II SAB/Sz 58/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na bezczynność Burmistrza Gminy G. w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić A. W. uiszczony wpis od wniesionej skargi w kwocie [...]([...]) złotych Pismem z 21 stycznia 2025 r. A. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność i przewlekłość postępowania Burmistrza Gminy G. w przedmiocie rozpoznania wniosku. W uzasadnieniu wywiodła, że wnioskiem z 15 października 2024 r. zwróciła się do Gminy o wszczęcie postępowania w sprawie zbiornika na ścieki i przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] obr. [...] Z uwagi na brak reakcji organu, skierowała ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie, które postanowieniem z 19 grudnia 2024 r. stwierdziło bezczynność Burmistrza. W dalszej części skargi skarżąca opisała czynności podejmowane w sprawie oraz zebrane dowody na potwierdzenie nieprawidłowości dot. spornej przydomowej oczyszczalni ścieków. W jej ocenie w sprawie naruszone zostały w sposób rażący nie tylko przepisy k.p.a. (art. 6-8, 12, 28 i 73) ale również kodeksu karnego (art. 271). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Stosownie natomiast do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W literaturze przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności (T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 84). W rozpoznawanej sprawie pismem z 21 stycznia 2025 r. skarżąca wniosła skargę na bezczynność Burmistrza Gminy G. w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z 15 października 2024 r. w którym domagała się m.in. wszczęcia postępowania wyjaśniającego dotyczącego zgłoszenia do eksploatacji oczyszczalni ścieków na działce [...] obr. G. i wydania sprzeciwu dotyczącego nowego zgłoszenia do eksploatacji oczyszczalni ścieków, ponieważ jej zdaniem narusza ona przepisy ochrony środowiska. Postanowieniem z 15 stycznia 2025 r. na podstawie art. 61a § 1 i 2 oraz art. 123 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) organ odmówił wszczęcia postępowania wyjaśniającego i wydania sprzeciwu dotyczącego nowego zgłoszenia do eksploatacji oczyszczalni ścieków na terenie działki nr [...] obr. G. 4. Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2024 r., poz. 54) postępowanie dotyczące eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków inicjowane jest na zgłoszenie dokonane przez właściciela urządzenia, który jest stroną postępowania. Właścicielowi sąsiedniej nieruchomości, tj. skarżącej w przedmiotowym postępowaniu nie przysługuje status strony postępowania (art. 152 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy). Tym samym z uwagi na złożenie wniosku przez osobę niebędącą stroną postępowania, organ odmówił wszczęcia postępowania. Jednocześnie poinformował, że z uwagi na informacje zawarte w piśmie z 15 października 2024 r. postanowił z urzędu wznowić postępowanie administracyjne w sprawie zgłoszenia właściciela instalacji z dnia 17 marca 2023 r. dotyczącego eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] obr. [...] celem zbadania, czy spełnia ona wymagania ochrony środowiska. Dodatkowo pismem z 17 stycznia 2025 r. organ poinformował skarżącą, że również we wznowionym postępowaniu administracyjnym nie przysługuje jej status strony. Wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie dotyczy zgłoszenia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków, której zgłoszenia dokonuje właściciel i to on jest stroną postępowania. Opisany stan faktyczny wskazuje, że skarga z 21 stycznia 2025 r. na bezczynność i przewlekłość organu w przedmiocie rozpoznania wniosku z 15 października 2024 r. została wniesiona już po wydaniu przez organ postanowienia z 15 stycznia 2025 r. zatem niewątpliwie po zakończeniu w tym przedmiocie postępowania przed organem, któremu skarżąca zarzuca bezczynność. W takim stanie rzeczy, zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą w dniu 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu ww. uchwały NSA wskazał, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Sąd w pełni aprobuje powyższy pogląd NSA wyrażony w ww. uchwale. Podkreślić również należy, że choć formalnie uchwała ta dotyczy spraw zakończonych decyzją administracyjną, ale zawarte w uzasadnieniu uchwały rozważania mogą mieć również znaczenie dla postępowań kończących się innymi rozstrzygnięciami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił bowiem, że pogląd "(...) sprowadzający się do dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi jest, w ocenie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, nieprawidłowy z tego podstawowego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności". Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął 7 marca 2022r. uchwałę o sygn. akt II OPS 1/21, zgodnie z którą "skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (ONSAiWSA z 2022r. nr 3, poz. 34). Z uzasadnienia ww. uchwały NSA z 7 marca 2022 r. wynika, że przedmiot skargi, określony w art. 3 § 2 i § 3 i art. 5 p.p.s.a., determinujący dopuszczalność rozpoznania sprawy z tej skargi, musi istnieć w określonym przez ustawodawcę dniu (terminie), z którym ustawodawca związał skutek prawny w postaci dopuszczalności wniesienia tej skargi. Jeżeli przewlekle prowadzone postępowanie uległo zakończeniu przed wniesieniem skargi, zachodzi jej niedopuszczalność z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), bo przestaje istnieć przedmiot kontroli sądu administracyjnego. W takim przypadku prowadzenie kontroli sądowoadministracyjnej staje się niedopuszczalne, bo nie ma czego kontrolować. Mając na uwadze powyższe i uwzględniając treść uchwał NSA z: 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II OPS 5/19; 7 marca 2022r. sygn. akt II OPS 1/21 wskazać należy, że wniesiona skarga podlegała odrzuceniu, jako niedopuszczalna z innych przyczyn. Rozpoznanie przez Burmistrza Gminy Gryfino wniosku skarżącej z 15 października 2024 r. w dniu 15 stycznia 2025 r. spowodowało ustanie stanu bezczynności. Tym samym w dniu wniesienia skargi nie istniała bowiem ani przewlekłość ani bezczynność, czyli nie istniał przedmiot zaskarżenia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (punkt II postanowienia).