II SAB/Sz 66/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w dniu 27` stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na bezczynności Wójta Gminy w przedmiocie wypłaty odszkodowania p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] r. A.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie wypłaty odszkodowania w wysokości [...] zł, orzeczonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] a związanego z utworzeniem Parku Kulturowego [...]. Uzasadniając skargę A.B. podał, że dnia [...] r. wezwał Wójta do usunięcia naruszenia prawa polegającego na bezczynności w przedmiocie wypłaty odszkodowania. Jednak w odpowiedzi na to wezwanie Wójt odmówił jego wypłaty motywując to wniesieniem powództwa do Sądu Rejonowego w [...] o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z ww. decyzji Starosty [...], w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 sierpnia 2010 r. stwierdzającego nieważność uchwały Rady Gminy Boleszkowice o utworzeniu Parku Kulturowego Chwarszczany. Z takim stanowiskiem organu A.B. się nie zgodził uważając, że skoro decyzja Starosty została wydana w czasie w którym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie był nieprawomocny i decyzja ta jest ostateczna to jest ona też wiążąca dla Wójta, zaś wniesienie powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego do Sądu Rejonowego w tej kwestii jest bezprzedmiotowe, gdyż sprawa ma charakter administracyjny a nie cywilny i nie podlega kognicji sądów powszechnych. Odpowiadając na skargę Wójt Gmin [...] wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W myśl art. 3 § 3 ww. ustawy, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W doktrynie przyjmuje się, że kryterium wyznaczającym zakres sądowej kontroli jest sprawa z zakresu administracji publicznej, która nie ma charakteru cywilnoprawnego, chyba, że przepisy szczególne taką kontrolę sądową przewidują (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. 3, s. 24 i nast.). Dokonując oceny dopuszczalności wniesionej przez A.B. skargi należało w pierwszej kolejności odpowiedzieć na pytanie jaki charakter (administracyjny, czy cywilny) ma sprawa związana z wykonaniem decyzji Starosty [...] ustalającej odszkodowanie w trybie art. 131 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.). Z art. 131 ust. 1 ww. ustawy wynika, że w razie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o którym mowa w art. 130 ust. 1, na żądanie poszkodowanego właściwy starosta ustala, w drodze decyzji, wysokość odszkodowania; decyzja jest niezaskarżalna. W myśl art. 131 ust. 2 tej ustawy, strona niezadowolona z przyznanego odszkodowania może w terminie 30 dni od dnia doręczenia jej decyzji, o której mowa w ust. 1, wnieść powództwo do sądu powszechnego. Droga sądowa przysługuje także w razie niewydania decyzji przez właściwy organ w terminie 3 miesięcy od dnia zgłoszenia żądania przez poszkodowanego. Powołane przepisy wskazują, że odszkodowanie ustalane jest w postępowaniu administracyjnym w drodze niezaskarżalnej decyzji starosty. W ocenie Sądu, nie budzi jednak wątpliwości fakt, że odszkodowanie to jest należnością (świadczeniem) cywilnoprawnym, pomimo, iż do jego ustalenia właściwy jest organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej. Dopiero, gdy strona jest niezadowolona z przyznanego jej przez organ odszkodowania, albo gdy odszkodowanie takie w ogóle nie zostało przyznane, otwiera się droga sądowa. Spór taki ma zatem charakter sporu cywilnego rozpoznawanego przed sądem powszechnym. W takim wypadku spór toczy się między poszkodowanym, jako powodem a organem, który wydał decyzję w przedmiocie odszkodowania, jako stroną pozwaną. W związku z tym postępowanie wykonawcze związane z decyzją ustalającą wysokość odszkodowania winno nastąpić w drodze egzekucji sadowej. Ostateczna decyzja administracyjna wydana w trybie art. 161 ustawy Prawo ochrony środowiska kończąca postępowanie w przedmiocie odszkodowania będącego świadczeniem cywilnoprawnym stanowi tytuł egzekucyjny w rozumieniu art. 777 K.p.c. Nie jest bowiem do zaakceptowania, w ocenie Sądu, przyjęcie tezy, że w sytuacji gdy kwestia ustalenia odszkodowania kończy się na etapie decyzji wydanej przez właściwego starostę, to wówczas sprawa ma charakter administracyjny a gdy w skutek wniesienia powództwa ta sama sprawa zakończona jest orzeczeniem sądu powszechnego to wówczas zmienia ona swój charakter na cywilny. Przedmiotem rozpoznania zarówno przez starostę jak i przez sąd jest ta sama sprawa związana z ustaleniem odszkodowania. Przyznanie staroście uprawnienia do ustalenia wysokości odszkodowania, które to ustalenie następuje przy zastosowaniu części procedury przewidzianej przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nie oznacza, że sprawa ustalenia odszkodowania traci charakter sprawy cywilnej. Podobnie wypowiedział się w materii egzekwowania roszczeń cywilnych orzeczonych decyzją administracyjną W. Gługiewicz w aprobującej glosie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 1997 r., III CZP 1/97 (Rejent 1998/1/101) stwierdzając ponadto, że skoro zasadą jest rozpoznawanie (także egzekwowanie) roszczeń cywilnych w oparciu o przepisy K.p.c., to samo odesłanie postępowania rozpoznawczego na drogę administracyjnoprocesową nie pociąga eo ipso windykacji w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prowadzi to do uznanie, że sprawa ustalenia wysokości odszkodowania w trybie art. 131 ustawy Prawo ochrony środowiska jak i wykonania takiej decyzji nie jest sprawą administracyjną podlegającą kognicji sądownictwa administracyjnego. W takiej sytuacji również ewentualna bezczynność organu w przedmiocie wykonania decyzji starosty albo wyroku sądu mocą których ustalono wysokość odszkodowania, nie może być poddana kontroli sądowoadministracyjnej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że wniesiona przez A.B. skarga jest niedopuszczalna, co skutkować musiało jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym.