II SAB/Sz 34/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. na przewlekłość postępowania Wojewody Z. w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza granicami kraju postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J. B., reprezentowana przez córkę S. I., pismem z dnia 30 listopada 2017 r. wniosła skargę do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania Wojewody Zachodniopomorskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza granicami kraju. W treści skargi skarżąca wniosła o zwolnienie z opłat sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W świetle art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Nawet zatem, jeśli zachodzą przesłanki związane z trudną sytuacją materialną strony, określone w art. 246 p.p.s.a., oczywista bezzasadność skargi wyłącza możliwość przyznania stronie prawa pomocy. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić wtedy, gdy bez konieczności dokonywania gruntownej analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, jest zupełnie oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona. Wskazany przepis nie różnicuje przyczyn bezzasadności skargi, należy zatem stwierdzić, że prawo pomocy nie przysługuje zarówno w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych, jak i z przyczyn uregulowanych w przepisach materialnoprawnych (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2.; M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, str. 1034 i nast.). Oczywista bezzasadność skargi z przyczyn procesowych ma miejsce w sytuacji gdy upłynął termin do jej wniesienia, gdy strona nie wyczerpała toku instancji, czy też gdy strona nie uzupełniła braków skargi w terminie (por. post. NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 608/08, z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt I OZ 864/12, publ. na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że art. 247 p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a., w szczególności w przypadkach, gdy skarga została wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 143/14. Brak wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu jest równoznaczny z oczywistą bezzasadnością skargi w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. Uzasadnia to więc oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy z powołaniem się na ten przepis. (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2011 r., s. 805). W niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia. Strona skarżąca została wezwana do wykazania, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Z. , wyczerpała środek zaskarżenia poprzez wniesienie ponaglenia do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. W odpowiedzi na powyższe strona skarżąca nadesłała kopie następujących dokumentów: - zażalenie skarżącej z dnia 15 lutego 2017 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na przewlekłość i naruszenie prawa, na bezczynność organu administracji publicznej; -zawiadomienie SKO w S. z dnia 28 lutego 2017 r. o przekazaniu skargi J. B. na przewlekłość i naruszenie prawa oraz bezczynność organu Ministrowi Skarbu Państwa jako organowi właściwemu; -wezwanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 maja 2017 r. do sprecyzowania przez J. B. charakteru prawnego jej żądania, tj. czy składa skargę w trybie art. 227 k.p.a. na opieszałość pracowników oraz przewlekłe i biurokratyczne załatwienie sprawy czy też zażalenie na bezczynność Wojewody w trybie art. 37 k.p.a.; -odpowiedź J. B. na pismo Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 maja 2017 r., w którym skarżąca precyzuje, iż jest to skarga na opieszałość, przewlekłe biurokratyczne załatwianie sprawy, -pismo Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 maja 2017 r., kwalifikujące skargę J. B. jako skargę złożoną w trybie art. 227 k.p.a. i przekazujące do rozpatrzenia Wojewodzie. Analiza powyższych pism wskazuje, że skarżąca nie wyczerpała trybu zaskarżenia w niniejszej sprawie poprzez wniesienie środka zaskarżenia o którym mowa w art. 37 k.p.a. Stosownie do treści przepisu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść do sądu administracyjnego w przypadkach określonych w pkt 1-4a powołanego przepisu. Jednakże warunkiem dopuszczalności skargi na przewlekłość jest wyczerpanie służących stronie w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia (art. 52 p.p.s.a.), do których należy ponaglenie do organu wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, bądź na przewlekłość organu, stosownie do art. 37 k.p.a. Stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w odniesieniu do skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, musiało być poprzedzone postępowaniem przewidzianym w art. 37 k.p.a. Instytucja ponaglenia, została wprowadzona przez ustawodawcę do Kodeksu postępowania administracyjnego oraz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- z dniem 1 czerwca 2017 r. przepisami ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2017 r. poz. 935). Do dnia 31 maja 2017 r. wyczerpanie środków zaskarżenia w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłość organu następowało poprzez złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia. W przypadku skarg na bezczynność organu od dnia 1 czerwca 2017 r., wyczerpanie środków zaskarżenia następuje poprzez wniesienie przez stronę ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem stronie przysługuje prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w terminie w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) lub gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do brzmienia art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (pkt 1); do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia (pkt 2). W niniejszej sprawie, skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 maja 2017 r., w swoim piśmie z dnia 17 maja 2017 r. sprecyzowała, iż jej skarga jest skargą na opieszałość, przewlekłe, biurokratyczne załatwiane sprawy przez pracownika Z. Urzędu Wojewódzkiego w S., a więc jak słusznie zakwalifikował Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest to skarga w trybie art. 227 k.p.a. Powyższe oznacza, że skarżąca nie wyczerpała trybu zaskarżenia przewlekłości postępowania w niniejszej sprawie, gdyż jej pismo z dnia 15 lutego 2017 r. zatytułowane "zażalenie na przewlekłość i naruszanie prawa na bezczynność organu administracji publicznej" stanowiło zwykłą skargę w trybie art. 227 k.p.a., która nie stanowiła zażalenia na bezczynność z art. 37 k.p.a. Tylko takie zażalenie, (obecnie ponaglenie), stanowiłoby o wyczerpaniu przez skarżącą środków zaskarżenia o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a. jak wyjaśniono na wstępie. W tej sytuacji należy stwierdzić, że skarżąca nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia, a tym samym nie spełniła jednego z niezbędnych warunków do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, co uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu. Sąd uznał zatem, że z okoliczności niniejszej sprawy wynika oczywista bezzasadność skargi J. B., która uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy stosownie do art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji, Sąd odstąpił od przesłania skarżącej urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk "PPF") obowiązującego w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi, ze względu na bezcelowość tej czynności. Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 247 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.