II SAB/Sz 39/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Wiesław Drabik po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. O. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w przedmiocie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić stronie skarżącej uiszczone tytułem wpisu sądowego od skargi 100 zł (słownie: sto złotych). 16 lutego 2026 r. S. O., dalej: ("skarżący", "strona") po uprzednim wystosowaniu ponaglenia, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: "organ") w przedmiocie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego. W piśmie z 13 kwietnia 2026 r. skarga została uzupełniona. Z uzasadnienia skargi i akt sprawy wynika, że decyzją z 13 stycznia 2026 r., nr PINB.5144.2.2024, nakazał wspólnocie Mieszkaniowej ul. M. w K. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez wykonanie robót naprawczych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, przy ul. [...] w K.. Skarżący został wymieniony jako strona postępowania, której doręcza się decyzję i decyzję odebrał 19 stycznia 2026 r. Skarżący podniósł, że postępowanie zostało wszczęte 24 stycznia 2024 r. i zakończone wyżej opisaną decyzją z 13 stycznia 2026 r. W toku postępowania organ I instancji dopuścił się długotrwałych okresów całkowitej bierności. Skarżący przedstawił szczegółowe wyliczenie zarzucanych skargą okresów przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Organ w odpowiedzi na skargę szczegółowo odniósł się do zarzucanych skargą okresów przewlekłego postępowania i stwierdził, że okoliczności takie jak: konieczność uzupełnienia zgromadzonych dowodów i ich precyzyjnej analizy, a w konsekwencji zmiany terminu zakończenia postępowania, żądanie kompletu akt sprawy w związku z prowadzonym postępowaniem przez prokuratora rejonowego na wniosek skarżącego oraz fakt wydania decyzji kończącej postępowanie w dniu 13 stycznia 2026 r. powodują, że zarzut rażącej przewlekłości postępowania we wskazanych skargą przedziałach czasowych jest nieuzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu do wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie (pkt 3), zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak naruszenia interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje, na mocy art. 3 § 2 pkt 8-9 p.p.s.a., orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez nich nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych oraz przewlekłość prowadzonego postępowania. W judykaturze podnosi się, że zarówno skarga na bezczynność, jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania, skierowane są przeciwko wadliwemu procedowaniu organu, w wyniku którego konkretna i indywidualna sprawa administracyjna nie jest załatwiona, bądź nie jest załatwiana. Podkreślić przy tym należy, że ocena wystąpienia każdego ze stanów pasywności organu administracji (tj. bezczynności lub przewlekłości) dokonywana jest przez sąd administracyjny każdorazowo na dzień wniesienia skargi. Stosownie do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b).W myśl § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W uchwale z 7 marca 2022 r. (II OPS 1/21) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził stanowisko, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu powołanej uchwały opiera się na podstawowej tezie, że wydanie aktu kończącego postępowanie administracyjne – skutkuje ustaniem stanu przewlekłego prowadzenia postępowania. Jeżeli w dacie wniesienia skargi stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania ustał, brak jest przedmiotu sprawy sądowoadministracyjnej, co uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania i skutkuje odrzuceniem skargi. Tutejszy Sąd w pełni aprobuje pogląd wyrażony w ww. uchwale przyjmując, że stan przewlekłego prowadzenia postępowania przestaje w sensie prawnym istnieć wówczas, gdy organ administracji załatwi sprawę poprzez podjęcie stosownego aktu, chociażby nawet uczynił to po wymaganym terminie. Załatwienie sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi, skutkuje zatem ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu przewlekłości. Użyty w art. 53 § 2b p.p.s.a. termin "w każdym czasie", którym posłużył się ustawodawca, a który jest właściwy do wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegany w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego, co prowadzi do wniosku, że możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą przewlekłości, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu przewlekłości aż do załatwienia sprawy, której przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczy (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 15 stycznia 2026 r., sygn. akt III SAB/Łd 89/25). Przy czym kluczowe znaczenie dla oceny dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma data zakończenia przez organ prowadzonego postępowania, przez co należy rozumieć wydanie decyzji (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 20 stycznia 2026 r., sygn. akt III SAB/Łd 85/25, postanowienie NSA z 26 marca 2025 r., sygn. akt III OSK 298/25). To wydanie aktu w sprawie administracyjnej sprawia, że ewentualny stan bezczynności staje się stanem historycznym, co z kolei oznacza, że skarga wniesiona w czasie, w którym bezczynność jest już takim właśnie stanem historycznym, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2026 r. sygn. akt III OSK 379/25). Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego podlega odrzuceniu, jeżeli została wniesiona po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono przewlekłe prowadzenie postępowania, nawet wówczas, gdy decyzja ta nie jest jeszcze ostateczna (art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 oraz art. 104 § 1 k.p.a. – por postanowienie WSA w Szczecinie z 28 czerwca 2024 r., sygn. akt II SAB/Sz 36/24). W niniejszej sprawie skarga na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. została wniesiona do Sądu w dniu 16 lutego 2026 r. Jak wynika natomiast z akt administracyjnych sprawy, 13 stycznia 2026 r. powiatowy organ nadzoru wydał decyzję, którą nakazał usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości poprzez wykonanie robót naprawczych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym. W tej sytuacji stwierdzić należy, że przedmiotowej skardze nie można nadać dalszego biegu celem merytorycznego jej rozpoznania, ponieważ w dacie jej wniesienia została już wydana przez organ pierwszej instancji decyzja kończąca postępowanie dotyczące zarzucanego skargą przewlekłego jego prowadzenia. Oznacza to, że nie tylko w dacie orzekania, ale przede wszystkim w dacie wniesienia skargi nie istniał już stan przewlekłości, który podlegałby ocenie sądu administracyjnego. Brak możliwości stwierdzenia, że w sprawie organ administracji publicznej dopuścił się przewlekłości wyklucza konsekwentnie także możliwość oceny, czy przewlekłość miała charakter zwykły, czy kwalifikowany oraz wydania orzeczenia w przedmiocie nałożenia na ten organ grzywny, bądź przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę i stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego. Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu postanowienia są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.