II SAB/Sz 76/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. W. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gryfinie w przedmiocie prowadzonego postępowania administracyjnego oddala skargę. Pismem z dnia 24 września 2024 r. A. W. (dalej: "strona, "skarżąca"), reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (uzupełnioną pismami z dnia: 14 listopada 2024 r., 18 listopada 2024 r., 18 grudnia 2024 r., 18 stycznia 2025 r., 3 kwietnia 2025 r. oraz 29 maja 2025 r.) na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (dalej: "PINB", "organ") w przedmiocie prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie związanej z budową przydomowej oczyszczalni ścieków wraz z dodatkowym zbiornikiem na ścieki oczyszczone pochodzące z tej oczyszczalni, wybudowanymi na działce nr [...] obręb [...] w sąsiedztwie działki nr [...] będącej własnością skarżącej. W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła organowi naruszenie terminów załatwienia sprawy określonych w k.p.a. Zdaniem skarżącej, sprawa nie jest skomplikowana, naruszenia prawa są oczywiste, kwestia nielegalnej budowy oczyszczalni ścieków znana jest organowi od października 2020. W latach 2020-2021 prowadził on postępowanie wyjaśniające dotyczące nielegalnie wybudowanej oczyszczalni na ww. działce. Jej właściciele starali się o pozwolenie na budowę, ale go nie uzyskali. W listopadzie 2021 r., opierając się na wyjaśnieniu inwestora, organ stwierdził, że oczyszczalnia została usunięta, a jej zbiornik wykopany. W ocenie skarżącej, nie jest to prawda, gdyż obecnie oczyszczalnia znajduje się dokładnie w tym samym miejscu, co znajdowała się w 2020 r., a nie w miejscu wskazanym w zgłoszeniu robót. Ponadto, skarżąca zarzuciła organowi naruszenie podstawowych zasad określonych w art. 6, 7, 7b, 8, 9,10, 11, 12 k.p.a. oraz wskazała, że w dniu 16 września 2024 r. wniosła do PINB ponaglenie w sprawie, lecz organ nadal nie załatwił sprawy. W związku z powyższym skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności PINB, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o nałożenie kary grzywny na organ. W piśmie z dnia 8 października 2024 r. oraz w odpowiedzi na skargę PINB wskazał, że w jego ocenie, skarga A. W. jest bezzasadna. Organ wyjaśnił, że pismem z dnia 13 marca 2023 r. skarżąca wniosła o wszczęcie postępowania w sprawie zgodności z zakresem określonym w zgłoszeniu budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] obręb [...]. Następnie, decyzją z dnia 19 grudnia 2023 r., nr PINB.5160.4.1-12.2023.RS, PINB umorzył postępowanie w ww. sprawie. Strona odwołała się od ww. decyzji. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2024 r. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie (dalej: "ZWINB", "organ II instancji") stwierdził, że PINB dopuścił się bezczynności w załatwieniu przedmiotowej sprawy. W dniu 25 lipca 2024 r. ZWINB wydał decyzję nr WOA.7721.35.2024.AK, którą uchylił zaskarżoną decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia (na powyższą decyzję organu II instancji U. i W. K., właściciele działki nr [...] obręb [...], wnieśli sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem Sądu z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 650/24, został oddalony). Z ww. pism organu oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że po otrzymaniu w dniu 29 lipca 2024 r. ww. decyzji organu II instancji PINB rozpoczął ponowną analizę akt sprawy. Pismem z dnia 12 sierpnia 2024 r. strona wniosła do organu o wyłączenie z postępowania inspektora R. S. (postanowieniem z dnia 14 listopada 2024 r. PINB odmówił jego wyłączenia), natomiast w dniu 16 września 2024 r. złożyła ponaglenie w sprawie dotyczącej obiektów budowlanych na działce nr [...] obręb [...] które zostało przekazane do ZWINB w Szczecinie w dniu 8 października 2024 r. (postanowieniem z dnia 16 października 2024 r. ZWINB stwierdził, że PINB dopuścił się bezczynności w sprawie i wyznaczył dodatkowy, dwumiesięczny termin jej załatwienia). ZWINB dodał, że po stwierdzeniu przez organ II instancji, że PINB dopuścił się bezczynności w sprawie organ zawiadomił strony postępowania, że przewidywany termin rozstrzygnięcia sprawy to dzień 17 grudnia 2024 r. Następnie, w celu wyjaśnienia wątpliwości wskazanych przez ZWINB zwrócił się o przesłanie dokumentów dotyczących przydomowej oczyszczalni ścieków należącej do W. i U. K. ze Starostwa Powiatowego z WAiB oraz z Urzędu Miasta i Gminy w G. oraz wyznaczył termin kontroli na dzień 29 października 2024 r., jednak wymienieni złożyli wniosek o zmianę terminu czynności kontrolnych z uwagi na brak możliwości uczestniczenia w kontroli. W odpowiedzi na ich wniosek PINB ustalił nowy termin kontroli na dzień 15 listopada 2024 r. połączony z przeprowadzeniem dowodu z oględzin. W dniu 12 listopada 2024 r. W. i U. K. wystąpili ponownie z wnioskiem o zmianę terminu kontroli. W odpowiedzi na ich wniosek PINB ponownie ustalił nowy termin kontroli z oględzinami na dzień 11 grudnia 2024 r. oraz wezwał w charakterze świadka właściciela firmy K. K. J. . Przesłuchanie odbyło się w dniu 29 listopada 2024 r. W dniu 18 listopada 2024 r., dążąc do szczegółowego wyjaśnienia sprawy, PINB wezwał Gminę G. do udzielenia informacji, w jaki sposób przyjmowane są do eksploatacji przydomowe oczyszczalnie ścieków oraz czy przywoływane w pismach UMiG przepisy i wymagania są sprawdzane i weryfikowane, jak również czy była przeprowadzana kontrola przedstawicieli gminy w zakresie funkcjonowania przydomowej oczyszczalni ścieków u W. i U. K. i czy były w tym zakresie uwagi i zastrzeżenia. Końcowo, organ wyjaśnił, że PINB nadal prowadzi postępowanie administracyjne oraz gromadzi materiał dowodowy celem ustalenia, czy ww. oczyszczalnia ścieków jest zgodna ze zgłoszeniem budowy do WAiB w Starostwie Powiatowym, a także czy ścieki pochodzące z gospodarstwa domowego U. i W. K. są wprowadzane do ziemi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność organu administracji publicznej można wnieść skutecznie w stosunku do organu, który - mimo że zobowiązany do wydania aktu, interpretacji lub dokonania czynności bądź stwierdzenia uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - nie czyni tego w terminie ustawowo przewidzianym (art. 149 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu czy dokonania czynności (zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem). Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność w prowadzeniu postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Pojęcie "bezczynności" zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. Z powyższej regulacji wynika, że organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie wyznaczonym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Przy czym pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne w rozpatrywanej przez organ sprawie. Wyjaśnić należy, że w zakresie skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozpoznając skargę na bezczynność sąd kontroluje jedynie, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności, tzn. czy organ podjął określone czynności i załatwił sprawę na danym etapie postępowania. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie mają znaczenia przyczyny, z powodu których akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność lub przewlekłość organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu, czy też spowodowana była przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinien zostać wydany (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 listopada 2023 r. sygn. akt. II OSK 1599/23). Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi, w świetle obszernych stanowisk stron przedstawionych na etapie postępowania sądowadministracyjnego w pierwszej kolejności należy podkreślić, że przedmiotem oceny Sądu w postępowaniu zainicjowanym skargą z dnia 24 września 2024 r. jest wyłącznie bezczynność organu, która miała zaistnieć w okresie pomiędzy wpływem do PINB decyzji organu II instancji nr WOA.7721.35.2024.AK, którą uchylono zaskarżoną decyzję PINB w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia (tj. 29 lipca 2024 r.) a datą wniesienia skargi ( tj. 24 września 2024 r.). Obowiązek organu przeprowadzenia postępowania administracyjnego rozpoczyna się bowiem od dnia wpływu do tego organu akt postępowania administracyjnego. W myśl przyjętego w doktrynie prawniczej i w sądownictwie sadowoadministracyjnym stanowiska organ administracyjny musi dysponować aktami sprawy aby w sposób prawidłowy mógł przeprowadzić postępowanie i podjąć rozstrzygnięcie (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2024 r. III OSK 3343/21). Z art. 35 ust 1, ust. 3 i ust. 3 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zdaniem Sądu, zainicjowane przez skarżącą postępowanie w sprawie związanej z budową przydomowej oczyszczalni ścieków wraz z dodatkowym zbiornikiem na ścieki oczyszczone pochodzące z tej oczyszczalni, wybudowanymi na działce nr [...] obręb [...] w sąsiedztwie działki nr [...] będącej własnością skarżącej, wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego, a w kontekście wskazanych przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności sprawa jawi się jako szczególnie skomplikowana. Takie postępowanie, co do zasady powinno zakończyć się terminie dwóch miesięcy od wpływu wniosku, w tym jednak wypadku – w terminie dwóch miesięcy od przekazania organowi przez ZWINB akt sprawy wraz z decyzją nr WOA.7721.35.2024.AK celem ponownego rozpatrzenia sprawy. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że w dniu 25 lipca 2024 r. ZWINB wydał decyzję nr WOA.7721.35.2024.AK, którą uchylił zaskarżoną decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Akta sprawy wraz z ww. decyzją ZWINB wpłynęły do organu w dniu 29 lipca 2024 r. i od tej daty należy liczyć określony w ww. przepisach k.p.a. dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy. Skoro zatem skarga na bezczynność organu w niniejszej sprawie została wniesiona w dniu 24 września 2024 r., a więc przed upływem ww. terminu, to brak jest podstaw prawnych do uznania, że w przedmiotowej sprawie doszło do bezczynności organu w rozumieniu art. 37 k.p.a. Jednocześnie podkreślić należy, że okoliczności, które zaistniały po wniesieniu skargi nie mają wpływu na rozpoznanie sprawy. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Oddalenie skargi na bezczynność organu czyniło jednocześnie niezasadnymi pozostałe żądania zawarte w skardze. Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa gov.pl.