II SAB/Sz 88/19
WyrokWSA w Szczecinie2019-11-28
Skład orzekający: Patrycja Joanna Suwaj, Maria Mysia, Katarzyna Sokołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent Miasta dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania i/lub bezczynności w sprawie wydania decyzji o świadczeniu wychowawczym, a jeśli tak, to czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Prezydent Miasta dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku o świadczenie wychowawcze, co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność została umorzona z uwagi na wydanie decyzji po wniesieniu skargi. Sąd przyznał skarżącemu zadośćuczynienie pieniężne i wymierzył organowi grzywnę.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o świadczenie wychowawcze w sierpniu 2018 r. Organ wezwał go do przedłożenia orzeczenia sądu o opiece naprzemiennej, a następnie pozostawił wniosek bez rozpoznania. Po interwencjach i uchyleniach decyzji przez SKO, organ wielokrotnie wydawał decyzje odmawiające przyznania świadczenia, mimo ustaleń wskazujących na sprawowanie przez skarżącego większości opieki nad dzieckiem. Skarżący złożył skargę na przewlekłość i bezczynność organu w sierpniu 2019 r.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta, umorzył postępowanie w przedmiocie bezczynności, stwierdził rażące naruszenie prawa, przyznał skarżącemu 500 zł zadośćuczynienia i wymierzył organowi grzywnę 500 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysia Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M. L. na przewlekłość i bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie wydania decyzji I. stwierdza, że Prezydent Miasta dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, II. umarza postępowanie w przedmiocie bezczynności, III. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania i bezczynności miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, IV. przyznaje od Prezydenta Miasta na rzecz skarżącego M. L. sumę pieniężną 500 (pięćset) złotych, V. wymierza Prezydentowi Miasta grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych.
W dniu 31 sierpnia 2018 r. M. L. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w K. - w Centrum Świadczeń Rodzinnych wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna J. L. na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. We wniosku M. L., dalej również, jako "skarżący", wskazał, iż nie składa wniosku o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko zamieszkujące z nim oraz pozostające na jego utrzymaniu, wskazując jednocześnie, iż syn [...] jest drugim dzieckiem w jego rodzinie.
W związku z treścią prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w K. sygn. akt I 2C [...] z dnia [...] r. (mówiącego o tym, iż pozostawiono obojgu rodzicom pełnię władzy rodzicielskiej nad M. L. oraz J. L., ustalając miejsce pobytu syna J. L. przy matce, a córki M. L. przy ojcu), pismem z dnia 5 października 2018 r. wezwano skarżącego do dostarczenia w ciągu 14 dni prawomocnego orzeczenia sądu ustalającego miejsce pobytu syna J. L. przy ojcu M. L. lub orzeczenia sądu stanowiącego o opiece naprzemiennej, sprawowanej w porównywalnych i powtarzających się okresach nad J. L..
W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 19 października 2018 r. skarżący poinformował organ, że oboje dzieci M. i J. L. zamieszkują z nim, oraz
że zaspokaja potrzeby życiowe obojga dzieci i ponosi koszty ich utrzymania. Do pisma skarżący dołączył kserokopię wyroku z dnia [...]
W związku z powyższym, uznając, że skarżący nie przedłożył dokumentu
o wymaganej przez organ treści, w dniu [...] r. pozostawiono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz J. L. bez rozpoznania.
W dniu 24 grudnia 2018 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. wpłynęło ponaglenie M. L., które wraz z aktami zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K..
Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zobowiązało organ I instancji do załatwienia sprawy w terminie do dnia 4 lutego 2019 r. wskazując, iż z uwagi na fakt, że M. L. odniósł się do wezwania, nie było podstaw do tego, aby pozostawić jego wniosek bez rozpoznania, a organ powinien wydać decyzję na podstawie posiadanych dokumentów.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w K. odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na J. L. na okres [...]. Organ wyjaśnił, iż z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że syn - J. L., nie jest drugim dzieckiem w rodzinie M. L.. Wskazał, że w aktach sprawy znajduje się kopia porozumienia M. L. i A. L. o sposobie wykonywania wspólnej władzy rodzicielskiej oraz rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadzony z M. L. przez pracownika socjalnego z dnia 6 listopada 2017 r., z którego wynika, że M. L. mieszka wspólnie z córką M. L. oraz synem J. L.. M. L. poinformował, iż pomimo wyroku Sądu oraz porozumienia małżonków o sposobie wykonywania wspólnej władzy rodzicielskiej, faktycznie to on sprawuje opiekę nad dziećmi, oraz że syn [...] nie przebywa u matki zgodnie z porozumieniem przez wzgląd na charakter pracy A. L.. M. L. oświadczył, iż realizuje wszystkie potrzeby dzieci, natomiast A. L. sporadycznie realizuje częściowe koszty utrzymania J. L., kiedy syn przebywa pod opieką matki. Z obserwacji pracownika socjalnego wynika natomiast, iż M. L. sprawuje w większości (tzn. nie wyłącznie) opiekę nad dziećmi. Organ podkreślił, że nie kwestionuje tego, w jaki sposób sprawowana jest opieka nad dziećmi, jednak procedując nad wnioskiem, opiera się wyłącznie na spełnianiu przez wnioskodawcę przesłanek prawnych, warunkujących przyznanie świadczenia.
M. L. odwołał się od ww. decyzji.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W treści decyzji SKO wskazało, iż należy przeprowadzić aktualny wywiad środowiskowy celem ustalenia, czy to faktycznie M. L. sprawuje w większości opiekę nad dziećmi, a nadto ustalić, czy drugi z rodziców starał się o przyznanie świadczenia wychowawczego na M. L. i J. L.
Decyzja wpłynęła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.
w dniu 9 kwietnia 2019 r. Pismem z dnia 23 kwietnia 2019 r. zwrócono się do Rejonu Pracy Socjalnej nr [...] o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, który wpłynął w dniu 9 maja 2019 r. Z dokumentu tego wynikało, że to M. L. sprawuje większą część opieki nad J. L. i realizuje jego wszystkie potrzeby. M. L. wraz ze swoją byłą żoną sprawują na przemian opiekę nad dziećmi, z tym że to wnioskodawca większość czasu zajmuje się dziećmi i to z nim one zamieszkują. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika również, że A. L. nie starała się o przyznanie świadczenia wychowawczego na M. L. i J. L. na okres 2018/2019.
W dniu 9 maja 2019 r. do M. L. zostało wysłane zawiadomienie
o zakończonym postępowaniu administracyjnym oraz o niezałatwieniu sprawy
w terminie, a także z informacją, iż sprawa będzie załatwiona do dnia 10 czerwca
2019 r.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], organ I instancji odmówił M. L. przyznania świadczenia wychowawczego na J. L. na okres 2018/2019. Organ w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy uznał, że w rodzinie wnioskodawcy nie nastąpiło ustanowienie opieki naprzemiennej w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Jednocześnie organ wskazał, iż stwierdzenie sprawowania opieki naprzemiennej przez sam organ administracji rozstrzygający sprawę, na podstawie badania dodatkowych okoliczności sprawy i zaliczenie na tej podstawie dziecka do rodzin obojga rodziców jest nieuprawnione w świetle wyraźnego brzmienia art. 2 pkt 16 ustawy, posługującego się pojęciem "orzeczenie sądu". Zdaniem organu, znajdujący się w aktach wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt I 2C [...],
w przedmiocie pozostawienia obojgu rodzicom pełni władzy rodzicielskiej nad dziećmi, ustalając miejsce pobytu J. L. przy matce, a M. L. przy ojcu oraz porozumienie małżeńskie z dnia [...] r. nie stanowi o opiece naprzemiennej w świetle powołanych przepisów.
M. L. złożył odwołanie od ww. decyzji.
W dniu [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując, że w świetle poczynionych przez ten organ ustaleń, zachodzi konieczność rozpatrzenia wniosku pod kątem spełniania wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i uznania, że syn [...] jest drugim dzieckiem skarżącego w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy.
Decyzja wpłynęła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.
w dniu 12 lipca 2019 r., a pismem z dnia 6 sierpnia 2019 r. organ ten zawiadomił skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie, ustalając nowy termin jej załatwienia do dnia 12 września 2019 r. Jednocześnie w tym samym dniu organ wystąpił do Rejonu Pracy Socjalnej nr [...] z wnioskiem o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego.
