II SAB/Sz 41/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi M. C. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie zapewnienia transportu do placówki oświatowej i zwrot kosztów poniesionych z tytułu dowożenia dziecka do placówki oświatowej I. zobowiązuje Wójta Gminy do rozpatrzenia wniosku M.C. z dnia [...] r. w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu dziecka M.F. do Ośrodka Rehabilitacyjno - Edukacyjno - Wychowawczego w [...] w terminie 30 dni od dnia doręczenia akt administracyjnych, II. umarza postępowanie sądowe w części dotyczącej skargi na bezczynność Wójta Gminy w zakresie zapewnienia dziecku M.F. bezpłatnego transportu do Ośrodka Rehabilitacyjno - Edukacyjno - Wychowawczego w [...], III. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącej M.C. kwotę [...] zł (...) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Podaniem z dnia [...] r. M.C. wystąpiła do Wójta Gminy o zwrot kosztów przejazdu Jej syna M.F. z [...] do [...] i wyjaśniła, że dziecko jest niepełnosprawne o głębokim stopniu upośledzenia i w placówce w [...], która jest placówką właściwą do stopnia upośledzenia, realizuje obowiązek nauki. Dziecko jest dowożone przez Nią codziennie samochodem osobowym w obie strony. Do podania dołączone zostało orzeczenie Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] orzekające o potrzebie kształcenia specjalnego M.F. urodzonego [...] r., zaświadczenie wystawione przez dyrektora Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego w [...] z dnia [...] r., że M.F. jest uczniem tego Ośrodka oraz porozumienie pomiędzy Zespołem Szkół Publicznych w [...], a Ośrodkiem Rehabilitacyjno - Edukacyjno - Wychowawczym w [...] co do realizacji obowiązku szkolnego M.F. według programu szkoły specjalnej dla dzieci upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym i znacznym w tymże Ośrodku w [...]. Pismem z dnia [...]r. Wójt Gminy [...], powołując się na art. 36 § 1 Kpa, zawiadomił M. C., że w związku z toczącym się postępowaniem wyjaśniającym w sprawie zwrotu kosztów przejazdu do szkoły przedłuża termin załatwienia sprawy do dnia [...] r. Wnioskiem z dnia [...] r. M.C. wystąpiła do Wójta Gminy o zapewnienie od dnia [...] r. dowozu Jej niepełnosprawnego syna M.F. do szkoły w [...] i oświadczyła, że z dniem [...] r. nie będzie już sama dowozić dziecka do szkoły. Wójt Gminy [...] w odpowiedzi na podanie z dnia [...]r. poinformował M. C. w piśmie z dnia [...] r., że zgodnie z przedłożonymi przez Nią dokumentami, dziecko winno uczęszczać do Specjalnego Ośrodka Szkolno Wychowawczego i wyjaśnił, powołując się na art. 71 ust. 5 ustawy o systemie oświaty, że Starosta Powiatu [...] na Jej wniosek winien skierować dziecko do ośrodka zapewniającego odpowiednią formę kształcenia, wskazaną w orzeczeniu Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w [...]. Po przyjęciu do wskazanego przez Starostę ośrodka, gmina będzie dokonywać zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna środkami komunikacji publicznej w dniach, w których uczestniczyło w zajęciach ośrodka, na podstawie zawartej umowy. W piśmie tym Burmistrz ponadto zaproponował stronie zwrócenie się o wydanie skierowania do odpowiedniego SOSW, wyrażając pogląd, że zainteresowana w rzeczywistości nie jest zobowiązana do przewożenia dziecka do ośrodka w [...]. M.C. pismem z dnia [...] r. ponownie wezwała Burmistrza Gminy do zapewnienia transportu do szkoły Jej synowi zgodnie z ustawą o systemie oświaty. Jednocześnie wystąpiła o wskazanie podstaw prawnych, na których wydał swoje decyzję i odpowiedź na Jej pisma z dnia [...] r. Kolejne wezwanie do Burmistrza Gminy o zorganizowanie dowozu dziecka do szkoły M.C. wystosowała w dniu [...]r. Do pisma tego dołączyła wystawione przez Starostę skierowanie do Starosty celem zabezpieczenia na terenie Powiatu odpowiedniej formy kształcenia specjalnego 6-letniego M.F. zgodnie z orzeczeniem nr [...] Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...]