II SAB/Sz 55/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie wydania decyzji I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, II. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. dopuściło się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W dniu [...] r. A. W. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w . wniosek o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad ojcem W. W.. Burmistrz R. decyzją z dnia [...] r. nr [...] r. przyznał wnioskodawczyni specjalny zasiłek opiekuńczy w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] r. Organ przyznał również na rzecz A. W. składkę na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w okresie od [...] r. W odwołaniu od decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. , wniesionym w dniu [...] r., A. W. zakwestionowała okres, za który przyznano świadczenie. Podniosła, że zasiłek powinien zostać przyznany również za [...] r. albowiem z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] r. wynika, że niezdolność W. W. do samodzielnej egzystencji jest do dnia [...] r. W dniu [...] r. skarżąca wezwała Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. do wydania decyzji administracyjnej w związku z wniesionym odwołaniem od decyzji Burmistrza R. z dnia [...] r. W wezwaniu wskazała, że organ I instancji przekazał jej odwołanie do Kolegium w dniu [...] r. i do dnia wezwania organ odwoławczy nie wydał decyzji, jak również nie poinformował na jakim etapie znajduje się jej sprawa. Pismem z dnia [...] r. Kolegium zobowiązało A. W., na podstawie art. 136 k.p.a., do przedłożenia dowodu, że wniosek o stwierdzenie przez ZUS niezdolności do samodzielnej egzystencji jej ojca został złożony w [...] r. a nie w dniu [...] r. W dniu [...] r. do Kolegium wpłynęło pismo skarżącej z dnia [...] r. wraz z kserokopią potwierdzenia odbioru wniosku przez ZUS w dniu [...] r. W dniu [...] r. A. W. wniosła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S.. W uzasadnieniu skargi opisała dotychczasowy przebieg postępowania oraz wniosła o stwierdzenie bezczynności organu odwoławczego i wydanie decyzji uwzględniającej prawo do świadczenia za okres od dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podniósł, że skarga A. W. na bezczynność organu wpłynęła w dniu [...] r., natomiast Kolegium w dniu [...] r. rozpoznało odwołanie skarżącej i w dniu [...] r. wydało decyzję. Kolegium przyznało, że odwołanie skarżącej od decyzji organu I instancji wpłynęło w dniu [...] r. skarżąca przysłała kserokopię dowodu, którego żądał organ odwoławczy, jednakże już w dniu [...] r. złożyła skargę do sądu na bezczynność organu. Organ wyjaśnił, że ze względu na dużą ilość spraw z zakresu świadczeń rodzinnych i pomocy społecznej zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. nie zawsze jest możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Wniesiona skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2062 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kolei w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do wydania aktu administracyjnego – jak w rozpoznawanej sprawie – i, nie wydaje go w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl § 5 do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. O każdym jednak przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 1 i 2). Skarżąca zarzuca bezczynność organu w związku z niewydaniem decyzji. Niewątpliwie w chwili wniesienia skargi organ był bezczynny, jednak wskutek wydania decyzji w dniu [...] r., po wniesieniu skargi, ustąpił stan bezczynności. Należy zaznaczyć, że w postępowaniu w sprawie o bezczynność sąd nie ocenia merytorycznie sprawy, a strona niezadowolona z aktu załatwiającego sprawę co do istoty ma możliwość jego zakwestionowania w odrębnym postępowaniu. Z akt administracyjnych sprawy załączonych do skargi wynika, że organ odwoławczy prowadząc postępowanie nie informował strony postępowania o przyczynach niedotrzymania terminu, i nie wyznaczył dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Analiza akt administracyjnych wskazuje również, że organ podejmował czynności wówczas, gdy skarżąca podejmowała stanowcze środki mające na celu zmobilizowanie organu do wydania decyzji w trybie odwoławczym. Charakter sprawy, którą prowadził organ na skutek złożenia wniosku nie wymagał przeprowadzenia szeregu czynności procesowych. Organ odwoławczy wprawdzie zażądał od skarżącej przedłożenia dowodu na okoliczność, którą skarżąca kwestionowała w postępowaniu o wydanie decyzji w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego, jednakże czynność ta nie wpłynęła na przedłużenie postępowania bowiem A. W. przedłożyła dowód niezwłocznie po otrzymaniu zobowiązania z Kolegium. Jakkolwiek organ odwoławczy wydał decyzję z naruszeniem przepisów określających terminy załatwiania spraw, to jednak Sąd nie dopatrzył się w podejmowanych przez organ czynnościach, celowego działania zmierzającego do przedłużenia postępowania. Niezależnie jednak od tego, czy w Kolegium czeka na rozpatrzenie duża ilość spraw z zakresu świadczeń rodzinnych czy pomocy społecznej, organ winien przestrzegać terminów określonych w k.p.a. oraz informować stronę o terminach załatwienia sprawy oraz przyczynach opóźnień. W judykaturze przyjmuje się, że jeśli zarzucany stan bezczynności ustał po dniu wniesienia skargi, ale przed jej rozpoznaniem i rozstrzygnięciem przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w części obejmującej zobowiązanie organu do wydania decyzji (postanowienia, aktu lub dokonania czynności), o jakiej mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Nie zwalnia to jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi – przewidzianych w art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. oraz (ewentualnie) w art. 149 § 2 p.p.s.a. – tj. orzeczenia w kwestii dopuszczenia się przez organ bezczynności oraz oceny jej charakteru (rażącego/nierażącego), a także (ewentualnie) w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny (przykładowo: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 czerwca 2016 r., IV SAB/Po 17/16; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 6 października 2016 r., II SAB/Go 80/16, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarga została wniesiona do Sądu w dniu [...] r., a więc przed ustaniem bezczynności organu, które nastąpiło w dniu [...] r., lecz przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd. Postępowanie sądowoadministracyjne w części obejmującej zobowiązanie do wydania decyzji, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stało się więc bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odnośnie zaś oceny bezczynności czy miała charakter rażący czy nie, to należy zaznaczyć, że kategoria rażącej bezczynności musi być rozumiana jako naruszenie kwalifikowane. Musi zatem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. W rozpoznawanej sprawie - jak już wyżej Sąd stwierdził, organ wprawdzie naruszył terminy ustawowe rozpatrzenia sprawy, lecz nie wynikały one z lekceważącego podejścia organu do rozpoznania sprawy. Nadto przekroczenie terminu nie było znaczne. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na podstawie art. 149 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punktach I i II sentencji wyroku.