II SAB/Sz 76/16

Dnia 14 września 2016 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie rozpoznania wniosku p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 11 marca 2016 r., Z. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczącą nie rozpoznania jej wniosku z dnia 3 grudnia 2015 r., o wszczęcie postępowania dotyczącego użytkowania pomieszczenia gospodarczego przez inną osobę, niezgodnie z przeznaczeniem. W dniu 1 sierpnia 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podała, że wraz z mężem, [...] letnim synem i [...] letnią córką mieszka w domu o pow. [...] m2 stanowiącym jej własność (o wartości [...] zł), a jedynym dochodem rodziny jest dochód z pracy syna wynoszący [...] zł (w czerwcu 2016 r.), a także kwota [...] zł z programu "500+". Stałe wydatki i zobowiązania rodziny wynoszą natomiast: energia elektryczna [...] zł, gaz [...] zł, woda [...] zł, wywóz odpadów [...] zł, telefon [...] zł, podatek od nieruchomości [...] zł za 2016 r., ubezpieczenie domu [...] zł rocznie. Do wniosku skarżąca dołączyła kopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2016 r., kopię faktur za energię elektryczną, wodę, oraz potwierdzenie transakcji za gaz, potwierdzenie wpłaty III raty podatku od nieruchomości oraz z tytułu ubezpieczenia domu, wykonanych z rachunku bankowego S. K. Skarżąca przedłożyła zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 3 czerwca 2016 r. z którego wynika, że wnioskodawczyni i jej mąż w 2015 r. nie uzyskali żadnego dochodu. Ponadto, przedłożyła zaświadczenie Prezydenta Miasta z którego wynika, że skarżąca nie pobiera świadczeń rodzinnych na córkę, natomiast w lipcu 2016 r. pobrała świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie [...] zł. Wezwaniem z dnia 9 sierpnia 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do przedłożenia, w terminie 7 dni: - wyciągów lub wykazów z wszystkich skarżącej i dorosłych domowników rachunków bankowych, w tym związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wyciągu z rachunku bankowego S. K., za pośrednictwem którego skarżąca dokonuje płatności za media, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia, czy S. K. jest członkiem rodziny, pracownikiem i z jakich powodów wnioskodawczyni korzysta z jej rachunku bankowego, - dowodów potwierdzających wydatki poniesione w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. składki ZUS), - zaświadczenia od pracodawcy o dochodach syna, z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła wyciąg ze swojego konta bankowego za okres od 27 kwietnia 2016 r. do 22 sierpnia 2016 r., wyciąg z konta bankowego syna za okres od 1 czerwca 2016 r. do 29 sierpnia 2016 r., a także kopie rachunków do umowy zlecenia nr [...] zawartej przez syna za maj, czerwiec i lipiec 2016 r. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jej mąż nie posiada rachunku bankowego, nikt z członków rodziny nie posiada też rachunku bankowego związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ponadto, że nie ponosi żadnych wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Z. S. podała, że S. K. jest jej matką i czasami w ramach pomocy pomaga opłacić jej media, ale nie wyraziła ona zgody na pobranie wyciągów z jej rachunku bankowego. W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Osoba składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy powinna złożyć oświadczenie obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, dokładne dane o stanie rodzinnym, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, oświadczenie o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Z oświadczenia skarżącej wynika, że wraz z mężem, [...] letnim synem i [...] letnią córką mieszka w należącym do niej domu, a jedynym dochodem rodziny jest dochód z umowy zlecenia syna za prowadzenie lekcji języka norweskiego. Z przedłożonych na wezwanie wyciągów z rachunku bankowego syna wnioskodawczyni nie wynika jednak, by rzeczywiście syn ponosił koszty utrzymania domu rodzinnego, rodziców i siostry. Z wyciągów tych wynika, że w lipcu 2016 r. zarobił [...] zł, a w sierpniu 2016 r. [...] zł, ale środki te przeznaczył przede wszystkim na własne potrzeby. Comiesięcznie płaci on ok. [...] zł za usługi mobilne w [...] , w dniu 27 czerwca 2016 r. zapłacił za studia w E. [...] zł i [...] zł za legitymację, a 29 sierpnia 2016 r. zapłacił za studia [...] zł. W dniu 29 lipca 2016 r. zrobił zakupy w sklepie L. za [...] zł, w sklepie K. z [...] zł i w L. za [...] zł. Z przedłożonych dowodów wynika, że niemal wszystkie wydatki na utrzymanie domu wnioskodawczyni dokonywane były z rachunku bankowego S. K. , matki skarżącej. Z jej konta dokonano płatności za gaz, ubezpieczenie majątku, podatek od nieruchomości. Osoba ta również, jako dorosły domownik, odbierała przesyłki adresowane do skarżącej w postępowaniu administracyjnym, a także w postępowaniach przed sądem administracyjnym w innych sprawach skarżącej. Jednak Z. S. oświadczyła, że jej matka prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i odmówiła przedłożenia wyciągów z jej rachunku bankowego. W oświadczeniu o uzyskiwanych dochodach wnioskodawczyni nie podała jednak, by otrzymywała od matki środki na utrzymanie domu. Skarżąca, w oświadczeniu o sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach złożonym na urzędowym formularzu nie wspomniała też o prowadzonej działalności gospodarczej, a w odpowiedzi na wezwanie nie wyjaśniła dlaczego działalność ta nie przynosi zysku, ani czemu jest kontynuowana. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Ze złożonego wniosku oraz przedłożonych dowodów nie wynika, z czego utrzymuje się skarżąca, jej mąż i córka. Wnioskodawczyni posiada własny dom o wartości [...] zł i zarówno ona jak i jej mąż prowadzą działalność gospodarczą, która nie przynosi dochodu. Przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło, by syn wnioskodawczyni środki uzyskiwane za naukę języka norweskiego przeznaczał na utrzymanie domu rodzinnego, rodziców i siostry. Środki te przeznaczał na studia i inne własne potrzeby. Skarżąca, która posiada własny rachunek bankowy, płatności dokonywała za pośrednictwem rachunku matki, z którego wyciągu nie przedłożyła. Nie złożyła też oświadczenia, że środki na utrzymanie domu otrzymuje od matki. Mimo deklarowanego braku jakichkolwiek dochodów, skarżąca nie pobiera świadczeń rodzinnych, nie udokumentowała też, by miała zaległości w opłatach. Przeprowadzone postępowanie nie pozwoliło na ustalenie, jaka jest rzeczywiście sytuacja finansowa wnioskodawczyni. Z przedłożonych dowodów nie wynika, by źródłem utrzymania rodziny były dochody syna skarżącej. W tej sytuacji należało uznać, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż rzeczywiście znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie pełnych czy też częściowych kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jej skargą. Skarżąca udokumentowała wprawdzie wysokość niektórych wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, ale nie wskazała źródła pochodzenia środków przeznaczanych na te wydatki. Uniemożliwiło to rzetelne ustalenie sytuacji majątkowej skarżącej, a co za tym idzie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów należało uznać, że skarżąca nie wykazała, by rzeczywiście znajdowała się w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie wniosku. Dlatego wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.