II SAB/Sz 65/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. P. na bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej w przedmiocie skargi na naruszenie praworządności postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 31 maja 2024 r. P. P. (dalej: "skarżący") złożył do Dowódcy [...] Dywizji Z. (Jednostki Wojskowej Nr [...] w S.) skargę na naruszenie praworządności w [...] Pułku Przeciwlotniczym w K.. Skarżący odwołał się do art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 ze zm.) stanowiącego, że do służby wojskowej może być powołana osoba, która posiada nieposzlakowaną opinię. Wskazując na niemoralne zachowanie skarżący poddał w wątpliwość posiadanie tego przymiotu przez żołnierza pełniącego zawodową służbę wojskową w [...] Pułku Przeciwlotniczym w K.. W ocenie skarżącego fakt, że żołnierz ten nadal pełni służbę wojskową jest sprzeczne z art. 83 ustawy o obronie Ojczyzny i stanowi naruszenie praworządności. W odpowiedzi na powyższą skargę pismem z dnia 10 lipca 2024 r. Dowódca [...] Dywizji Z. w S. wskazał, że opisany przez skarżącego problem nie może być traktowany jako skarga w rozumieniu przepisów działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, a do rozpatrzenia przedstawionej przez skarżącego sprawy uprawniony jest właściwy miejscowo i rzeczowo sąd powszechny. P. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Dowódcy [...] Dywizji Z. w S., w przedmiocie jego skargi z dnia 31 maja 2024 r. Skarżący zarzucił, że Dowództwo [...] Dywizji Z. w żaden sposób nie ustosunkowało się do kwestii naruszenia art. 83 ustawy o obronie Ojczyzny, traktując jego skargę jako skargę na niemoralne zachowanie żołnierza W. P.. Istota skargi była tymczasem zupełnie inna na co wyraźnie wskazywał tytułując pismo "skarga na naruszenie praworządności" i przywołując wyraźnie art. 83 ustawy o obronie Ojczyzny. Ponadto skoro jego pismo z dnia 31 maja 2024 r. zostało uznane (zdaniem skarżącego niesłusznie) jako skarga na niemoralne zachowanie żołnierza W. P., pełniącego służbę w [...] Pułku Przeciwlotniczym powinno ono zostać przekazane zgodnie z art. 231 § 1 k.p.a. do organu właściwego do jego rozpoznania, które w tym przypadku stanowi Dowództwo [...] Pułku Przeciwlotniczego. Tego jednak organ nie uczynił. Skarżący nie zgodził się także jakoby opisany problem nie mógł być traktowany jako skarga w rozumieniu przepisów działu VIII k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności naruszenie praworządności, a skarżący wyraźnie powołuje się na naruszenie art. 83 ustawy o obronie Ojczyzny przez Dowództwo [...] Pułku Przeciwlotniczego tolerujące pełnienie zawodowej służby wojskowej przez osobę nie spełniającą podstawowego warunku określonego ustawą o obronie Ojczyzny, tj. nie posiadającej nieposzlakowanej opinii. Działania Dowództwa [...] Dywizji Z. w S. polegające na braku ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych w skardze, jak również brak przesłania skargi do organu właściwego, skoro uznano ją za skargę na niemoralne zachowanie żołnierza pełniącego służbę w [...] Pułku Przeciwlotniczym uznać należy za niewłaściwe, a tylko działania zgodne z przepisami prawa świadczą, iż organ nie dopuścił się bezczynności. Zdaniem skarżącego Dowództwo [...] Dywizji Z. w S. nieprawidłowo zastosowało przepisy działu VIII k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że przedmiotowa sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd w pierwszej kolejności bada, czy jest ona dopuszczalna z uwagi na zakres spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres spraw objętych kontrolą sądów administracyjnych określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, skarga do sądu administracyjnego kwestionująca bezczynność, może być wniesiona tylko wówczas, gdy organ jest zobowiązany do podjęcia określonego aktu lub czynności, tj. gdy wpłynie w tym zakresie konkretne żądanie podlegające załatwieniu rozstrzygnięciem władczym, lub gdy organ jest zobowiązany podjąć takie rozstrzygnięcie z urzędu w określonym terminie, a także gdy wydanie takiego rozstrzygnięcia przewiduje przepis prawa. Natomiast kontrola sprawowana przez sąd administracyjny nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na zaniechanie organów, gdy przepis prawa nie przewiduje obowiązku podjęcia działania przez organ. Inicjująca przedmiotowe postępowanie skarga ma charakter skargi składanej w trybie art. 227-240 k.p.a. Należy podkreślić, że uprawnienie do składania petycji, skarg i wniosków jest prawem konstytucyjnym, przewidzianym w art. 63 Konstytucji RP, które przysługuje każdemu, zarówno w interesie własnym, innej osoby, jak i w interesie społecznym (art. 221 § 3 k.p.a.). Jednakże jak wynika z powyższych regulacji sąd administracyjny nie jest właściwy ani do rozpatrzenia takiej skargi, ani też przeprowadzenia kontroli postępowania skargowego prowadzonego przez organ, ponieważ nie nadzoruje działalności organów administracji państwowej, a do jego kompetencji należy jedynie kontrola legalności zaskarżonych czynności, aktów i decyzji administracyjnych oraz bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawach, w których owe czynności, akty i decyzje są wydawane. Przepisy o postępowaniu skargowo-wnioskowym, zamieszczone w dziale VIII k.p.a., nie mają zatem zastosowania do postępowania sądowo-administracyjnego. Stanowisko, że ani sposób załatwienia skargi z działu VIII k.p.a., ani ewentualna bezczynność organu w przedmiocie takiej skargi nie są zaskarżalne do sądu administracyjnego – jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 6749/21, skarga z art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, niedającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w zakresie skarg i wniosków, normowanym przepisami działu VIII k.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. W związku z powyższym, należy stwierdzić, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest bezczynność Dowódcy [...] Dywizji Z. w S. w sprawie skargi na naruszenie praworządności wniesionej w trybie art. 227 k.p.a., nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być rozpatrywana przez ten sąd. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.