W dniu 23 sierpnia 2019 r., do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie
w K. wpłynęło ponaglenie M. L.. Pismem z dnia 27 sierpnia
2019 r. ponaglenie wraz z aktami zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. Organ w piśmie przewodnim wskazał, że w dniu 3 lipca 2019 r. A. L. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres 2019/2021, od 1 lipca 2019 r. do 31 maja 2021 r. oraz świadczenia dobry start na rok szkolny 2019/2020 na rzecz J. L.. Wyjaśnił również, że z uwagi na fakt, iż złożone przez M. L. i A. L. wnioski o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na J. L. dotyczą częściowo tego samego okresu świadczeniowego tj. od 1 lipca 2019 r. do 30 września 2019 r. w dniu 6 sierpnia 2019 r., wystąpił z wnioskiem
o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego z A. L.
i M. L..
Pismem z dnia 27 sierpnia 2019 r. M. L. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz bezczynność organu. Skarżący wniósł o:
- stwierdzenie istnienia obowiązku wydania przez skarżony organ decyzji,
- stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa,
- uwzględnienie skargi oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w maksymalnej przewidzianej prawem wysokości określonej w art. 149 § 2 lub równoczesne wymierzenie maksymalnej grzywny w wysokości określonej w art. 149 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
- zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na nierozpatrzenie ponaglenia przed wniesieniem skargi, względnie o jej oddalenie.
Organ nie zgodził się z zarzutem bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania przywołując jego przebieg i wskazując, że postanowieniem z dnia
[...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało ponaglenie M. L. z dnia 23 sierpnia 2019 r. za nieuzasadnione.
Z informacji przekazanej telefonicznie przez pracownika Centrum Świadczeń Rodzinnych w K. przed rozprawą – w dniu 27 listopada 2019 r. wynika,
że w dniu [...] r. organ I instancji wydał odmowną decyzję w sprawie
z wniosku M. L. z dnia 31 sierpnia 2018 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że na podstawie art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozpoznał sprawę
na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego M. L. z dnia 31 sierpnia 2018 r. o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko J. L..
W związku ze sformułowanym w odpowiedzi na skargę wnioskiem o odrzucenie skargi z uwagi na to, że została wniesiona przed rozpoznaniem ponaglenia, sąd w pierwszej kolejności odniesie się do tego wniosku. W art. 52 § 1 p.p.s.a. przewidziano, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Stosownie do § 2 tego przepisu, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Zgodnie natomiast z art. 53 § 2b tej ustawy, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Z treści art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że wystarczającym do wniesienia skargi jest poprzedzenie jej ponagleniem. Przepis nie warunkuje natomiast dopuszczalności skargi od tego, czy ponaglenie zostało rozpoznane. Stąd wniosek o odrzucenie skargi nie zasługiwał na uwzględnienie.
Przystępując do rozpoznania skargi w pierwszej kolejności należy odwołać się do przepisów procedury regulującej zasady postępowania administracyjnego, zawartych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – j.t. ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Jakkolwiek żaden z przepisów k.p.a. nie definiuje wprost pojęcia "przewlekłego prowadzenia postępowania", to jednak definicję taką można wyprowadzić z zarówno z przepisów dotyczących ogólnych zasad postępowania administracyjnego, jak i przepisów bezpośrednio określających termin załatwienia sprawy.
Formułując zasadę szybkości postępowania, w art. 12 § 1 k.p.a. wskazano,
że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.
Z kolei w § 2 tego przepisu przewidziano, że sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.
Konkretyzując terminy do załatwienia sprawy administracyjnej w art. 35 § 1 k.p.a. powtórzono, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3).
Z przywołanych wyżej przepisów wyprowadzić można wniosek, że prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne powinno zmierzać do szybkiego
i sprawnego załatwienia sprawy, przy czym w przypadku, gdy sprawa ma nieskomplikowany charakter, a do wniosku załączone zostały wszystkie niezbędne dokumenty, rozstrzygnięcie kończące postępowanie powinno zostać podjęte niezwłocznie. W pozostałych przypadkach, w szczególności, gdy organ przed wydaniem rozstrzygnięcia musi przeprowadzić postępowanie dowodowe, sprawa powinna zostać zakończona w rozsądnym terminie, a postępowanie powinno być prowadzone w taki sposób, aby ten rozsądny termin zachować. W szczególności dotyczy to sprawnego i szybkiego podejmowania kolejnych działań zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.
