II SAB/Sz 73/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie udostępnienie informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w części dotyczącej zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej, II. stwierdza, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie oddala skargę, IV. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego M. P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 16.04.2018 r. M. P. (dalej: "Strona" lub "Skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Budowlanego w D. P. (dalej "organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W treści skargi wyjaśnił, że w dniu 8.03.2018 r. wystąpił z wnioskiem, przesłanym drogą elektroniczną (do skargi dołączył wydruk maila oraz dodatkowo skan podpisanego wniosku) do Inspektor Nadzoru Budowlanego o udostępnienie: - wniosku wraz załącznikami o pozwolenie na użytkowanie budynku przy ul. [...] w D. P., złożonym przez inwestora J. i K. G. zam. ul. [...], [...] po zakończeniu budowy prowadzonej na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia 7.08.2012 r.; - decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wraz ze wszystkimi sporządzonymi w toku prowadzonego postępowania dokumentami w ww. sprawie. W przedmiotowym wniosku Strona, ze względu na pilną potrzebę dotarcia do ww. dokumentów, poprosiła organ o ich udostępnienie w wyznaczonych terminach lub innym uzgodnionym telefonicznie terminie. Strona podniosła, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej przesłano drogą elektroniczną na adres wskazany przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. w biuletynie informacji publicznej. Strona wskazała, że pomimo upływu określonego w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Dz.U. z 2016 r. poz. 1764, ze zm.; dalej: "u.d.i.p."), zobowiązującego organ do udostępnienia informacji publicznej w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, organ nie udzielił wnioskowanej informacji. Strona nie otrzymała również żadnej informacji od organu, która wskazywałaby na powody opóźnienia oraz termin, w jakim nastąpi udostępnienie wnioskowanej informacji. W ocenie Strony, skoro zatem organ nie podjął żadnych działań w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku, tj. Stronie nie została udostępniona wnioskowana informacja, jak również nie wydano decyzji odmownej w zakresie udostępnienia takiej informacji, oczywiste jest, że organ dopuścił się rażącego naruszenia wskazanych przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i dopuścił się bezczynności w tym zakresie. W związku z powyższym Strona, zarzucając organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt. 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., wniosła o: 1) zobowiązanie organu do rozpatrzenia ww. wniosku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; 3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości odpowiadającej stopniowi zawinienia; 4) zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że do dnia dzisiejszego nie wpłynął od Skarżącego drogą elektroniczną na pocztę e-mail wniosek z dnia 8 marca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazanym w skardze. W ocenie organu dołączone do skargi na bezczynność, wniesionej w rozpoznawanej sprawie, wydruki wniosków o udostępnienie informacji publicznej z interia poczta nie mają statusu wysłano, tylko datę i godzinę sporządzenia. Skarżący nie dołączył żadnego dokumentu potwierdzającego, że organ otrzymał drogą elektroniczną ww. wnioski o udostępnienie informacji publicznej. Jednocześnie organ poinformował, że pismem znak: [...] z dnia 30 kwietnia 2018 r. udzielił odpowiedzi na ww. wniosek Skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia 08.03.2018 r., dołączony do skargi na bezczynność złożonej w rozpoznawanej sprawie, przyjmując za datę wpływu wniosku Skarżącego datę wpływu skargi na bezczynność tj. 18 kwietnia 2018 r. Wskazał również, że w odpowiedzi Skarżącemu została przesłana kserokopia żądanego pisma sporządzonego w toku prowadzonego postępowania w związku z zawiadomieniem o zakończeniu budowy, prowadzonej na podstawie decyzji o pozwoleniu na wykonanie robót budowlanych nr [...] z dnia 07.08.2012 r. - wydanej przez Starostę [...]. Wraz z odpowiedzią na skargę organ przesłał oryginał skargi wraz z załącznikami oraz kserokopię pisma z dnia 30 kwietnia 2018 r. Pismem z dnia 14 maja 2018 r. organ, wykonując zobowiązanie Sądu, przesłał potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię zwrotnego potwierdzenia odbioru przez Skarżacego dotyczącego pisma z dnia 30 kwietnia 2018 r. nr jw., stanowiącego odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej z dnia 8 marca 2018 r. Z kolei pismem z dnia 22 maja 2018 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), w nawiązaniu do zobowiązania Sądu, Skarżący przedłożył: wydruki potwierdzenia ze skrzynki poczty internetowej z pozycji wiadomości przesłane; wydruk zapytania do administratora poczty – biura obsługi klienta Grupy Interia w sprawie potwierdzenia wysłania wiadomości; wydruk otrzymanej odpowiedzi od administratora – biura obsługi klienta Grupy Interia. Skarżący wyjaśnił także, że w wysłanym mailu popełnił błąd literowy w adresie, który został wychwycony przez administratora i nie miał wpływu na udzielenie informacji, a poprawne zaadresowanie wiadomości potwierdza załączony do skargi wydruk. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), kontrola działalności organów administracji sprawowana przez sądy w zakresie zgodności z prawem obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Organ administracji pozostaje w bezczynności w przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym bądź w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2017.1257 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a.") - art. 35 K.p.a. - bądź w przepisach szczególnych, m.in. w ww. ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej bądź w przypadku niepodjęcia innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99, OPS 2000, Nr 6, poz. 87). Uwzględniając skargę na bezczynność sąd, o czym stanowi art. 149 § 1 P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej wart. 154 § 6 (§ 2). Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, a jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępniania informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Bezczynność podmiotu rozpoznającego wniosek o udostępnienie informacji publicznej, występuje wówczas, gdy w ustawowym terminie podmiot ten nie rozpoznał złożonego wniosku, czyli nie udostępnił informacji ani nie wydał decyzji odmownej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić, należy, że w sprawie niekwestionowane jest, że wnioskowana informacja stanowiła informację publiczną, a Inspektor Nadzoru Budowlanego, jako organ administracji publicznej, zobowiązany był do jej udzielenia w myśl przepisów o dostępie do informacji publicznej. Sąd, po analizie akt sprawy i nadesłanych dokumentów doszedł do wniosku, że w terminie 14 dni od złożenia wniosku z dnia 8 marca 2018 r. (doręczonego jak wskazuje Skarżący 8 marca 2018 r.) podmiot zobowiązany nie udostępnił informacji publicznej, ani też nie wydał decyzji odmownej, co czyni zasadnym zarzut skargi odnośnie pozostawania w bezczynności. Organ w odpowiedzi na skargę przeczy, że wniosek do niego dotarł. Organ podniósł zatem, że nie doszło do skutecznego wniesienia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Utrzymuje, że nie wpłynęła wiadomość e-mail z dnia 8 marca 2018 r. zawierająca wniosek o udzielenie informacji publicznej. O wniosku organ powziął wiadomość dopiero na skutek wniesionej skargi, która wpłynęła 18 kwietnia 2018 r. Zdaniem organu załączony do skargi wydruk z poczty elektronicznej zawierający wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie stanowi dowodu wysłania wniosku a Skarżący nie przedstawiła żadnego przekonywującego dowodu, potwierdzającego wpływ wniosku do organu. Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku organu ww. wniosek Skarżącego został złożony prawidłowo. Z nadesłanych przez Skarżącego dokumentów, w tym korespondencji mailowej z biurem obsługi klienta Interia.poczta wyraźnie wynika, że wniosek z dnia 8 marca 2018 r. został wysłany w tym dniu do organu na adres mailowy wskazany w Biuletynie Informacji Publicznej i trafił do organu w dniu 8 marca 2018 r. o godzinie 12.51. Zatem organ nie odczytał wniosku. Taka sytuacja obciąża organ, albowiem niewłaściwa organizacja pracy i zawodne metody wzajemnej komunikacji nie stanowią usprawiedliwienia wadliwego działania organu. Wskazać należy, że do obowiązków organu administracji publicznej, który pomimo istniejącego obowiązku, nie posiada elektronicznej skrzynki podawczej na platformie ePUAP należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15, CBOSA). Tym bardziej, że z § 9 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych podmiotom publicznym (Dz.U. nr 206, poz. 1216 ze zm.) wynika, że przesyłki skierowane na adres poczty elektronicznej podmiotu publicznego traktuje się jako przesyłki złożone w trybie niewymagającym potwierdzenia wniesienia podania. Podanie bowiem do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej przez organ należy traktować jako jego zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15, CBOSA). Jednostka ma prawo działać w zaufaniu do władzy publicznej i oczekiwać, że skoro organ podaje do publicznej wiadomości adres swojej poczty elektronicznej to będzie odbierał listy skierowane na ten adres (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15, CBOSA). Odmienne zapatrywanie czyniłoby w praktyce prawo do wnioskowania o informację publiczną za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) iluzorycznym, którego skuteczność zależna byłaby od arbitralnej woli organu (por. postanowienia NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15 i z dnia 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15, CBOSA). Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 lutego 2017 r., I OSK 1876/15). Nie może budzić zatem wątpliwości, że Skarżący miał prawo złożyć wniosek o udostępnienie informacji publicznej w formie elektronicznej i z takiej drogi skorzystał przesyłając na adres elektroniczny Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w D. P. ww. wniosek o udzielenie informacji publicznej. Skoro adres poczty elektronicznej został opublikowany przez sam organ na stronie internetowej, to należy przyjąć, iż organ zobowiązuje się do obsługi elektronicznej skrzynki pocztowej w sposób sprawny, umożliwiający skuteczny przepływ informacji. Nie sposób przy tym zaaprobować stanowiska organu, że wnioskodawca jest zobligowany do przedstawienia potwierdzenia otrzymania wniosku przez organ. Żaden z przepisów u.d.i.p. nie nakłada na występującego o informację publiczną obowiązku w tym zakresie. Efektywne złożenie wniosku w formie pisemnej wymagałoby uzyskania urzędowego potwierdzenia odbioru przez organ, co prowadziłoby do sytuacji, w której organ mógłby skutecznie uchylać się od spełnienia konstytucyjnego obowiązku udzielenia informacji, podnosząc brak dowodu doręczenia wniosku (zarówno w przypadku skierowania pisma drogą elektroniczną, jak i zwykłą przesyłką pocztową). Tymczasem organ powinien zapewnić takie funkcjonowanie przepływu wiadomości w systemie wewnętrznym, aby zagwarantować sobie możliwość odbioru wiadomości znajdujących się na obsługującym go serwerze. Wydruk z poczty elektronicznej wraz z pismem administratora poczty stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana. Wniosek Skarżącego z dnia 8.03.2018 r. został rozpatrzony dopiero pismem organu z dnia 30.04.2018 r., doręczonym Skarżącemu w dniu 7.05.2018 r., zgodnie z załączonym zwrotnym potwierdzeniem odbioru kiedy udzielono żądanej informacji. Należało zatem uznać, iż organ po upływie 14 dni od dnia złożenia ww. wniosku Skarżącego popadł w bezczynność, która została usunięta dopiero w dniu 7.05.2018 r. Sąd ocenia skargę na moment jej wniesienia, niemniej zobowiązany jest uwzględnić nie tylko okres od daty złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej do chwili wniesienia skargi, lecz również wszelkie okoliczności zaistniałe od tego zdarzenia prawnego do chwili orzekania. Zaniechanie rozpatrzenia wniosku Skarżącego w terminie wynikało z niewłaściwej organizacji pracy urzędu, a taka przyczyna opieszałości nie może być usprawiedliwiona. Fakt udzielenia odpowiedzi na wniosek powoduje, że w sprawie nie ma podstaw do zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stąd też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Skoro bowiem wniosek Skarżącego o udzielenie informacji publicznej został już załatwiony, to postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie bezczynności organu stało się bezprzedmiotowe i podlega w związku z tym umorzeniu. Nie stało się jednak bezprzedmiotowe postępowanie sądowe w całości. Podjęcie działania przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, nie zwalnia Sądu z obowiązku rozważenia i dokonania oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz, w zależności od tej oceny, ewentualnego orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny. Stosownie bowiem do treści art. 149 § 1 zd. drugie P.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedstawionych okolicznościach faktycznych sprawy Sąd nie znalazł jednak podstaw do uznania, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z akt wynika, że uchybienie terminowi załatwienia wniosku określonemu w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. nie było znaczące. Przy czym organ nie zignorował wniosku o udzielenie informacji publicznej, lecz po otrzymaniu skargi w tej sprawie, a przed przekazaniem jej do Sądu rozpoznał ww. wniosek Skarżącego. Okoliczności te uzasadniają rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku. Odnośnie wniosku o wymierzenie organowi grzywny, Sąd wskazuje, że zgodnie z ww. art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Przepis ten nie obliguje sądu do wymierzenia grzywny, lecz daje mu takie uprawnienie w razie stwierdzenia, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Kwestia ta pozostawiona jest do uznania sądu orzekającego w sprawie i Sąd w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do jej wymierzenia, dlatego orzekł jak w pkt III sentencji. O należnych skarżącemu kosztach postępowania orzeczono, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., w pkt IV sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a w związku z art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów postępowania sądowego składa się wpis od skargi w kwocie [...]zł. Przywołane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego - [...]