II SAB/Sz 67/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2014 r. sprawy ze skargi R. W. na bezczynność Starosty w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów I. zobowiązuje Starostę do załatwienia wniosku R. W. z dnia [...] r. w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów w terminie 30 dni od daty zwrotu akt organowi wraz z prawomocnym wyrokiem, II. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. wymierza Staroście grzywnę w kwocie [...] złotych, zasądza od Starosty na rzecz R. W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. R.W., prowadzący działalność gospodarczą pod firmą A. wnioskiem z dnia 13 grudnia 2013 r. zwrócił się do Starosty o zwrot wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenia za dozór wymienionych w nim [...] pojazdów w łącznej kwocie [...] zł. Skarżący wskazał, że wniosek dotyczy pojazdów usuniętych z drogi w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, których przepadek został orzeczony załączonymi do wniosku postanowieniami Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny w okresie od marca 2011 r. do października 2011 r. Pismem z dnia 10 stycznia 2013 r. Starosta zobowiązał skarżącego do dostarczenia dokumentu potwierdzającego żądaną należność. Po wykonaniu przez skarżącego powyższego zobowiązania, w piśmie z dnia 17 lutego 2014 r. organ stwierdził, że skarżący realizował zadania związane z holowaniem i parkowaniem pojazdów usuniętych z drogi w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym na zasadzie wyznaczenia, zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami i Powiat [...] nie jest właściwym do uregulowania żądanych płatności. Nadto, zgodnie z art. 106i ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), faktura winna być wystawiona nie później niż 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym wykonano usługę, a nie po upływie kilku lat od jej wykonania. W odpowiedzi na ponowny wniosek strony dotyczący zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenia za dozór w łącznej wysokości [...] zł, Starosta w piśmie z dnia 21 marca 2014 r. podtrzymał stanowisko wyrażone w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia 21 marca 2014 r. R.W., na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez Starostę. Postanowieniem z dnia 12 maja 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, wskazując, że w aktualnym stanie prawnym kwestia kosztów związanych z usuwaniem i przechowywaniem pojazdów pozostaje wyłącznie domeną ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, w brzmieniu uwzględniającym istotną dla przedmiotowego wniosku zmianę wprowadzoną ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018). Kolegium wywiodło, że znowelizowane przepisy w sposób wyczerpujący uregulowały kwestie ponoszenia kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, obciążając obowiązkiem ich poniesienia osobę będącą właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i, czyniąc tylko ten podmiot adresatem decyzji. Powołany przez skarżącego przepis art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015), nie uprawnia do rozpatrzenia żądania przyznania wnioskowanych kosztów w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, jako pozostający w sprzeczności z art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym. Za świadczoną przez prowadzącego parking usługę powiat realizujący zadanie własne ma obowiązek zapłacić umówioną cenę, niezależnie od losów pojazdu, zatem obojętną pozostaje okoliczność odebrania pojazdu przez właściciela, czy też przejęcia go na własność powiatu. Prowadzącemu parking strzeżony przysługuje wynagrodzenie ustalone w umowie, za cały okres przechowywania pojazdu w okresie trwania umowy. W obecnym stanie prawnym, w razie sporu, powyższe kwestie pozostają przedmiotem kognicji sądu cywilnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Starosty R.W. wniósł o zobowiązanie organu do wydania postanowienia w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i przyznanie wynagrodzenia za dozór w terminie 14 dni od doręczenia organowi prawomocnego wyroku, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny. Zdaniem skarżącego, w czasie którego dotyczy jego żądanie, usuwanie pojazdów z drogi należało do zadań publicznych realizowanych w trybie administracyjnym, a nie jak obecnie – na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z właścicielem parkingu strzeżonego. Skoro został on zobowiązany zarządzeniami Starosty do przyjęcia pojazdów na prowadzony parking, to dokonanie czynności związanych z przyjęciem i parkowaniem tych pojazdów stanowiło realizację zadań o charakterze administracyjnoprawnym i za ich wykonanie winien otrzymać wynagrodzenie od organu, który swym władczym działaniem spowodował ich powstanie. Dodatkowo skarżący zauważył, że rozstrzygając spory kompetencyjne pomiędzy starostami a naczelnikami urzędów skarbowych w przedmiocie zwrotu przedmiotowych