W tym kontekście przewlekłość postępowania może zatem polegać zarówno na tym, że organ nie podejmuje w sprawie zainicjowanej wnioskiem żadnych czynności, bądź podejmuje je z niczym nieuzasadnionym opóźnieniem, jak również na tym, że czynności w sprawie są co prawda podejmowane, jednak odstęp czasowy pomiędzy nimi jest na tyle duży, że prowadzi do nadmiernego i nieuzasadnionego wydłużenia czasu trwania postępowania, inaczej mówiąc gdy w sprawie brak jest należytej koncentracji czynności procesowych.
Podkreślić również należy, że ocena przewlekłości nie jest uzależniona od tego, czy w sprawie została wydana decyzja administracyjna, bądź inne rozstrzygnięcie kończące postępowanie. Osąd w tej kwestii dotyczy bowiem wyłącznie sposobu procedowania organu, w szczególności tego, czy czynności podejmowane były przez organ sprawnie i rzeczywiście zmierzały do wyjaśnienia sprawy i szybkiego zakończenia postępowania.
Z bezczynnością natomiast mamy do czynienia wówczas, gdy organ
w określonym przepisami terminie nie wydaje rozstrzygnięcia w sprawie, bądź gdy jego działanie przybiera niewłaściwą postać, na przykład organ załatwia sprawę zwykłym pismem zamiast decyzją administracyjną.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy,
że z przedłożonych przez organ akt postępowania wynika, iż skarżący w dniu
31 sierpnia 2018 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie dziecko – J. L.. Organ wezwał go do przedłożenia wyroku
o określonej treści, a następnie, po otrzymaniu odpowiedzi i wyjaśnienia, z którego wynikało, że skarżący i matka dziecka zawarli na podstawie art. 58 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, porozumienie dotyczące sprawowania opieki nad dziećmi, które znajduje się w aktach sprawy I 2C [...], zakończonej orzeczeniem rozwodu, pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania. Takie procedowanie organu było niewłaściwe, na co trafnie zwróciło uwagę SKO w K., rozpatrując pierwsze ponaglenie skarżącego i zobowiązując organ do rozpatrzenia sprawy.
Już w tym momencie organ dopuścił się przewlekłości, bowiem wniosek został złożony w dniu 31 sierpnia 2018 r., a pismo wzywające skarżącego do dostarczenia dodatkowych dokumentów datowane jest na dzień 5 października 2019 r. Przez okres przeszło jednego miesiąca od dnia złożenia wniosku organ nie wykonał w sprawie żadnych czynności. Podjął je dopiero po upływie kolejnego miesiąca, przeprowadzając w dniu 6 listopada 2018 r. wywiad środowiskowy. Pierwsza decyzja odmawiająca przyznania prawa do świadczenia została wydana w dniu [...] r., na skutek zobowiązania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., postanowieniem z dnia [...] r. (wpływ do organu w dniu 18 stycznia 2019 r.), do załatwienia sprawy w terminie do dnia 4 lutego 2019 r.
Po uchyleniu decyzji z dnia [...] r. przez SKO w K. w dniu
[...] r. (decyzja wpłynęła do organu w dniu 9 kwietnia 2019 r.), organ dopiero po upływie kolejnych dwóch tygodni (pismo z dnia 23 kwietnia 2019 r.), zwrócił się o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Czynność ta została przeprowadzona w dniu 8 maja 2019 r., w dniu [...] r. wydano kolejną decyzję odmawiającą przyznania świadczenia.
Po uchyleniu tej decyzji przez SKO w K. w dniu [...] r.
(wpływ do organu I instancji 12 lipca 2019 r.), organ I instancji ponownie, pismem z dnia 6 sierpnia 2019 r., a więc po upływie kolejnych 3 tygodni, wystąpił z wnioskiem
o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ze skarżącym i A. L..
Do dnia złożenia przez skarżącego kolejnego ponaglenia, a następnie skargi
do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie organ I instancji nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Decyzja, jak wynika z poczynionych przez sąd ustaleń, została wydana w dniu [...] r.
Taki sposób procedowania organu zasługuje na dezaprobatę i czyni zasadnym zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania. Organ w stosunkowo prostej sprawie, która sprowadzała się do zgromadzenia niezbędnych dokumentów i przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a następnie dokonania ich oceny i wydania decyzji, prowadził postępowanie przez przeszło rok. Przy czym we wstępnej fazie bezzasadnie zaniechał wydania decyzji administracyjnej, pozostawiając wniosek skarżącego bez rozpoznania, co doprowadziło do pięciomiesięcznej przewlekłości, bowiem do wydania rozstrzygnięcia we właściwej formie doszło dopiero na skutek interwencji skarżącego i rozpatrzenia przez SKO w K. jego ponaglenia.
