II SAB/Sz 46/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2020 r. sprawy ze skargi Fundacji M. w K. na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Wójt Gminy dopuścił się bezczynność w rozpoznaniu w rozpoznaniu wniosku Fundacji M. z dnia 21 stycznia 2020 r., II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. oddala skargę w pozostałym zakresie, IV. zasądza od Wójta Gminy na rzecz strony skarżącej Fundacji M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] maja 2020 r., Fundacja A., złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skargę na bezczynność Wójta Gminy K., w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na jej wniosek z dnia [...] stycznia 2020 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca Fundacja wskazała, że w dniu [...] stycznia 2020 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: 1. Wykazu zobowiązań wymagalnych Gminy K. na dzień [...] stycznia 2020 r. zawierający następujące informacje: a) wobec kogo b) kwota c) dni przeterminowania d) powód nieuregulowania zobowiązania. Jako sposób i formę udostępnienia wskazano adres poczty elektronicznej wnioskodawcy: [...] Fundacja podniosła, że termin do udostępnienia przedmiotowych informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej i pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę, Wójt Gminy uznał ją za zasadną, wnosząc jednakże o stwierdzenie, iż bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym nie ziściły się przesłanki do wymierzenia organowi grzywny. Jednocześnie organ podał, że z ostrożności procesowej wnosi o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do przekazania skarżącej informacji publicznej we wskazanym zakresie, albowiem nie został spełniony wymóg wykazania szczególnego interesu publicznego, uzasadniający sporządzenie wnioskowanych danych. Wójt Gminy wyjaśnił także, że wniosek z dnia [...] stycznia 2020 r. nie został zrealizowany z powodu umieszczenia przez system poczty przychodzącej Urzędu Gminy K. informacji dotyczącej wniosku do Spamu, który regularnie jest usuwany. Z tego względu, dopiero w dniu [...] maja 2020 r. tj. z dniem otrzymania skargi na bezczynność, organ powziął informację o treści przesłanego wniosku. Po zapoznaniu się z jego treścią uznał, iż żądane przez skarżącą informacje stanowią informację przetworzoną, albowiem wymagają sporządzenia przez pracownika Urzędu Gminy, na podstawie analizy dokumentów źródłowych - finansowych (faktur i dowodów wpłat). Realizacja wniosku Fundacji wymaga ze strony pracowników Urzędu Gminy K. dokonania szeregu czynności poprzez analizę dokumentów oraz ich przetworzenie w celu uzyskania wnioskowanych danych, co wiąże się z zaangażowaniem pracowników Urzędu, którzy nie wykonywaliby w tym czasie powierzonych im bieżących obowiązków, co z kolei powodowałoby zakłócenie normalnego toku działania Urzędu i utrudnienie lub wręcz brak możliwości wykonywania bieżących zadań. W tym miejscu organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące informacji przetworzonej. Organ podniósł, że mając na względzie powyższe okoliczności, w dniu [...] czerwca 2020 r., wysłano mailowo do skarżącej wezwanie do uzupełnienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej poprzez wykazanie istnienia szczególnego interesu publicznego, uzasadniającego sporządzenie i udostępnienie wnioskowanych informacji. Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie. Tym samym, zdaniem Wójta Gminy, zobligowany jest on wydać w niniejszej sprawie decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej we omawianym zakresie. Organ wskazał, że decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej zostanie przesłana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego niezwłocznie po jej sporządzeniu i wysłaniu do skarżącej. Organ przyznał, iż w sprawie doszło do bezczynności organu, jednakże owa bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, albowiem późniejsza reakcja organu, dotycząca realizacji wniosku Fundacji, nastąpiła niezwłocznie po doręczeniu organowi przedmiotowej skargi, tj. w trybie autokontroli (art. 54 p.p.s.a.), a późniejsza jego realizacja spowodowana była wyłącznie wadliwością ustawień systemu komputerowego, nie zaś złą wolą organu. W dniu [...] czerwca 2020 r. organ przesłał do akt sprawy decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], o odmowie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżącej z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz odpowiedź skarżącej na wezwanie do uzupełnienia wniosku, w zakresie wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, uzasadniającego sporządzenie wnioskowanej informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 – j.t. ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 – j.t. ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola bezczynności przeprowadzona w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. wykazała, że skarga jest częściowo zasadna. Podkreślenia wymaga, że procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1429, dalej: "u.d.i.p."), która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. A zatem określenie, na czym polega bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, wymaga odniesienia się do przepisów właśnie tej ustawy. Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (które nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie). Przepisy ustawy nie przewidują żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej. Załatwienie wniosku może nastąpić także poprzez wydanie decyzji administracyjnej w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1). Z kolei, gdy żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej, bądź zastosowanie ma odmienny tryb dostępu do informacji lub zobowiązany podmiot nie jest w jej posiadaniu, to wniosek podlega załatwieniu poprzez pisemne powiadomienie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Zakres podmiotowy ustawy został uregulowany w art. 4 u.d.i.p. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy samorządów gospodarczych i zawodowych. Jeżeli natomiast idzie o zakres przedmiotowy, to zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Powyższy przepis koresponduje wprost z art. 61 Konstytucji RP, która przyznaje obywatelowi prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Przykładowy, otwarty katalog typowych informacji publicznych zawiera art. 6 u.d.i.p. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że o zakwalifikowaniu określonej informacji, jako podlegającej udostępnieniu, w rozumieniu u.d.i.p., decyduje kryterium rzeczowe, czyli treść i charakter informacji. W badanej sprawie skarżąca Fundacja domagała się udostępnienia informacji, które zostały poprawnie zidentyfikowane przez podmiot zobowiązany jako informacje publiczne. Nie ulega bowiem wątpliwości, że dane dotyczące wymagalnych zobowiązań Gminy K. spełniają kryteria, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2 lit f u.d.i.p., a sama gmina należy do podmiotów z kręgu wymienionego w art. 4 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Tym samym od dnia otrzymania wniosku o udostępnienie informacji rozpoczął bieg 14 – dniowy termin, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., w którym organ powinien udzielić żądanej informacji, bądź odmówić jej udzielenia. W tym miejscu należy wyjaśnić, że pod pojęciem bezczynności należy rozumieć brak reakcji i działania organu, do którego jest on zobowiązany na podstawie przepisów prawa i w terminie tymi przepisami przewidzianym. Jako bezczynność należy również zakwalifikować takie działanie organu, które nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach, inaczej mówiąc za bezczynność należy uznać nie tylko brak działania organu, ale również działanie, które zostało podjęte w sposób nieprawidłowy, na przykład organ zamiast wydać decyzję poinformował stronę o odmowie udostępnienia informacji publicznej zwykłym pismem. W badanej sprawie, przed wniesieniem skargi organ nie podjął żadnych działań w związku ze złożonym wnioskiem z uwagi na umieszczenie go w folderze Spam, a następnie usunięcie z poczty elektronicznej. Reakcja nastąpiła po upływie ustawowego terminu do udzielenia odpowiedzi, po wniesieniu skargi przez Fundację, czemu organ nie zaprzecza. Nie ulega zatem wątpliwości, że Wójt Gminy pozostawał w bezczynności, jednak w ocenie sądu bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie było bowiem intencją organu zlekceważenie wniosku, a brak jego rozpoznania związany był z działaniem skrzynki mailowej. Nie stanowi to, co prawda usprawiedliwienia dla samej bezczynności, bowiem to rzeczą organu jest zapewnienie takiego działania i kontrolowania urządzeń do przyjmowania korespondencji, aby nie do takich sytuacji jak w badanej sprawie nie dochodziło, jednak pozwala w realiach badanej sprawy uznać, że nie była ona rażąca. Nie było podstaw do odrzucenia skargi, bowiem w dacie jej wniesienia organ pozostawał w bezczynności. Późniejsze załatwienie sprawy powoduje, że nie mógł zostać uwzględniony wniosek skarżącej o zobowiązanie Wójta Gminy do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2020 r. i w tym zakresie skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. Końcowo wyjaśnić należy, że w tym postępowaniu przedmiotem rozpoznania przez sąd była bezczynność, nie zaś ostateczny sposób załatwienia sprawy przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji w drodze decyzji, której ocena zgodności z prawem może być przedmiotem odrębnego postępowania. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.