. Pismem z dnia [...] r. Wójt Gminy zaproponował M.C. "w celu rozstrzygnięcia dowożenia" Jej syna do przedszkola wypłatę zwrotu kosztów przejazdu w wysokości równej wartości biletów komunikacji publicznej za przejazd na trasie [...], za okres od dnia podjęcia nauki do końca roku szkolnego . W tym celu zwrócił się do strony o przedłożenie zestawienia dni pobytu dziecka w przedszkolu potwierdzonego przez kierownika jednostki. W dniu [...] r. ( data wpływu do Urzędu Gminy w [...]) M.C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na bezczynność Wójta Gminy [...]. W skardze tej ( sporządzonej przez pełnomocnika - radcę prawnego) zarzuciła Wójtowi Gminy [...], że "przez długotrwałe uchylanie się od wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 14a ust. 4 ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329, z późn. zm. zwaną dalej "ustawą")działa z rażącym naruszeniem zasad legalizmu, praworządności i kompetencyjności. Skarżąca wniosła o zobowiązanie Wójta Gminy do uznania uprawnień M. F. do korzystania z bezpłatnego transportu organizowanego przez Gminę w zakresie postulowanym przez skarżącą i obowiązku gminy do zapewnienia transportu M. F. do jednostki oświatowej, a także do zwrotu kosztów poniesionych przez M.A. C. z tytułu dowożenia M.F. do jednostki oświatowej. Skarga zawiera również wniosek o zwrot kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że M.F., ur. [...] r., jest dzieckiem upośledzonym w stopniu umiarkowanym i nie chodzącym samodzielnie. Orzeczenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej wyklucza indywidualny system kształcenia w domu dziecka. Z art. 71 ust. Ustawy wynika, iż orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego. Dziecko musi więc uczęszczać do placówki oświatowej, w której zalecenia orzeczenia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej będą mogły być realizowane i zgodnie z ustawą jest to jedyne kryterium właściwości wyboru placówki. Najbliższa placówka oświatowa właściwa ze względu na stopień i rodzaj niepełnosprawności dziecka jest oddalona od jego miejsca zamieszkania o 42 km i znajduje się w [...]. W związku z powyższym, na mocy porozumienia zawartego pomiędzy Zespołem Szkół Publicznych w [...] ( tj. jednostką właściwą miejscowo) a Ośrodkiem Rehabilitacyjno - Edukacyjno-Wychowawczym w [...] prowadzonym przez Stowarzyszenie Na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną, Ruchową i Autyzmem, [...]r. M.F. rozpoczął realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego w placówce znajdującej się w R.W. Zgodnie z art. 14a ust. 4 ustawy, na gminie [...] spoczywa obowiązek zorganizowania dowożenia dziecka niepełnosprawnego do placówki oświatowej lub zwrotu kosztów dowozu poniesionych przez opiekunów takiego dziecka. Wyjaśniono ponadto w uzasadnieniu skargi, że [...] nie ma bezpośredniego połączenia środkami komunikacji publicznej z miejscem zamieszkania dziecka, korzystanie więc z transportu publicznego nie jest możliwe. Skarżąca zwróciła się z zażaleniem do Kuratora Oświaty w [...], który potwierdził zasadność roszczeń skarżącej i dał wyraz swojemu niezadowoleniu z uniemożliwiania przez Wójta Gminy [...] realizacji obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego przez M.F. Tymczasem Wójt Gminy w piśmie z dnia [...] r. skierował do skarżącej propozycję zwrotu kosztów przejazdu środkami komunikacji publicznej mając świadomość, że połączenie takie nie istnieje. Wójt Gminy odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Zdaniem Wójta, jak wynika to z uzasadnienia odpowiedzi na skargę, na podstawie art. 14a ustawy o systemie oświaty Gmina zobowiązana jest zapewnić bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu niepełnosprawnych dzieci do najbliższego przedszkola lub oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej. Obowiązek taki również istnieje w przypadku uczęszczania dzieci z upośledzeniem umysłowym ze sprzężonymi niepełnosprawnościami do ośrodka umożliwiającego odbycie rocznego przygotowania przedszkolnego w przedszkolu albo w oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej. Mając na uwadze powołane przepisy oraz orzeczenie przedstawione przez skarżącą, z którego wynika, ze M.F. dotknięty jest upośledzeniem umysłowym umiarkowanego stopnia - Gmina zapewnia mu dojazd do oddziału przedszkolnego w ramach sieci szkół utworzonej zgodnie z uchwałą Rady Gminy w [...], zgodnie z miejscem zamieszkania dziecka w myśl art. 14a ust. 3 ustawy o systemie oświaty i nie ciąży na niej obowiązek dowozu do placówki wybranej przez rodzica. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca wyjaśniła, że M.F. wywodzi swoje uprawnienie nie z faktu, że jest dzieckiem upośledzonym w stopniu umiarkowanym, ale z faktu, że jest dzieckiem, wobec którego orzeczono niepełnosprawności sprzężone. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga częściowo zasługuje na uwzględnienie. Jej przedmiotem jest bezczynność Wójta Gminy przejawiająca się- zdaniem skarżącej- w zaniechaniu zorganizowania dowozu niepełnosprawnego dziecka do placówki oświatowej, w której możliwa była realizacja obowiązku przygotowania przedszkolnego w stosunku do dziecka 6-letniego z orzeczonymi upośledzeniami sprzężonymi, a także w nie rozpatrzeniu wniosku o zwrot kosztów dowozu dziecka do takiej placówki realizowanego przez matkę dziecka. Należy na wstępie wyjaśnić, że z bezczynnością organu administracji publicznej, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz,. 1270 ze zm.) mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany przepisami prawa do wydania aktu, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3 lub podjęcia czynności wskazanej w art. 3 § 2 pkt 4, aktu takiego lub czynności nie podejmuje w terminie przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego, tj. w terminie wskazanym w art. 35 lub określonym w art. 36 Kpa. Z akt administracyjnych wynika, że M.C. składając wniosek o zwrot kosztów realizowanego przez siebie dowozu niepełnosprawnego, 6-letniego dziecka do szkoły z miejsca zamieszkania w [...] gm. [...] do [...], gdzie znajduje się Ośrodek Rehabilitacyjno-Edukacyjno- Wychowawczy w którym dziecko rozpoczęło wykonywanie obowiązku szkolnego od dnia [...] r. przedłożyła orzeczenie Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego do ukończenia I etapu edukacji M.F. ur. [...]r. W orzeczeniu tym w zakresie diagnozy stwierdzono, upośledzenie umysłowe umiarkowanego stopnia, a ponadto stwierdzono między innymi, że dziecko nie chodzi samodzielnie, nie sygnalizuje potrzeb fizjologicznych , mowa nie wykształcona, nie utrzymuje kontaktu wzrokowego. Zespół orzekający zalecił kształcenie specjalne według podstawy programowej kształcenia ogólnego dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym i ramowego planu nauczania stosownego do rodzaju upośledzenia w SOSW ( specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym). Wniosek skarżącej oparty był o przepis art. 14 a ust. 4 w związku z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 1996r. Nr 67, poz. 329 ze zm.). Zgodnie z art. 14 ust. 3 tej ustawy, dziecko w wieku 6 lat jest obowiązane odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolu albo w oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej. W myśl art. 14a ust. 4 ustawy, obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom 6 letnim bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej lub ośrodka umożliwiającego dzieciom, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom upośledzonym umysłowo ze sprzężonymi niepełnosprawnościami realizację obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 3 albo zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice. Zważywszy na wyżej opisaną treść przedłożonego przez skarżącą orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, nie ulega wątpliwości - wbrew odmiennym wywodom odpowiedzi na skargę - że M.F. jako 6-letnie dziecko z upośledzeniem umysłowym sprzężonym z innymi niepełnosprawnościami (szczegółowo wymienionymi w tym orzeczeniu) spełniał, w chwili wszczęcia postępowania administracyjnego wywołanego wnioskiem skarżącej, jak i w chwili wniesienia skargi do sądu administracyjnego, warunki określone w cytowanym art. 14a ust 4 ustawy o systemie