Krytycznie należy ocenić sposób postępowania organu I instancji po uchyleniu kolejnych decyzji odmawiających przyznania świadczenia. Należałoby przyjąć,
że zgodnie z zasadą szybkości postępowania, w przypadku sprawy, która jest procedowana po raz kolejny na skutek uchylenia decyzji, organ powinien podejmować czynności zmierzające do jej zakończenia bez zbędnej zwłoki. Tymczasem po uchyleniu decyzji z dnia [...] r. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego wystąpiono po upływie 2 tygodni od dnia otrzymania rozstrzygnięcia Kolegium, a po uchyleniu decyzji z dnia [...] r. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego zwrócono się po upływie 3 tygodni. W ocenie sądu czynności te, które należy ocenić jako rutynowe i niewymagające szczególnego zaangażowania, powinny być wykonane niezwłocznie. Od nich bowiem zależał dalszy tok postępowania.
Nie może zatem stanowić usprawiedliwienia dla przedłużonego czasu trwania postępowania fakt oczekiwania na wywiad środowiskowy, skoro o przeprowadzenie tej czynności wystąpiono z niczym nieuzasadnioną zwłoką.
W tych okolicznościach sąd uznał, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania. Oceny tej nie zmienia okoliczność, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uznało kolejne ponaglenie skarżącego za niezasadne. Sąd bowiem dokonał oceny postępowania począwszy od dnia złożenia wniosku i doszedł do przekonania, że w sprawie brak było należytej koncentracji czynności dowodowych, również w przypadku postępowania organu po uchyleniu przez Kolegium ostatniej decyzji organu I instancji. Jakkolwiek można byłoby przyjąć,
że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego nie jest czynnością, której termin wykonania jest zależny od organu I instancji, to jednak należy podkreślić, że posiadając wiedzę o terminach wykonywania wywiadów, wystąpienie o ich przeprowadzenie powinno się odbywać bez zbędnej zwłoki. Organ prowadzący postępowanie powinien również wykazywać aktywność w monitorowaniu i ponaglaniu o wykonanie tych czynności, czego w niniejszej sprawie również nie wykazano.
Sąd dokonując oceny stanu prawnego na dzień wydania wyroku, biorąc pod uwagę, iż decyzja w niniejszej sprawie została wydana, umorzył postępowanie
w sprawie bezczynności, która miała miejsce w niniejszej sprawie, jednak stan ten ustał na skutek wydania przez organ decyzji administracyjnej.
Rzeczą sądu w badanej sprawie było określenie, czy bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie sądu na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Zważyć bowiem należy na niewysoki stopień skomplikowania sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego i niewielki zakres czynności niezbędnych do jego załatwienia, sprowadzający się w zasadzie do konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i dokonania oceny zgromadzonych dokumentów. Analiza akt postępowania prowadzi do przekonania, że przewlekłość i bezczynność w badanej sprawie miały miejsce już na wstępnym etapie postępowania, bowiem pierwszą czynności podjęto po upływie miesiąca od dnia wpływu wniosku, kiedy w zasadzie organ, pozostając w zgodzie z przepisami k.p.a., powinien wydać rozstrzygnięcie. Kolejne przesunięcia terminów załatwienia sprawy były konsekwencją opieszałości organu i podejmowania czynności z niczym nieuzasadnioną zwłoką.
Konsekwencją uznania, że bezczynność i przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, było przyznanie skarżącemu, na podstawie
art. 149 § 2 p.p.s.a., sumy pieniężnej w wysokości [...] zł, która w ocenie sądu stanowić odpowiednią rekompensatę za przewlekłość organu i długi okres oczekiwania na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie sąd, na podstawie art. 151a p.p.s.a, orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości [...] zł uznając, że grzywna w tej wysokości przyczyni się do zdyscyplinowania organu i skłoni go do przestrzegania procedury administracyjnej i prowadzenia postępowań w taki sposób, aby – przy poszanowaniu praw stron, toczyły się one sprawnie i kończyły orzeczeniami wydawanymi bez zbędnej zwłoki.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło