II SAB/Sz 35/12
WyrokWSA w Szczecinie2012-12-06
Skład orzekający: Henryk Dolecki, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Marzena Iwankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent Miasta dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a jeśli tak, to czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził przewlekłość postępowania, ponieważ decyzja w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została wydana po ponad pięciu latach od złożenia wniosku. Organ nie wykazał, aby nadmierna zwłoka była usprawiedliwiona, a podnoszone przez niego argumenty, takie jak nowelizacja przepisów, złożenie zażalenia przez stronę czy duża liczba wniosków, nie stanowiły wystarczającego uzasadnienia. Sąd uznał, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ nie podjął istotnych czynności zmierzających do końcowego załatwienia sprawy.Stan faktyczny
Skarżący M. i J.D. złożyli wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Po upływie ponad pięciu lat, w trakcie których organ wielokrotnie przedłużał termin załatwienia sprawy, skarżący wnieśli skargę na przewlekłość postępowania, zarzucając rażące naruszenie prawa. W trakcie postępowania sądowego organ wydał decyzję przekształcającą prawo na rzecz córki skarżących, umarzając jednocześnie postępowanie wobec skarżących. Sąd rozpoznał skargę na przewlekłość.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził przewlekłość postępowania oraz stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi M. D. i J. D. na przewlekłość postępowania Prezydenta Miasta w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności I. stwierdza przewlekłość postępowania, II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
J. i M.D. pismem z dnia [...] r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania w sprawie wniosku o przekształcenie prawa wieczystego użytkowania w prawo własności działki położonej, oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], obręb [...] o powierzchni [...] m2, dla której przez Sąd Rejonowy [...] KRS prowadzona jest księga wieczysta o nr KW [...].
Jednocześnie na podstawie art. 149 zdanie drugie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wnieśli o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnili, że pismem z dnia [...] r. złożyli w Urzędzie Miasta wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości w prawo własności na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2005 r. Nr 175 poz. 1459 ze zm.). Do dnia wniesienia skargi decyzja w przedmiocie przekształcenia nie została wydana.
J. i M.D. podali, że w ciągu tego okresu organ kilkakrotnie na podstawie art. 36 § 1 i 2 K.p.a. zawiadamiał ich o niezałatwieniu sprawy w terminie. Po raz pierwszy, w drodze postanowienia z dnia [...] r., w którym wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do [...] r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że przedmiotowy wniosek nie został rozpatrzony w terminie określonym w art. 35 K.p.a. z uwagi na dużą ilość wniosków, które zostały złożone do urzędu do dnia [...] r. i nie zostały zakończone decyzjami. Wszystkie wnioski załatwiane są według kolejności wpływu, jednak w pierwszej kolejności są załatwiane wnioski złożone w oparciu o ustawę z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności oraz z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Dalej w uzasadnieniu organ wskazał, że przedłużające się rozpoznanie wniosków spowodowane było niemożnością orzekania ze względu na brak stosownych przepisów lub koniecznością przeprowadzenia w wyniku zmian przepisów dodatkowych czynności postępowania, co spowodowało zaległości w rozpatrywaniu wniosków oraz o brak możliwości nadrobienia powstałych zaległości. Organ nie wskazał jednak, jakie to dodatkowe czynności był zmuszony wykonać. Pismem z dnia [...] r. wnioskodawcy zakwestionowali przedłużenie terminu.
Następnie, w dniu [...] r. do wnioskodawców wystosowano drugie zawiadomienie o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy, a mianowicie do dnia [...] r. W uzasadnieniu organ wskazał, że przesunięcie spowodowane jest koniecznością zebrania dodatkowego materiału dowodowego, nie wyjaśniając przy tym, jakie czynności ma na myśli.
Trzecie z kolei przedłużenie terminu nastąpiło w drodze zawiadomienia z dnia [...] r. Tym razem organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień [...] r. pismem z [...] r. organ po raz czwarty przedłużył termin załatwienia sprawy do [...] r. Zawiadomieniem z dnia [...] r. wyznaczono kolejny termin załatwienia sprawy do dnia [...] r. Ostateczny termin załatwienia sprawy został wyznaczony na dzień [...]r.
