II SAB/Sz 30/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. N. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w S. w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: odrzucić skargę. M. N. wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Oddział w S., zarzucając temu organowi bezczynność w związku z wnioskiem o ponowne przeliczenie emerytury "z uwzględnieniem zmian przepisów, jakie niosła za sobą nowelizacja ustawy z dnia 5 maja 2015 r.". Podniosła, że organ odmawia wydania decyzji o ponownym wyliczeniu emerytury, "pozostawiając rozpoznanie wniosku milczeniem". Skarżąca zainicjowała sprawę przed Sądem Okręgowym w S. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt [...]). Sąd w ramach prowadzonego postępowania zobowiązał organ do analizy akt i doręczenia decyzji. Organ tego zobowiązania nie wykonał twierdząc, że nie miał obowiązku wydawać decyzji. Według skarżącej, organ pozostaje w rażącej bezczynności i zwłoce w wydaniu przedmiotowej decyzji, bądź też (przy założeniu, że taką wydał) w zwłoce w doręczeniu tejże decyzji, czego jednak w ogóle nie uczynił. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z powodu braku wezwania organu przez skarżącą do usunięcia naruszenia prawa, ewentualnie wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności, w tym ustalenie czy skarga dotyczy przedmiotu objętego kontrolą sądu administracyjnego. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) zwanej dalej : "p.p.s.a.", bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może stać się przedmiotem skargi tylko w takim zakresie, w jakim dotyczy niewykonywania kompetencji w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. (tj. wydawania decyzji administracyjnych, określonego rodzaju postanowień oraz aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub czynności wynikających z przepisów prawa) lub w przepisach szczególnych do których odnosi się art. 3 § 2 pkt 9 i art. 3 § 3 p.p.s.a. Należy przy tym podkreślić, że w przypadku niektórych spraw kończących się wydaniem decyzji, z woli ustawodawcy ich kontrola należy do właściwości innych sądów niż sądy administracyjne. Art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm.) zawiera definicję legalną spraw cywilnych, które określa jako sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz inne sprawy, do których przepisy Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Przyjmuje się, że sprawami cywilnymi w ujęciu materialnym są sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego, opiekuńczego i prawa pracy. Natomiast sprawami cywilnymi w ujęciu formalnym są sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz inne sprawy, do których przepisy Kodeksu postępowania cywilnego znajdują zastosowanie z mocy ustaw szczególnych. Oznacza to, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych zostały pod względem formalnym zakwalifikowane przez ustawodawcę jako sprawy cywilne. Z ww. sytuacją mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy, która dotyczy bezczynności organu właściwego z zakresu ubezpieczeń społecznych w przedmiocie wydania decyzji o ponownym przeliczeniu emerytury. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.) określa: warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, zasady ustalania wysokości świadczeń oraz zasady i tryb przyznawania oraz wypłaty świadczeń (art. 1 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy). Świadczenia określone w ustawie obejmują emeryturę (art. 3 pkt 1 ww. ustawy). Organem właściwym do ustalenia świadczenia na podstawie przepisów ww. ustawy jest organ rentowy (art. 4 pkt 6 ww. ustawy), przez który należy rozumieć jednostkę organizacyjną Zakładu, określoną w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwą do wydawania decyzji w sprawach świadczeń. Zgodnie z art. 110 ust. 1 ww. ustawy, wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art. 15, z uwzględnieniem ust. 3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego. Jak wynika z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ze zm.), Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 ww ustawy). Jedynie w wypadku spraw dotyczących decyzji przyznających świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiających przyznania takiego świadczenia, decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także decyzji w przedmiocie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - wyłącza możliwość wniesienia odwołania do sądu ubezpieczeń społecznych. Należy jednak podkreślić, że przedmiotowa sprawa nie należy do tej grupy spraw. Możliwość kwestionowania bezczynności lub przewlekłości postępowania organu (ZUS) reguluje art. 4779 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, dopuszczający wniesienie odwołania do sądu ubezpieczeń społecznych także wówczas, gdy organ rentowy nie wydał decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia (żądania). W myśl art. 47714 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli odwołanie wniesiono w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy lub niewydaniem orzeczenia przez wojewódzki zespół do spraw niepełnosprawności, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ lub zespół do wydania decyzji lub orzeczenia w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Podsumowując stwierdzić należy, że skoro decyzja w przedmiocie dotyczącym ponownego przeliczenia emerytury nie podlega kognicji sądów administracyjnych, to również bezczynność lub prowadzenie przewlekłe sprawy w tym przedmiocie podlega takiemu wyłączeniu. Przedmiotowa skarga okazała się tym samym niedopuszczalna, gdyż dotyczy sprawy spoza zakresu właściwości sądu administracyjnego. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Kierując się powyższym Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, niedopuszczalną skargę odrzucił.