II SAB/Sz 89/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. M. i F. M. od zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 8 października 2018 r. pozostawiającego ich wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi T. M. i F. M. na bezczynność Burmistrza N. w przedmiocie odprowadzenia wód oraz wprowadzenia ścieków na grunty sąsiednie p o s t a n a w i a I. uchylić zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 8 października 2018 r., II. odmówić skarżącym przyznania prawa pomocy W dniu 1 maja 2018 r. T. M. i F. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Burmistrza N. polegającą na nie rozpoznaniu w terminie ich skargi złożonej w trybie art. 233 K.p.a. Skarga ta dotyczyła niepodejmowania działań mających na celu zapobieżenie kierowania wód opadowych i ścieków przez właścicieli działki nr [...] w miejscowości Ż., na działkę nr [...] zajmowaną przez skarżących. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu stałego od skargi w kwocie [...]zł, skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Starszy referendarz sądowy wezwaniem z dnia 18 września 2018 r. zobowiązał wnioskodawców do usunięcia braku formalnego wniosku przez złożenie go na aktualnie obowiązującym urzędowym formularzu PPF, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponieważ skarżący zobowiązania nie wykonali, starszy referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 8 października 2018 r. pozostawił ich wniosek bez rozpoznania. W sprzeciwie od tego zarządzenia wnioskodawcy podnieśli, że nie mają doświadczenia w sprawach sądowych i omyłkowo złożyli wniosek na nieobowiązującym druku. Do sprzeciwu dołączyli wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na aktualnie obowiązującym druku PPF. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 tej ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Rozpoznając sprzeciw skarżących od zarządzenia starszego referendarza sądowego należało przede wszystkim rozważyć, czy sprawie nie zachodzi przypadek oczywistej bezzasadność skargi. Zgodnie bowiem z treścią art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. W myśl art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Skarga dotyczy bezczynności Burmistrza N. polegającej na nie rozpoznaniu w terminie skargi T. M. i F. M. złożonej na podstawie art. 233 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem skarga w sprawie indywidualnej, która nie była i nie jest przedmiotem postępowania administracyjnego, powoduje wszczęcie postępowania, jeżeli została złożona przez stronę. Jeżeli skarga taka pochodzi od innej osoby, może spowodować wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu, chyba że przepisy wymagają do wszczęcia postępowania żądania strony. Przepis ten znajduje się w dziale VIII K.p.a. zatytułowanym skargi i wnioski. Stosownie do treści art. 227 K.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga, która została w tym trybie wniesiona, uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne uproszczone, które kończy się nie decyzją administracyjną w sposób władczy kształtującą sytuację prawną adresata, lecz czynnością materialno-techniczną, tj. zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 237 § 1 i 3 K.p.a. organ właściwy do załatwienia skargi powinien załatwić skargę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca. O sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego. W przypadku niezawiadomienia autora skargi w terminie o sposobie załatwienia skargi nie jest dopuszczalna skarga do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość postępowania (postanowienie WSA w Warszawie z 9 kwietnia 2010 r., II SAB/Wa 75/10, LEX nr 668340). W sprawie przypadków, w których jest dopuszczalne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania rozstrzyga art. art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Reasumując należy stwierdzić, że sprawa w której wniesiono skargę na bezczynność Burmistrza N. nie jest objęta kognicją sądu administracyjnego. Brak jest możliwości wniesienia skargi na zawiadomienie organu o sposobie jej rozpoznania, a także skargi na bezczynność organu w przypadku, gdy skarga nie została rozpatrzona w terminie. Możliwości wniesienia takiej skargi nie przewiduje ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ani przepisy szczególne. Stosownie do art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Potrzeba zastosowania tego przepisu zachodzi przede wszystkim w sytuacjach, gdy skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z tego względu, zarządzenie referendarza sądowego należało uchylić i na podstawie art. 247 p.p.s.a. odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy prawnego z powodu oczywistej bezzasadności wniesionej skargi.