r.,
sygn. akt I OSK 1098/17).
Na potrzeby dalszej analizy, Sąd podkreśla, że z treści Statutu PZD wynika, że PZD jest ogólnopolskim stowarzyszeniem ogrodowym, powołanym do zakładania i prowadzenia rodzinnych ogrodów działkowych oraz reprezentacji i obrony interesów swoich członków, działającym na podstawie u.r.o.d., u.p.s. oraz Statutu PZD.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd, że wymienione w art. 4
ust. 1 u.d.i.p. pojęcie "zadania publiczne" jest szersze od zakresu pojęcia "zadania władzy publicznej" i cechuje je powszechność oraz użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie (por. wyroki NSA:
z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/2010; z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1858/13; z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1098/17). Zatem każdy podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, jeśli wykonuje zadania publiczne lub dysponuje majątkiem publicznym.
Zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, PZD (również ROD, które w toku postępowania zastępowane jest przez PZD) jest podmiotem zobowiązanym na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej do udostępnienia informacji publicznej znajdującej się w jego posiadaniu,
lecz w ograniczonym zakresie. PZD realizuje cele użyteczności publicznej, a nadto gospodaruje na gruntach, które uzyskał od Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, a zatem jest podmiotem objętym działaniem u.d.i.p. (por. wyroki NSA: z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2564/16; z dnia 9 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1487/18; z dnia 26 listopada 2002 r., sygn. akt II SAB 181/02;
z dnia 30 października 2002 r., sygn akt II SAB 181/02; wyrok WSA w Gliwicach
z dnia 23 lipca 2018 r., sygn. akt IV SAB/Gl 44/18; wyrok WSA w Olsztynie
z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ol 105/17; wyrok WSA w Warszawie
z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II SAB/Wa 686/160).
Sąd podziela również pogląd wypracowany przez orzecznictwo,
że od wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. podmiotów nie można żądać innych informacji, niż z zakresu wykonywania zadań publicznych czy gospodarowania mieniem publicznym. Byłoby to bowiem nadmierną ingerencją w sferę informacyjną tych podmiotów, wykraczającą ponad standard konstytucyjny (por. wyroki NSA:
z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt I OSK 1974/14; z dnia 5 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 415/16). Tym samym należy przyjąć, że nie każda informacja będąca w dyspozycji PZD bądź odnosząca się do jego funkcjonowania jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu przez ten PZD w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, lecz tylko ta, która odnosi się do wykonywania zadań publicznych lub gospodarowania mieniem publicznym (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2245/15 i powołane w nim orzecznictwo).
Uwzględniając powyższe Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdza, że PZD (ROD [...]) jest podmiotem obowiązanym do udostępniania, będącej w jego posiadaniu, informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., lecz w ograniczonym zakresie.
Przy analizie strony podmiotowej obowiązku udzielenia informacji publicznej, należy mieć na uwadze przepisy u.r.o.d., a także Statutu PZD. PZD realizuje
cele użyteczności publicznej, nadto gospodaruje na gruntach, które uzyskał
od Skarbu Państwa lub gminy oraz stowarzyszeń ogrodowych (art. 7 u.r.o.d.).
Natomiast art. 3 i art. 4 u.r.o.d. określają podstawowe cele ROD. Pierwsza z tych regulacji zawiera katalog podstawowych celów ROD, a druga definiuje ROD jako urządzenia użyteczności publicznej, służące zaspokajaniu wypoczynkowych, rekreacyjnych i innych potrzeb socjalnych członków społeczności lokalnych poprzez zapewnienie im powszechnego dostępu do ROD oraz działek dających możliwość prowadzenia upraw ogrodniczych na własne potrzeby, a także podniesienie standardów ekologicznych otoczenia.
Sąd ponownie podkreśla, że skoro PZD (ROD) realizuje cele użyteczności publicznej, a nadto gospodaruje na gruntach, które uzyskał od Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, to jest podmiotem objętym działaniem ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przy czym od podmiotu obowiązanego na gruncie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie można żądać innych informacji, niż z zakresu wykonywania zadań publicznych czy gospodarowania mieniem publicznym. Nie każda bowiem informacja będąca w dyspozycji PZD bądź odnosząca się do jego funkcjonowania jest informacją publiczną podlegającą udostępnieniu przez ten podmiot w trybie przepisów u.d.i.p., lecz tylko ta, która odnosi się do wykonywania zadań publicznych lub gospodarowania mieniem publicznym.
Powyższe stanowi odpowiedź na pogląd zamieszczony przez pełnomocnika organu w odpowiedzi na skargę oraz w piśmie złożonym w toku postępowania. Wskazywał on bowiem, że przepisy polskiego prawa nie wskazują aby PZD był organem administracji publicznej bądź wykonywał zadania zlecone z zakresu administracji publicznej, co jak zostało przez Sąd zrozumiane przesądza o braku podstawy prawnej do prowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej działalności (bezczynności) PZD.