oświaty. Bezsporne też jest, że w tym czasie oraz do zakończenia roku szkolnego [...] Wójt Gminy [...] ani nie zapewnił dziecku bezpłatnego transportu do Ośrodka w [...] spełniającego wymagane orzeczeniem warunki kształcenia specjalnego w ramach specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, jak też nie realizował obowiązku zwrotu kosztów wykonywanego przez matkę dowozu dziecka do tej placówki. Powyższy stan faktyczny uległ jednak zmianie w sposób mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mianowicie, od nowego roku szkolnego- jak wynika to z oświadczenia pełnomocnika skarżącej na rozprawie sądowej w dniu [...] r.- M.F. mieszka w [...] i w [...] realizuje obowiązek szkolny. Tak więc w dacie wyrokowania nie istniał już zarzucany skargą przedmiot bezczynności polegający na nie wykonywaniu przez zaskarżony organ obowiązku zapewnienia sześcioletniemu M.F. bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego ośrodka umożliwiającego realizację obowiązku polegającego na rocznym przygotowaniu przedszkolnym. Istotą skargi wnoszonej do sądu administracyjnego jest doprowadzenie do wydania przez właściwy organ administracji publicznej rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia określonej czynności . Jest oczywiste, że w obecnym stanie sprawy co do zapewnienia dziecku przez gminę transportu, cel ten stał się nieaktualny, a zatem postępowanie sądowe w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe, co skutkowało potrzebą jego umorzenia w tej części. Pozostała do rozstrzygnięcia kwestia zwrotu kosztów transport realizowanego przez matkę dziecka, czyli rozstrzygnięcie wniosku M.C. z dnia [...] r. W ocenie sądu zwrot kosztów transportu, o którym mowa w art. 14a ust 4 w związku z art. 14 ust.3 ustawy o systemie oświaty nie wymaga wydania decyzji administracyjnej i ma charakter czynności materialno-technicznej, do której między innymi odnosi się art. 3 ust. 2 pkt 4 wyżej wskazanej ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konieczność wydania w takiej sprawie decyzji administracyjnej może zaistnieć tylko wówczas, gdy organ rozpatrujący wniosek dojdzie do wniosku , że w sprawie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania w rozumieniu art. 105 Kpa lub gdy stwierdzi bezzasadność wniosku. W niniejszej sprawie Wójt Gminy ani nie podjął czynności zwrotu kosztów transportu dziecka do placówki wskazanej przez wnioskodawczynię, ani nie wydał decyzji, o jakiej mowa wyżej. Stan ten trwał w dalszym ciągu w dacie wyrokowania, a zatem w tej części skarga okazała się zasadna. Sąd administracyjny nie jest, w tym stanie bezczynności organu, uprawniony do merytorycznego rozstrzygania jak wniosek skarżącej powinien być załatwiony, skoro właściwy do rozstrzygnięcia sprawy organ administracji publicznej uchylił się od jej załatwienia, bowiem sąd nie jest powołany do zastępowania organów administracyjnych w orzekaniu. Z tych względów należało orzec jak w sentencji - co do pkt I na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (dalej P.p.s.a. ), a co do pkt II wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania oparte zostało o przepisy art. 200 i 205 § 2 i 3 P.p.s.a. Pełnomocnik skarżącej w skardze wnosił o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Na rozprawie sądowej wniosek ten rozszerzył o tyle, że domagał się także zwrotu poniesionych przez skarżąca wydatków związanych z dojazdem M.C. i Jej pełnomocnika do sądu, przy czym wykazał, że koszt przelotu samolotem z [...] do [...] i z powrotem wynosi [...] gr., a co do żądania zwrotu kosztów dojazdu skarżącej i swojego zobowiązał się przedłożyć odpowiedni spis tych kosztów "w terminie publikacyjnym". Zasądzona wyrokiem kwota obejmuje wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...] zł., wpis w kwocie [...]zł, koszt przelotu samolotem pełnomocnika z Warszawy do [...] i z powrotem ( według złożonej faktury) [...]zł. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącej wysłał do WSA w [...] dalej idący spis kosztów, jednakże przesyłka dotarła do sądu [...] r., a wiec po wydaniu wyroku.