Z treści skargi wynika dalej, że w dniu [...] r. wnioskodawcy złożyli zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Zażalenie zostało uznane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze za nieuzasadnione (postanowienie z dnia [...] r.).
M. i J.D. w dniu [...] r. złożyli ponownie zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania, które Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało za niezasadne (postanowienie SKO z [...]).
J. i M.D. podali, że w niniejszej sprawie organ co prawda podejmował czynności, jednak miały one charakter tylko i wyłącznie techniczny. Dlatego też, ich zdaniem, nawet jeśli uznać, że w sprawie nie nastąpiła bezczynność organu, to z całą pewnością miała miejsce przewlekłość postępowania, co właśnie było przedmiotem zażalenia.
Zdaniem wnioskodawców wielokrotne przedłużanie terminu spowodowane było brakiem należytej organizacji pracy w urzędzie "duża ilość wniosków spowodowała zaległości", co jednak nie jest dostatecznym usprawiedliwieniem dla przedłużenia postępowania. Praca organu powinna być tak zorganizowana by na bieżąco załatwiać będące w jego kompetencji sprawy. Kolejność załatwiania wniosków nie powinna mieć dla strony znaczenia, a już na pewno nie może ograniczać jej prawa do szybkiego załatwienia sprawy.
Skarżący podnieśli, że organ przedłużał termin uzasadniając to stwierdzeniem, że "konieczne jest zebranie dodatkowego materiału dowodowego", nie wskazując przy tym, jakie czynności podejmuje. Nie wskazał np. na konieczność sporządzenia operatu. Obowiązek podania przyczyn zwłoki nałożony został na organ z mocy przepisu art. 36 §1 K.p.a. i powinien być realizowany poprzez podanie konkretnych przesłanek i okoliczności, które skutkują przedłużaniem postępowania. Tak lakoniczne wskazanie, jakiego dokonał organ, w opinii skarżących, z całą pewnością nie czyni zadość powyższemu obowiązkowi i nie wyjaśnia stronie postępowania, dlaczego jej sprawa nie jest załatwiana zgodnie z kodeksowymi terminami.
J. i M.D. podkreślili, że pomiędzy złożeniem wniosku o przekształcenie, a obecnym stanem prawnym zaistniała istotna zmiana polegająca na nowelizacji uchwały Rady Miasta Szczecin Nr XX/518/08 z dnia 7 kwietnia 2008 r. w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie osobom fizycznym bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Gminy. W niniejszej sprawie wnioskodawcy zwrócili się o przekształcenie trzech sąsiadujących nieruchomości jednocześnie. Wniosek został rozdzielony na trzy odrębne postępowania, a w efekcie tego działania po wydaniu decyzji dla jednej z działek organ stwierdził, że nie może już przyznać z uwagi na podjętą uchwałę bonifikaty dla skarżących dla dwóch pozostałych nieruchomości, w tym będącej przedmiotem niniejszej sprawy.
Prezydent Miasta, udzielając odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Organ opisał przebieg postępowania w sprawie, a następnie odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wskazał, że w toku postępowania administracyjnego strona na bieżąco i w sposób wyczerpujący była informowana
o terminie załatwienia sprawy i przyczynach przesunięcia terminu. Od momentu wpływu wniosku o przekształcenie organ podejmował niezbędne czynności, mające na celu pozytywne załatwienie sprawy. Sprawa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieodzownie wiąże się bowiem z postępowaniem dotyczącym terminów zabudowy i aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego, które prowadzone były równolegle.
Organ wyjaśnił dalej, że w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wykonywał szereg czynności, jednakże przedłużające się rozpoznanie sprawy w znacznej części spowodowane było niemożnością orzekania ze względu na brak stosownych przepisów. Konieczność przeprowadzenia, w wyniku zmian przepisów, odpowiednich czynności i przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, z uwagi na konieczność zebrania dodatkowego materiału dowodowego. Opóźnienia spowodowane były z przyczyn niezależnych od organu.
Prezydent podkreślił, że do terminów określonych w art. 35 K.p.a. nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności (np. przeprowadzenia procedury przetargowej), okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z przyczyn niezależnych od organu albo z winy strony.
Następnie, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GPP 1/10 wskazał, że o nieuzasadnionej zwłoce (przewlekłości postępowania) można mówić wówczas, gdy postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności administracyjnych, charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień, ale także zachowań stron, a w szczególności tej, która zarzuca przewlekłość postępowania.
W świetle powyższego Prezydent Miasta wyjaśnił, że podjął wszelkie niezbędne czynności, aby załatwić sprawę przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z wniosku M. i J.D. bez zbędnej zwłoki, jednakże termin jej zakończenia uzależniony był również od szeregu dodatkowych działań podejmowanych przez wnioskodawców (skargi, zażalenia), które nie pozostawały bez wpływu na termin załatwienia sprawy, gdyż wymagały rozpatrzenia przez organy wyższego stopnia i sądy administracyjne.
Na koniec organ, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych zaprezentował stanowisko, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi nawet wówczas, gdy orzeczenie organu zapadło z naruszeniem terminu przewidzianego do jego podjęcia. Jeżeli więc w toku postępowania sądowego, a przed dniem orzekania, organ wydał akt administracyjny, to mimo istniejącej zwłoki w załatwieniu sprawy postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu.
Organ podał nadto, że decyzją z dnia [...] r. orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...]przy ul. [...], oznaczonej numerem działki [...] na rzecz S.D., natomiast tą samą decyzją postępowanie wobec M. i J.D. umorzył. W tej sytuacji postępowanie ze skargi na przewlekłość stało się bezprzedmiotowe i winno skutkować jego umorzeniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Na podstawie przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r. ( Dz.U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a., bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów administracji podlega kontroli sądowej, jeżeli polega ono na braku wydania decyzji administracyjnej, niektórych kategorii postanowień, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, względnie pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. Z kolei w myśl art. 149 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec
z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania M. i J.D. wnieśli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta w sprawie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o powierzchni [...] m2, dla której Sąd Rejonowy [...] prowadzona jest księga wieczysta Nr KW [...]. Skarżący domagali się stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Na podstawie akt administracyjnych sprawy Sąd ustalił, że wniosek skarżących z dnia [...] r. został załatwiony po dniu wniesienia skargi. M. i J.D. w dniu [...] r. darowali działkę nr [...]córce S.D. ( akt notarialny z dnia [...] r. Repertorium A numer [...] - umowa darowizny zawarta przed notariuszem Z.C.), natomiast w dniu [...] r. organ decyzją Nr [...] odpłatnie przekształcił prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz S.D., natomiast w stosunku do M. i J.D. postępowanie umorzył.
W dacie złożenia skargi małżonkowie D. nie byli zatem ani użytkownikami wieczystymi działki nr [...], ani też jej właścicielami, bowiem prawo to przysługiwało ich córce S.D.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wydania decyzji w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Jakkolwiek postępowanie to zakończyło wydanie decyzji na rzecz innej osoby aniżeli wnioskodawcy, albowiem po upływie ponad pięciu lat od złożenia wniosku skarżący zbyli działkę na rzecz innej osoby, to jednak rozpoznanie kwestii przewlekłości postępowania w odniesieniu do skarżących nie traci na aktualności. Rzeczą Sądu jest dokonanie oceny, czy postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem małżonków D. było prowadzone opieszale, niesprawnie lub nieskutecznie. W istocie nie ma znaczenia, czy decyzja w sprawie przekształcenia została już przez organ wydana, czy też to, że dotyczy ona innego podmiotu niż skarżący. Wydanie rozstrzygnięcia nie zwalnia bowiem Sądu z obowiązku dokonania oceny sprawności postępowania na dzień wniesienia skargi. Wnioskującym o zbadanie przewlekłości może być bowiem ten podmiot, który w związku z prowadzonym z jego udziałem postępowaniem administracyjnym doświadczył opieszałego, niesprawnego czy nieskutecznego działania w jego sprawie.