Co więcej pełnomocnik PZD wyraził pogląd, że nie reprezentuję organu a stowarzyszenie ogrodowe, a więc PZD nie miało obowiązku prowadzenia akt administracyjnych sprawy wywołanej przedmiotowymi wnioskami o udostępnienie informacji publicznej i takich akt nie posiada.
W tych okolicznościach, w oparciu o analizę przepisów prawa powszechnie obowiązującego, ale i Statutu PZD, Sąd stwierdza, że argumenty organu o braku kognicji sądu administracyjnego dla rozpoznania skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej są chybione.
W rozpatrywanej sprawie nie jest kwestionowana przez organ treść wniosku ani data jego wpływu – 26 lipca 2022 r. W tym dniu do organu wpłynął wniosek Skarżącego o przesłanie pocztą elektroniczną informacji opisanych w kolejnych trzech wiadomościach. Nie jest sporne również to, że informacja objęta wnioskiem nie została udostępniona Skarżącemu.
W związku z powyższym nie budzi wątpliwości, że ustawowy termin upłynął 9 sierpnia 2022 r., a organ nie dokonał żadnej czynności w sprawie, także
do dnia rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
Rację zatem należało przyznać Skarżącemu, co do zasady, że ROD [...] (PZD) jest podmiotem zobowiązanym do udzielenie informacji publicznej na zasadach i w zakresie uregulowanym w u.d.i.p. i może w wyniku braku właściwej reakcji na złożony wniosek, na podstawie tej ustawy, pozostawać w bezczynności. Bezczynność ta zaś poddaje się ocenie na podstawie przepisów P.p.s.a. i może stanowić przedmiot skargi do sądu administracyjnego.
Sąd zwraca uwagę, że w zakresie rozpoznania przedmiotowej skargi przez tut. Sąd nie mieści się przesądzająca ocena, czy żądania wynikające z wniosku o udostępnienie informacji publicznej stanowią informację publiczną podlegającą przez PZD udostępnieniu na gruncie przepisów u.d.i.p. Kwestia ta wymaga oceny, którą zobowiązany jest przeprowadzić organ, przy czym w odniesieniu do stowarzyszenia ogrodowego jakim jest PZD, informację publiczną stanowią wyłącznie te dane, które związane są z wykonywaniem zadań publicznych bądź gospodarowaniem mieniem publicznym.
Nie należy zatem pominąć okoliczności, iż złożenie wniosku w trybie u.d.i.p. ustawodawca nakłada na organ zobowiązany określone obowiązki. Organ ten winien bowiem albo udzielić takiej informacji w terminie określonym w art. 13 u.d.i.p.,
albo odmówić jej udostępnienia w trybie decyzji administracyjnej, o czym stanowi
art. 16 ust. 1u.d.i.p. lub też umorzyć postępowanie (w przypadku, o którym mowa
w art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Tylko w sytuacji, gdy żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej brak jest podstaw do wydawania decyzji i wówczas należy wnioskodawcę jedynie poinformować pismem, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 1153/03, LEX nr 299295). Zatem brak któregokolwiek ze wskazanych działań musi prowadzić do przyjęcia, że organ dopuszcza się bezczynności w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej.
Z opisaną powyżej sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Skarżący nie otrzymał bowiem żadnej odpowiedzi na skierowany do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej, co potwierdzone zostało w materiale dowodowym sprawy, w tym przez pełnomocnika organu, który stwierdził, że PZD nie jest organem i w związku z tym nie prowadził akt administracyjnych w przedmiotowej sprawie.
Dodatkowo jedynie Sąd wskazuje, iż w przypadku wątpliwości co do treści wniosku o udzielenie informacji publicznej organ może zobowiązać wnioskodawcę do sprecyzowania żądania. W takim wypadku jednak należy zastosować tryb określony w art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przedstawione wyżej argumenty prowadzą do konkluzji, że organ nie sprostał ciążącemu na nim obowiązkowi, więc skarga podlega uwzględnieniu. W związku
z tym organ winien rozpoznać wniosek Skarżącego, mając na uwadze powyższe wskazania Sądu.
Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, Sąd na podstawie
art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązuje Polski Związek Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w Warszawie Rodzinny Ogród Działkowy "B. " do rozpoznania wniosków Skarżącego z dnia 26 lipca 2022 r. oznaczonych nr [...], nr [...] i nr [...] w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy
(pkt 1 sentencji wyroku).
Uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
(pkt 2 sentencji wyroku).
Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Ocena, czy mamy do czynienia z rażącą postacią bezczynności, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami sprawy, rozpatrywanej indywidualnie. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, bezczynność PZD wynikała z błędnej interpretacji pojęcia "informacja publiczna" i zidentyfikowania ROD (PZD) jako podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że regulacje u.d.i.p. mogą powodować i niejednokrotnie powodują wątpliwości interpretacyjne, zatem wymagają dokonywania ich wykładni, a nie wyłącznie ich mechanicznego stosowania. Tak więc nawet niewłaściwa ich interpretacja czy zastosowanie, a w konsekwencji zwłoka organu, nie mogą stanowić o tym, że bezczynność w rozpoznaniu wniosku informacyjnego miała postać kwalifikowaną.
O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w wysokości 100 zł,
Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło