II SAB/Sz 26/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na bezczynność Dyrektora Gimnazjum nr [...] im. [...] w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. E.G. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika razem ze skargą na opisaną w sentencji bezczynność Dyrektora [...] w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej złożyła na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie jest w stanie uiścić należnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i jej dwóch małoletnich [...] . Wnioskodawczyni jest zatrudniona na umowę o pracę na część etatu i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie wynoszące [...] zł, ponadto z tytułu alimentów na dzieci otrzymuje miesięcznie kwotę [...] zł. Koszty utrzymania domu w którym zamieszkuje wraz z dziećmi wynoszą ok. [.. .] zł miesięcznie, z powodu chorób dzieci skarżąca ponosi dodatkowe wydatki na zakup lekarstw w wysokości ok. [...] zł miesięcznie, ponadto spłaca pożyczkę w wysokości [...] zł w ratach wynoszących miesięcznie [...] zł. Po poniesieniu powyższych wydatków na życie pozostaje kwota w wysokości ok. [...] zł i w tych okolicznościach skarżąca nie jest w stanie poczynić żadnych oszczędności w celu uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwiema[...] wieku szkolnym, nie posiada żadnych nieruchomości, ani oszczędności. Miesięczny dochód jej gospodarstwa domowego wynosi [...] zł i składa się na niego wynagrodzenie z tytułu umowy pracę wynoszące [...] zł oraz alimenty na córki w łącznej kwocie [...] zł. Miesięczne wydatki i zobowiązania finansowe to: kredyt w kwocie [...] zł. W celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, wezwaniem z dnia [...] r. starszy referendarz sądowy zobowiązał ją do przedłożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy: - oświadczenia, czyją własność stanowi dom położony w [...] oraz dołączenie kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2016, - w sytuacji wynajmu domu położonego w [...] przedłożenie kserokopii umowy jego najmu, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu z okresu ostatnich trzech miesięcy (np. gaz, prąd) oraz innych niezbędnych wydatków (np. zakup lekarstw), - zaświadczenia z zakładu pracy z podaniem wysokości wynagrodzenia uzyskanego z tytułu zatrudnienia w okresie ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia z tytułu prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej zarejestrowanej w C. w formie Spółki A. z o.o., - wyciągów lub wykazów z zestawieniem operacji z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kserokopię wyroku zasądzającego alimenty na rzecz dzieci wraz z dowodami potwierdzającymi ich płatność w okresie ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia w jakim celu skarżąca zaciągała kredyt w wysokości [...] zł oraz [...] zł i przedłożenie umów potwierdzających fakt ich zawarcia, - wyjaśnienie z jakich środków przy deklarowanej trudnej sytuacji finansowej skarżąca opłaca pomoc prawną profesjonalnego pełnomocnika oraz przedłożenie umowy zawartej przez skarżącą z pełnomocnikiem z wyboru w części obejmującej wysokość ustalonego wynagrodzenia i zasad jego płatności, ewentualnie przedłożenie pisemnego oświadczenia pełnomocnika popartego odpowiednimi dokumentami księgowymi. W sytuacji, gdy skarżąca otrzymuje tę pomoc pro bono lub jest ona w jakiś sposób "kredytowana" przez pełnomocnika z wyboru przedłożenie pisemnego oświadczenia pełnomocnika wraz z informacją, że okoliczności te są znane organom właściwego samorządu zawodowego. Powyższego wezwania starszego referendarza sądowego, skarżąca mimo upływu zakreślonego terminu nie wykonał. Starszy referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne, leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy możliwe jest tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródeł, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest podstaw prawnych do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są do końca jasne. W rozpatrywanej sprawie z uwagi na podnoszone okoliczności - bardzo niski dochód - w zestawieniu z zobowiązaniami finansowymi, kosztami miesięcznego utrzymania, faktem reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika oraz dokonanymi przez referendarza ustaleniami, o zarejestrowanej działalności gospodarczej w C. należało ustalić rzeczywistą sytuację finansową skarżącej i w tym celu została ona zobowiązana do nadesłania dodatkowych dokumentów i wyjaśnień. Stwierdzić należy, że strona uchyliła się od przedstawienia żądanych od niej informacji i dokumentów wymienionych w wezwaniu z dnia [...]r. Starszy referendarz sądowy nie jest zatem w stanie zweryfikować wiarygodności twierdzeń skarżącej, dotyczących jej sytuacji majątkowej. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05, z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.