Małżonkowie D. domagali się stwierdzenia przewlekłości prowadzonego z ich wniosku postępowania, która zdaniem skarżących miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie skarżących wielokrotne przedłużanie terminu załatwienia sprawy przez organ było spowodowane brakiem należytej organizacji pracy w Urzędzie Miasta, co jednak nie jest dostatecznym usprawiedliwieniem dla przedłużania postępowania. Również ich zdaniem stwierdzenie organu, że "konieczne jest zebranie dodatkowego materiału dowodowego" bez wskazania zakresu podejmowanych czynności, przedłużanie postępowania ze względu na złożenie przez skarżących zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, czy zmianę przepisów prawa dotyczących przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, nie usprawiedliwiało prowadzenia postępowania w sposób przewlekły.
Przedmiotem rozpoznania jest zatem ustalenie, czy Prezydent Miasta dopuścił się przewlekłości w prowadzeniu postępowania z wniosku M.
i J.D. o przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.
o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.).
Z zasad ogólnych postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 K.p.a.). maja również obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia sprawy i końcowego jej załatwienia (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.).
W polskim systemie prawnym środkami mającymi na celu dyscyplinowanie organów administracji do zachowania terminów proceduralnych określonych
w Kodeksie postępowania administracyjnego są : zażalenie określone w art. 37 K.p.a., a następnie skarga na bezczynność organu oraz skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania, składane do sądów administracyjnych na podstawie 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. W przeciwieństwie do skargi na bezczynność organu, skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania jest instytucją nową, wprowadzoną do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a, z dniem 11 kwietnia 2011 r. ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6 poz. 18). Nowela grudniowa nie określa na czym polega "przewlekłe prowadzenie postępowania". Ustawodawca w obrębie przepisów normujących "bezczynność" dodał nie znane poprzedniemu stanowi prawnemu pojęcie "przewlekłości" , jednak nie zdecydował się na jego zdefiniowanie. W tej sytuacji ocena, czy w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki umożliwiające stwierdzenie przewlekłości postępowania administracyjnego oraz czy przewlekłość ta miała charakter przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa należy do sądu rozpoznającego skargę w tym zakresie.
Punktem wyjścia do dokonania prawidłowej oceny skarżonego postępowania administracyjnego, któremu strona zarzuca rażącą przewlekłość jest dokonanie wykładni przepisu art. 149 P.p.s.a z punktu widzenia zawartych w nim instytucji bezczynności i przewlekłości.
Mając na uwadze treść przytoczonego wyżej art. 149 P.p.s.a, stwierdzić należy,
ze przepis ten odróżnia dwie niezależne od siebie instytucje: bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. Każda z nich ma inne zadanie, inny jest cel jej zastosowania i zakres ochrony, której strona może domagać się od sądu administracyjnego.
Rozgraniczając zakres skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania, zauważyć trzeba, że nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymaga reinterpretacji pojęcia "bezczynności", poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Tak wyodrębniona skarga na przewlekłość postępowania, dotyczy sytuacji innych niż formalna bezczynność organu (nie wydanie w terminie rozstrzygnięcia).
Wydanie przez organ administracyjny na dzień orzekania przez Sąd żądanego rozstrzygnięcia sprawy czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, lecz nie zwalnia to Sądu z obowiązku zbadania, czy w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, a następnie oceny, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z dnia 7 lipca
2012 r. II OSK 1031/12, publ. http:// orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszego postępowania należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie doszło do przewlekłości, o której mowa
w art. 149 P.p.s.a.
Jak już wyżej Sąd wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, że decyzja
w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości została wydana po upływie ponad pięciu lat od dnia złożenia wniosku. Organ wprawdzie podejmował działania w sprawie i informował skarżących o kolejnych terminach załatwienia sprawy, jednakże analizując uzasadnienie przedłużania terminu nie wskazuje, by tak nadmierna zwłoka w załatwieniu wniosku była usprawiedliwiona. W toku postępowania organ wbrew twierdzeniom wynikającym z pism kierowanych do strony nie podjął żadnych działań zmierzających do zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego, bowiem ustalenia które poczynił polegały na zasięgnięciu informacji z własnych zasobów danych (np. brak zaległości w opłatach z tytułu użytkowania wieczystego). Nie zasługuje na usprawiedliwienie zwłoka w załatwieniu sprawy ze względu na nowelizację przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. poprzez wprowadzenie zmian od 1 stycznia 2008 r., m.in. dodanie w art. 4 ust. 13 w brzmieniu: "Jeżeli nie wcześniej niż w okresie ostatnich dwóch lat przed dniem złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości była dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, dla ustalenia opłaty, o której mowa w ust. 1, przyjmuje się wartość nieruchomości określoną dla celów tej aktualizacji". Pomimo, że z treści art. 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r.
o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz niektórych innych ustaw wynikało, że do postępowań wszczętych na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, do skarżących zasady tej nie zastosowano chociaż od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji organ dwukrotnie w roku [...] dokonywał aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.
Argumentem nie do przyjęcia, który powołał organ broniąc się od zarzutu przewlekłości jest przedłużenie postępowania ze względu na występowanie przez małżonków D. z zażaleniem na bezczynność do organu wyższego stopnia.
Zdaniem Sądu nie jest dopuszczalne czynienie przez Prezydenta Miasta stronie zarzutu przyczynienia się do przewlekłości i usprawiedliwianie własnego braku działania w sytuacji, gdy strona podnosząc przewlekłość działania organu, poszukuje ochrony prawnej poprzez wnoszenie środków prawnych zwalczających nadmierne długie, niczym nie usprawiedliwione prowadzenie postępowania przez organ. Strona miała prawo takiej ochrony szukać, a prawo to wprost wynika z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W sytuacji, gdy strona zgłasza niezadowolenie z nadmiernie przedłużającego się postępowania, zadaniem organu jest dążenie do jak najszybszego załatwienia sprawy by nie narazić się na zarzut przewlekłości, a nie czynienie stronie zarzutu, że domaga się załatwienia sprawy w terminach, które gwarantuje ustawa.
Nie jest również uzasadniony zarzut organu, że przewlekłość jest m.in. skutkiem niewywiązywania się przez skarżących z obowiązków wynikających z zawartej umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste polegających na obowiązku zabudowania gruntu w umówionym terminie. Skoro Prezydent Miasta stwierdził, że strona nie wywiązuje się z obowiązków wynikających z umowy, miał prawo rozwiązania umowy, jednak z możliwości tej nie skorzystał.
Nie zasługuje również na uwzględnienie podnoszony przez organ, jako usprawiedliwienie, argument dotyczący nadmiernej ilości wniosków o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w stosunku do możliwości organizacyjnych Urzędu Miasta oraz konieczności załatwienia wniosków, które wpłynęły na podstawie ustawy z 1997 r.
W ocenie Sądu, ponad pięcioletni okres załatwiania wniosku o przekształcenie może świadczyć tylko o braku staranności w takim zorganizowaniu pracy urzędu, a co za tym idzie - zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie.
Stwierdzając w pkt II wyroku, że zaistniała w rozpoznawanej sprawie przewlekłość organu ma charakter rażącego naruszenia prawa Sąd kierował się przekonaniem, co jednoznacznie wynikało z akt administracyjnych sprawy, że organ nie wykazał, aby od dnia [...] r., tj. od dnia złożenia wniosku przez skarżących do dnia wniesienia skargi organ podjął istotne czynności zmierzające do końcowego załatwienia sprawy i rozstrzygające wniosek skarżących.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło