II SAB/Sz 74/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA Danuta Strzelecka - Kuligowska po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A., M. B., P. B. oraz Z. T. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości p o s t a n a w i a odrzucić skargę Pismem z dnia [...] Spółka A., M. B., P. B. oraz Z. T. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji zawartej w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne rozpoznają skargi na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w punktach 1-4a powołanego przepisu. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznawania i rozstrzygania w sprawie skarg na bezczynność organu wykonującego administrację publiczną w takich granicach, w jakich służy skarga na określone w art. 3 § 2 pkt 1-4a powołanej ustawy akty i czynności. Zgodnie z tymi unormowaniami sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (pkt 1), postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (pkt 3), akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4), jak również pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach (pkt 4a) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w określonych wyżej przypadkach (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Istotę niniejszej sprawy stanowi żądanie w przedmiocie wypłaty odszkodowania z tytułu obniżenia wartości nieruchomości na skutek zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kwestię realizacji uprawienia stron do wypłaty (jak również ustalenia) odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości spowodowane uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub jego zmianą regulują przepisy art. 36 i 37 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stosownie do brzmienia art. 36 ust. 1 powołanej ustawy, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, z zastrzeżeniem ust. 2, żądać od gminy: 1) odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo 2) wykupienia nieruchomości lub jej części. Realizacja powyższych roszczeń może również nastąpić w drodze zaoferowania przez gminę właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości zamiennej (art. 36 ust. 2 ustawy). Jednocześnie w ust. 3 powołanego przepisu wskazano, że jeżeli w związku z uchwaleniem lub zmianą planu miejscowego, wartość nieruchomości uległa obniżeniu, a właściciel albo użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość i nie skorzystał z praw, o których mowa w ust. 1 i 2, może żądać od gminy odszkodowania równego obniżeniu wartości nieruchomości. Roszczenia z powyższego tytułu można zgłaszać w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące (art. 37 ust. 3 ustawy). Zgodnie z ust. 9 cytowanego przepisu, wykonanie obowiązku gminy wynikającego ze wszystkich wyżej opisanych roszczeń powinno nastąpić w terminie sześciu miesięcy od dnia złożenia wniosku, chyba że strony postanowią inaczej. W przypadku natomiast opóźnienia w wypłacie odszkodowania lub w wykupie nieruchomości właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu przysługują odsetki ustawowe. Natomiast według przepisu art. 37 ust. 10 ww. ustawy spory w powyższych sprawach rozstrzygają sądy powszechne. Powyższe oznacza zatem, iż powołany przepis art. 37 ust. 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w sposób wyraźny przesądza o cywilnoprawnym charakterze roszczeń odszkodowawczych właściciela nieruchomości, dla którego korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem staje się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, lub któremu maleje wartość nieruchomości w wyniku w wyniku planistycznych działań gminy. Pogląd ten ugruntowany jest zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyrok WSA z dnia 23 listopada 2011 r.). Odnotowania wymaga także, że w sprawach tych roszczeń wyłącznie właściwymi do orzekania są sądy powszechne, zaś postępowanie wszczęte na wniosek uprawnionej osoby nie jest postępowaniem administracyjnym i nie podlega regulacjom Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA z dnia 16 listopada 2006 r.). Zatem sprawa będąca przedmiotem skargi nie ma charakteru sprawy administracyjnej, a sprawy cywilnej, a tym samym właściwym do jej rozpoznania jest sąd powszechny. Z tych wszystkich względów skarga podlega odrzuceniu z braku kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.