wydatków Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że właściwym w tym zakresie organem w obowiązującym stanie prawnym, po nowelizacji art. 130a Prawo o ruchu drogowym, tj. po dniu 4 września 2010 r. i po dodaniu do niego ust. 10h, jest starosta (postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. I OW 96/11). W ocenie skarżącego, zarówno w odniesieniu do pojazdów przechowywanych na parkingu przed dniem 4 września 2010 r. jak i po tym dniu, organem właściwym jest Starosta, a za podstawę dochodzenia roszczeń przyjąć należy przepis art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Mając na uwadze, że organ do chwili złożenia skargi nie podjął żadnych czynności wyjaśniających, poza żądaniem przedłożenia dokumentu stanowiącego tytuł płatności, zasadnym jest przyjęcie, że pozostaje on w bezczynności. W odpowiedzi na skargę Starosta, powołując się na stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażone w postanowieniu z dnia 12 maja 2014 r., wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie jej oddalenie. Starosta stanął na stanowisku, że zarówno z przepisów obowiązujących przed nowelizacją jak i po nowelizacji nie wynika jednoznacznie, że podmiotem zobowiązanym do uregulowania żądanych przez skarżącego kosztów jest Powiat [...]. W piśmie procesowym z dnia 18 września 2014 r. strona skarżąca podtrzymała skargę, dodając m.in., że jeżeli organ uznał się za niewłaściwy w sprawie to winien przekazać ją organowi właściwemu, stosownie do art. 65 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: W związku z przedmiotem skargi, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w przypadku skargi na bezczynność organu administracji publicznej, sądowa kontrola prawidłowości działań organu sprowadza się do ustalenia, czy rzeczywiście organ pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy. Organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności wówczas, gdy pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia sprawy w określonej prawem formie i w określonym prawem terminie. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ określonego rozstrzygnięcia, aktu lub podjęcia czynności. W rozpoznawanej sprawie, złożenie przez skarżącego w dniu 13 grudnia 2013 r. wniosku o zwrot wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i o przyznanie wynagrodzenia za dozór wymienionych w nim pojazdów usuniętych z drogi w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, zainicjowało postępowanie przed Starostą. Po stronie organu powstał obowiązek ustosunkowania się do treści wniosku, które mogło nastąpić poprzez merytoryczne rozstrzygnięcie o żądaniu strony i wydanie stosownego orzeczenia albo poprzez załatwienie sprawy w formie innej czynności procesowej. Będąc adresatem wniosku organ załatwić go może np. poprzez wydanie decyzji, postanowienia, którym może być również postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może zostać wszczęte – art. 61a § 1 K.p.a. Jedną z przesłanek do wydania postanowienia na mocy art. 61a § 1 K.p.a. jest stwierdzenie, że strona żąda załatwienia sprawy o charakterze cywilnoprawnym. W przypadku uznania się niewłaściwym do załatwienia sprawy organ winien niezwłocznie przekazać sprawę do organu właściwego powiadamiając o tym jednocześnie wnoszącego podanie (art. 65 § 1 K.p.a.). Mogą również zaistnieć okoliczności uzasadniające załatwienie sprawy poprzez pozostawienie podania bez rozpoznania, np. gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jego braków formalnych (art. 64 § 2 K.p.a.). Na każde z tych orzeczeń lub czynności przysługują stronie odpowiednie środki zaskarżenia, pozwalające na zweryfikowanie prawidłowości postępowania organu. Analiza akt przedmiotowej sprawy prowadzi do wniosku, że Starosta pomimo złożenia doń konkretnego wniosku nie podjął żadnej z przewidzianych prawem form działania, a jedynie pismem z dnia 10 stycznia 2013 r. (winno być "2014") zażądał uzupełnienia wniosku, aby w kolejnym piśmie stwierdzić, że nie jest właściwym do uregulowania żądanych płatności. W takim stanie rzeczy zarzut bezczynności organu Sąd uznał za zasadny Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przemawiał za tym brak reakcji organu – w prawem przewidzianej formie - na wniosek skarżącego, który to stan trwał od momentu wpływu wniosku do organu 18 grudnia 2013 r. i nie ustał do dnia wyrokowania, czyli przez okres dziewięciu miesięcy. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w punkcie I i II wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt III wyroku Sąd wydał na mocy art. 149 § 2 ww. ustawy, dochodząc do przekonania, że wymierzenie organowi grzywny w dolnych jej granicach, tj. w kwocie 300 zł, odniesie oczekiwany skutek w postaci załatwienia wniosku strony skarżącej. O kosztach postępowania, obejmujących uiszczony wpis od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego, Sąd orzekł w pkt IV wyroku, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ww. ustawy.